Bogini Ériu – Matka Irlandii

Celtycka bogini Ériu nazywana też Éire lub Erin była córką Fiachy mac Delbaitha, mitycznego króla Irlandii oraz Ernmas bogini matki natury. Była w Dalriadzie i mitologii celtyckiej uosobieniem Irlandii. Dzisiejsza nazwa wyspy pochodzi od jej imienia i jest związana z legendą.

Historyczną, łacińską nazwą Irlandii była Hibernia, która została nadana przez Rzymian. Nazwa Hibernia pochodzi od greckiegookreślenia Ἰουερνία (Iuernia). Spotykana jest także nazwa Ἰέρνη (Iernē). Nazwa rzymska została „przerobiona” na Hibernia ze względu na swoje podobieństwo do wyrazu (łac.) hibernus – „zimowy”. Współczesna nazwa Irlandii – Éire pochodzi od protoceltyckiego wyrazu īweriū / īwerion co oznacza w tłumaczeniu „urodzajne miejsce” lub „Eriu – matka bogini, pani tej ziemi”

Ériu i jej dwie siostry o imionach Fodla (czasem pisane też jest Fotla) i Banba, tworzyły ważną trójkę bogiń, w której Ériu reprezentowała aspekt dziewiczy i duchowy. Wszystkie trzy siostry są interpretowane jako boginie suwerenności. Ériu, Fodla i Banba, które poślubiły braci z ludu Tuatha Dé Danann. odpowiednio MacGreina, MacCechta i MacCuilla, którzy rządzili Irlandią. Ériu z kochankiem z księciem Fomoran – Elathem miała syna Bresa – późniejsza Boga płodności i rolnictwa.

Pewnego dnia do Irlandii podczas święta Beltane pod wodzą Amhairghina (Amergina) przybyli z południa z Hiszpanii Milezjanie. Przybili do południowo-zachodniego brzegu wyspy. Między najeźdźcami a królami iryjskimi doszło do bitwy pod Sliabh Mis w trzecim dniu po zejściu na ląd. Pierwsze starcie było bez rozstrzygnięcia. Wkrótce jednak powtórnie wylądowali u ujścia Boyne i na równinie Brega. Na swej drodze spotkali boginie Ériu, Banba i Fotla i obiecali im, że nazwą kraj od imienia tej z nich, która pomoże im w jego podboju. Porady Ériu prowadziły ich misję.

Goddess-Eriu

Drewniana konstrukcja przedstawiająca bogini Ériu na wzgórzach Uisneach (Hill of Uisneach)w Westmeath , fot. Pinterest

Mężowie bogiń Mac Cuill, Mac Cecht, Mac Gréine, którzy w tym czasie byli królami Tuatha Dé. Poprosili więc o trzydniowy rozejm, podczas którego Milezjanie mieli wrócić na statki i odpłynąć na odległość „dziewięciu fal” od brzegu, aby rozegrać bitwę sprawiedliwie. Milezjanie przystali na to, ale Tuatha Dé użyli swych mocy i stworzyli magiczny sztorm, który miał zepchnąć najeźdźców z dala od wyspy. Milezjański poeta Amergin chwycił morze swymi wersami, aby jego lud mógł wylądować i pokonać Tuatha Dé w bitwię pod Tarą Kraj został podzielony. Milezjanie otrzymali całą nadziemną jego część, podczas gdy Tuatha de Danaan dostali część podziemną.

Goddess-Eriu-1

Ériu w Mullingar w Westmeath, fot. Lynn Gallagher/Flickr

Długo i zawzięcie Ériu  walczyła o Irlandię, wygrywając bitwę, ale przegrała walkę o wyspę. Aby ją uhonorować, Milezjanie nazwali Irlandię od jej imienia, a Banba i Fodla są wciąż w użyciu jako poetyczne określenia wyspy. W maju obchodzone jest święto ognia na najwyższym wzgórzu środkowej Irlandii na cześć Eriu i nie tylko.

Autor: Jacek Czubacki


Literatura:

Sylwia i Paul F. Botheroyd – Słownik mitologii celtyckiej., Wyd. „Książnica”, Katowice 1998.

M. Dillon, N., K. Chadwick – Ze świata Celtów., Warszawa 1975.

Jerzy Gąssowski – Mitologia Celtów., seria: „Mitologie świata”, Wyd. Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979.

Janina Rosen-Przeworska – Religie Celtów., Warszawa 1971.

Tadeusz Zubiński – Wyspa zaczarowana. Celtyckie mity i legendy dawnej Irlandii., Armoryka, Sandomierz 2008.

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s