Dodaj komentarz

Klementinum w Pradze – jedna z najpiękniejszych bibliotek na świecie

Biblioteka Clementinum 2

Fot. Sean Yan/500px.com

Klementinum to barokowy budynek znajdujący się na Starym Mieście w Pradze, w pobliżu Mostu Karola. W XVI wieku był siedzibą dawnego kolegium jezuickiego. Po likwidacji zakonu w XVIII wieku, z czasem Klementinum przekształciło się w czeską Bibliotekę Narodową. Obecnie jest jedną z najstarszych bibliotek na terenie Czech. Jej zbiory obejmują ponad 6,5 miliona woluminów. Uważana jest za jedną z najpiękniejszych bibliotek na świecie.

Nazwa budynku wywodzi się od XI-wiecznej kaplicy poświęconej św. Klemensowi, gdzie powstał później klasztor dominikanów. Początki zbiorów bibliotecznych sięgają XIV wieku, kiedy to po utworzeniu uniwersytetu w Pradze, w 1366 roku król czeski Karol I podarował uczelni kodeksy średniowieczne. Zakon jezuitów sprowadził do Pragi w 1556 cesarz Ferdynand I Habsburg. W pobliżu Mostu Karola oddał im zabudowania byłego klasztoru dominikańskiego św. Klemensa. Miejsce to stało się centrum jezuitów w Czechach, a zarazem centrum polityki kontrreformacyjnej cesarzy z dynastii Habsburgów.

Biblioteka Clementinum 8.jpg

Wejście do biblioteki od wschodniej strony. Fot. VitVit/Wikimedia commons

Jezuici przez stulecia rozbudowywali swą siedzibę. Znajdujący się tutaj dzisiaj barokowy kompleks zajmuje miejsce około trzydziestu średniowiecznych domów. Zakonnicy zadbali o budowę nowego kościoła św. Salwatora w 1578 r., a kopułę ukończono w 1648 r. Wnieśli także dwie piękne kaplice: włoską w XVI w. oraz zwierciadlaną w XVIII w.

Biblioteka Clementinum 9 Kościół św. Klemensa.jpg

Kościół św. Klemensa. Fot. VitVit/Wikimedia commons

Przebudowali także na początku XVIII gotycki kościoła św. Klemensa. W całym kompleksie znalazły się również sypialnie, szkoła, kolegium, drukarnia, apteka i biblioteka, ale także teatr czy obserwatorium astronomiczne, z którego korzystał mieszkający tutaj Jan Kepler.

Biblioteka Clementinum 6 wieza astronomiczna

Wieża astronomiczna w Klementinum Fot. Øyvind Holmstad/Wikimedia Commons

Wnętrze biblioteki jest barokowe, które są nietknięte od XVIII wieku. Najciekawsze są freski na suficie, które zostały namalowane przez czeskiego artystę Jana Hiebla,. Przedstawiają m.in. jezuickich świętych i patronów uniwersytetu. Wnętrza zostały nietknięte od XVIII wieku.

Biblioteka Clementinum 3.jpg

Piekne barokowe freski. Fot. Olivier Martel Savoie/Flickr.com

W Sali bibliotecznej znajduje się portret cesarza Józefa II Habsburga. Biblioteka ma niezwykłą kolekcję ziemskich globusów i zegarów astronomicznych. Budynek mimo, iż jest klasycznym przykładem architektury barokowej, to można znaleźć w całym kompleksie również inne rodzaje stylów architektonicznych.

Biblioteka Clementinum 1

Biblioteka Klementinum Fot. BrunoDelzant/Flickr

W międzyczasie działające kolegium szybko zdobyło przewagę nad Uniwersytetem Karola. W 1622 r. Jezuici przenieśli stamtąd biblioteczne zbiory, dzięki czemu uzyskali kontrolę nad całym szkolnictwem wyższym w Pradze. Po skasowaniu zakonu jezuitów w 1773 r. Klementinum przechodziło różne losy – przeważnie znajdowały się w nim instytucje edukacyjne, m.in. seminarium arcybiskupie, Uniwersytet Karola i biblioteka.

Biblioteka Clementinum 4

Fot. Klementinum

W 1777 r. z nadania cesarzowej Marii Teresy, zbiory uniwersytetu otrzymały tytuł Królewsko-Cesarskiej Biblioteki Publicznej i Uniwersyteckiej. Zostały otwarte również dla publiczności.  W 1781 roku, z inicjatywy dyrektora biblioteki Karela Rafaela Ungara założono zbiór literatury czeskiej, którą nazwano Biblioteca Nationals. Dawało to początek czeskiej Biblioteki Narodowej.

Biblioteka Clementinum 5.jpg

Fot. Luiz Louis Luix/Flickr com

W 1918 roku po zakończeniu I WŚ, zbiory biblioteki objęto nadzorem państwowym nowo-powstałej Czechosłowacji. W 1924 r. utworzono bibliotekę słowiańską, która od 1929 r. znajduje się również w gmachu Clementium.

Biblioteka Clementinum 13

Dawna kaplica w Klementinum. Fot. VitVit/wikimedia commons

W 1935 r. biblioteka została przemianowana na Bibliotekę Narodową i Uniwersytecką, wprowadzono również obowiązek dla wydawców przekazywania zawsze jednego egzemplarza wydawanego dzieła do zbiorów biblioteki. Po zajęciu Czechosłowacji przez III Rzeszę, biblioteka została przemianowana na Bibliotekę Miejską i Uniwersytecką (cz. Zemská a univerzitní knihovna).

Biblioteka Clementinum 11

Gmach Clementinum. Fot. Wikimedia Commons

W 1958 roku bibliotekę połączono ze zbiorami innych praskich bibliotek w Narodową Bibliotekę Czechosłowacji. W roku 1990 biblioteka otrzymała swoją obecną nazwę – Biblioteki Narodowej Republiki Czeskiej (cz. Národní knihovna České republiky).

Biblioteka Clementinum 12

Zachodni dziedziniec. Fot. Daniel Baránek

W 2005 roku biblioteka otrzymała nagrodę „Jikji” dla instytucji i osób prywatnych, które najlepiej realizują cele projektu UNESCO Pamięć Świata.

Biblioteka Clementinum 7

Wystawa poświęcona historii budynku. Fot. Vit Svajcr/wikimedia commons

Zbiory biblioteki liczą ponad 6,5 miliona woluminów. W jej posiadaniu jest m.in. kolekcja kodeksów średniowiecznych podarowanych przez króla czeskiego Karola I uniwersytetowi w Pradze w 1366 roku. Zbiory manuskryptów obejmujące m.in. kodeks wyszehradzki z końca XI wieku, martyrologium Kunegundy – opatki klasztoru Św. Jerzego na zamku praskim z 1312 r., Velislai biblia picta z pierwszej połowy XIV wieku.

Czytelnia główna BibliotekiNarodowej w Pradze Fot. Anton Fedorenko Wikimedia Commons

Główna czytelnia Biblioteki Narodowej w Pradze Fot. Anton Fedorenko/Wikimedia Commons

W zbiorach biblioteki przechowywane są dokumenty związane z Komeniuszem (Comeniana) i Mozartem (Mozartiana) oraz prywatne zbiory biblioteczne Bernarda Bolzana i Franciszka Šaldy. Biblioteka posiada również największe w Europie środkowo-wschodniej zbiory materiałów do studiów slawistycznych z zakresu historii, filozofii, lingwistyki, literatury, etnologii, stosunków politycznych, socjologii i sztuki.

Biblioteka Clementinum 10.jpg

Widok z wieży astronomicznej Klementinum na panoramę Pragi. Fot. Wikimedia Commons

Obecnie biblioteka jest jedną z najstarszych na terenie Czech. Wielu osób uznają ją także uważają za najpiękniejszą na świecie. Jest również jedną z wielu atrakcji turystycznych.

Autor: Jacek Czubacki


Literatura:

J. Staňková, J. Štursa, S. Voděra, Pražská architektura. Významné stavby jedenácti století, Praha 1991

Źródła:

Národní knihovna České republiky – Z historie knihovny

klementinum.com – Historie Klementina

Bored Panda – The World’s Most Beautiful Library Is In Prague, Czech Republic

Neil Patrick, Clementinum in Prague is the most beautiful library In the world – Vintage News, 2016

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: