Beltaine – celtyckie święto powitania lata

beltane

Beltaine lub Bełtane to jedno z najważniejszych i najstarszych celtyckich świąt obchodzone w nocy z 30 kwietnia na 1 maja, które wyznaczało początek lata. Podczas niego gaszono stare ogniska, rozpalając nowe. Jest to też święto ognia, czas powracającego słońca, miłości, płodności, nieposkromionej radości, oraz magii. Jak wyglądało? Zapraszam do lektury.

Beltaine było czasem zwane Beltane, po szkocku Bealtuinn, po mańsku Shenn da Boaldyn, po walijsku Galan-Mai. Nazwa tego celtycki święta nie jest do końca znana. Wiadomo, że część wyrazu tene oznaczało ogień, a druga cęeść wyrazu nie jest jasna Jedni twierdzą, że pochodzi od imienia galijskiego boga pasterzy Bela (Belenusa), co najbardziej prawdopodobne, a drudzy z kolei, że był on bogiem ognia i światła Możliwe też jest, że pochodzi ona po prostu od słowa brilliant, czyli „wspaniały” albo też od gaelickiego bil tene, czyli „ognie szczęścia”. Nazwa Beltaine przetrwała do dzisiaj w języku irlandzkim jako nazwa maj

Zgodnie z tradycją tradycji ogień w domowych ogniskach powinien płonąć nieprzerwanie od czasu Samhain aż do wigilii Beltaine, kiedy to jest on dokładnie wygaszany. W tym czasie piece i kominy powinny być dokładnie wyczyszczone aby były gotowe na przyjęcie nowego ognia, symbolu nowego początku. Wieczorem druidzi we wszystkich celtyckich krajach rozpalali ognie Beltaine – a był to prawdziwy wywodzący się z zamierzchłych czasów akt magii, ponieważ ogniska rozpalane były po to aby sprowadzić słoneczne światło na ziemię. Największe ogniska rozpalane były ze specjalnie przygotowanego chrustu zebranego przez 3 razy po 3 ludzi z drewna dziewięciu świętych drzew. Kiedy ogień rozpalił się na dobre ogłaszał tym samym tryumf światła nad ciemnością na następne pół roku.

beltane_by_otoshimono-d4y7kk5

Święto Beltain, autor rysunku: Efercussie

Kiedy cały szczyt wzgórza rozjaśniał się ogniem, ludzie dorzucali gałęzie do świeżo rozpalonego ognia i już płonące obracali nad głowami imitując w ten sposób słoneczne promienie. Jeżeli ktokolwiek planował długą podróż, skakał trzy razy w tą i z powrotem przez ogień na szczęście. Kiedy płomienie już przygasły zaczynały przez nie skakać młode kobiety – po to, żeby sprowadzić sobie dobrych mężów. Nawet ciężarne kobiety przechodziły przez popioły aby zapewnić sobie spokojny poród. Także dzieci przyłączały się do wspólnej zabawy. Kiedy ogień w końcu zgasł, żarzące się jeszcze węgle rozrzucane były wśród wzrastających roślin żeby je chronić przed suszą i chorobami.

Każda rodzina zabierała też odrobinę żaru do domu aby rozpalić od niego ponownie domowe ognisko. Ponieważ Celtowie byli generalnie ludem pasterskim, Beltaine było porą kiedy bydło zostawało wypuszczane na swe letnie pastwiska na wyższych zboczach. Stada, dla oczyszczenia, również były przeprowadzane przez święte ognie Beltaine. W końcu w tym właśnie dniu młodzi Celtyccy wojownicy sprawdzali swe umiejętności bojowe w „igrzyskach” Beltaine.

beltaine-taniec

Taniec, obraz autorstwa, Hans Zatzki, źródlo: wikimedia commons

W tę noc odbywały się również tańce wokół majowego słupa. Młode kobiety zbierały przez całą noc kwiaty robiąc wianki i wplatając je we włosy. Zbierały też głóg i inne rośliny do udekorowania domów. Mężczyźni w tym czasie szukali i przygotowywali tzw. maypole, czyli pozbawiony gałęzi pień drzewa (najczęściej z brzozy lub jesionu) wbity pionowo w ziemię, przyozdabiany następnie białymi i czerwonymi wstążkami i zielonymi roślinami. Na koniec ktoś wspinał się na szczyt i umieszczał tam koronę z kwiatów. Mężczyźni i kobiety chwytali za końce wstążek i tańcząc wokoło słupa splatali je ze sobą. Majowy słup symbolizował m.in. środek świata oraz był reprezentacją jeszcze starszego znaku Drzewa Życia.

W tym dniu celebrowano powrót do życia w całej pełni, obfitość, rozkwit, urodzaj. Rankiem wszyscy wracali do domów niosąc naręcza gałęzi głogu (majowego drzewa) i różnych wiosennych kwiatów, którymi przyozdabiali siebie, swoje rodziny i domostwa. W drodze powrotnej zatrzymywano się przy każdym domu, zostawiając część kwiatów, otrzymując w zamian najlepsze jadło i napoje, jakie dom mógł zaoferować.

Po chwili odpoczynku tańce i zabawa rozpoczynały się ponownie. Jej uczestnicy prowadzeni byli przez Majową Królową wybieraną spośród młodych, niezamężnych kobiet; ona z kolei dobierała sobie „małżonka”, nazywanego często Zielonym Człowiekiem (od dawno zapomnianego starego boga dzikich ostępów). Wspólnie byli oni obwożeni przez całą wieś na odkrytym powozie usłanym kwiatami i symbolizowali boską parę, której jedność reprezentowała święty związek ziemi i słońca.

-Beltane_Fire_Festival

Beltaine, fot Ellen Duffy

Do dzisiaj przetrwało w szczątkowej formie wiele ludowych zwyczajów związanych z tym świętem – i to w całej Brytanii, co świadczy o sile pogańskich obrzędów. Co roku w Szkocji w Edynburgu odbywa się Festiwal Ognia Beltaine organizowany przez rekonstruktorów kutltury celtyckiej oraz neopogan z Wiccan.


Literatura:

Bożena Gerek, „Tradycja celtycka w życiu religijnym współczesnego społeczeństwa irlandzkiego”, Wydawnictwo: Zakład Wydawniczy NOMOS, 2002

Patricia Monaghan, „The Encyclopedia of Celtic Mythology and Folklore”, Nowy Jork: Facts on File, Inc., 2004

James MacKillop, „Dictionary of Celtic Mythology”, Oxford: Oxford University Press, 1998

Sylwia i Paul F. Botheroyd – Słownik mitologii celtyckiej., Wyd. „Książnica”, Katowice 1998.

M. Dillon, N., K. Chadwick – Ze świata Celtów., Warszawa 1975.

Jerzy Gąssowski – Mitologia Celtów., seria: „Mitologie świata”, Wyd. Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979.

Janina Rosen-Przeworska – Religie Celtów., Warszawa 1971.

Tadeusz Zubiński – Wyspa zaczarowana. Celtyckie mity i legendy dawnej Irlandii., Armoryka, Sandomierz 2008.

źródła:

www. mojairlandia.pl

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s