1 komentarz

Topniejący lodowiec odsłonił skarby sprzed wieków

Archeolodzy lodowcowi w Oppland, w paśmie górskim Jotunheimen, nad przełęczą Lendbreen. Fot. Johan Wildhagen

W Norwegii, badacze zajmujący się archeologią lodowcową znaleźli tysiące przedmiotów, które datowane są na okres od 3900 r. p.n.e. do ok. 1000 r. n.e. Zostały odsłonięte przez topniejący górski lodowiec, na skutek ocieplenia klimatu.

Strzała datowana na 3900 r. n.e. Fot. Julian Martinsen/Museum of Cultural History.

Do odkrycia doszło w Norwegii w paśmie górskim Jotunheimen, gdzie znajdują się najwyższe góry. Międzynarodową grupa archeologów lodowcowych z uniwersytetów w Oslo, Trondheim, Bergen, Oksfordzie i Cambridge znalazła ponad 2000 różnych przedmiotów należących do pradawnych myśliwych.

Strzała datowana na 2000 r. p.n.e. Fot. Øystein Rønning-Andersen/Secrets of the Ice/Oppland County Council

Na podstawie datowania radiowęglowego ustalono, że najstarsze pochodzą z 3900 r. p.n.e. Wśród znalezisk są m.in. skórzany but z 1200 r. p.n.e., narzędzia, wyposażanie dla konia, tunika z 300 r. n.e., strzały z epoki żelaza i średniowiecza.

But z epoki brązu, datowany na 1200 r. p.n.e. Fot. Vegard Vike, Museum of Cultural/History University of Oslo.

Ponadto natrafiono na nartę z przymocowanym wiązaniem (druga odkryta na świecie!), pozostałości sań oraz kij z XI wieku, który zdobiły znaki runiczne.

narta z 700 r. n.e. Aud Hole, secretsoftheice.com Oppland County Counc

Podobna narta z 700 r. n.e. znaleziona w 2014 roku. Fot. Aud Hole, secretsoftheice.com Oppland County Counc

Większość przedmiotów była związana z polowaniami na renifery, które były ściśle zależne od zmian klimatycznych. Zwiększona aktywność ludzka nastąpiła tuż pod koniec małej epoki lodowcowej. – Był to okres ochłodzenia i nieudanych zbiorów, mogło więc dość do spadku liczby populacji. Znalezione przedmioty sugerują, że służyły głównie do polowania na renifery, aby uzupełnić nieurodzaj zbiorów – wyjaśnia Lars Pilø jeden z autorów badań

Tunika z epoki żelaza, datowana na 300 r. n.e. Fot. Mårten Teigen/Museum of Cultural History.

Jednak najwięcej znalezisk pochodzi z VIII-X w. n.e, czyli z okresu ocieplenia tzw. średniowiecznego optimum klimatycznego (ok. 800–1300 n.e.). Nastąpiło ono po wczesnośredniowiecznym ochłodzeniu, w trakcie którego miała miejsce Wędrówka Ludów w Europie. Koniec małej epoki lodowcowej oznaczał zwiększoną aktywność ludzką w tamtym regionie.

Drewniany kij z pismem runicznym, datowany na XI w. Fot. Vegard Vike/Museum of Cultural History.

Przypadła na okres ery wikingów, kiedy ludzie zaczęli się przemieszczać się górskimi przełęczami prowadząc polowania i handel. Doszło też wtedy do zmiany w sposobie polowanie na renifery. Zdaniem Larsa Pilø łuk i strzały zastąpiono systemem pułapek w kształcie lejków, studni. W ten sposób intensywnie zmniejszyła się liczba dziko żyjących reniferów.

 

Strzała z epoki żelaza Fot. James H. Barrett

W 1349 roku do Norwegii dotarła czarna śmierć, gdy do portu w Askøy przybił statek z zarażonymi pasażerami. Nastąpil upadek handlu, a wiele ludzkich siedzib zostało opuszczonych. Przy małej liczbie reniferów działalność ludzka w górach zmniejszyła się. Na ten fakt wpłynęło również kolejne pogorszenie się warunków klimatycznych.

Strzała zabawka darowana na 600 r. n.e. Fot. Secrets of the Ice

Różny wiek znalezisk jest świadectwem jak pod wpływem klimatu zmieniła się ludzka aktywność i populacja reniferów. Badacze pobrali próbki znalezionych kości reniferów, które trafią do laboratorium do analizy. Mają nadzieją, że wyniki dostarczą nam nowych cennych informacji.

Autor: Jacek Czubacki

Na podstawie: Smithsonian MagazineScience AlertRoyal Open Society ScienceUniversity of Cambridge

One comment on “Topniejący lodowiec odsłonił skarby sprzed wieków

  1. […] Topniejący lodowiec odsłonił skarby sprzed wieków – z tego powodu tylko jest plus dla ocieplenia […]

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

%d blogerów lubi to: