140. rocznica bitwy pod Little Bighorn – ostatniego zwycięstwa Indian

Bitwa pod Little Big Horn

Obraz przedstawiający ppłk George A. Custer podczas bitwy pod Little Bighorn, autor: Seifert Gugler & Co., źródło: wikimedia commons

25 czerwca 1876 roku – rozegrała się Bitwa nad Little Bighorn pomiędzy Indianami północnoamerykańskimi, głównie Dakotami pod wodzą Szalonego Konia i Siedzącego Byka oraz reszty wodzów, a żołnierzami amerykańskiej 7. Regimentu Kawalerii dowodzonej przez ppłk. George’a A. Custera, który potem poległ w bitwie. Little Bighorn byłą ostatnią zwycięską bitwą Indian. Pomimo klęski wojska amerykańskiego, nie powstrzymało to podboju Wielkich Równin i Gór Czarnych przez białych.

Stany Zjednoczone wychodziły w II połowie XIX w. tryumfalnie z ran wojny secesyjnej. USA rozciągnęły się od Atlantyku po Pacyfik. Szybki przyrost liczby ludności zmusił mieszkańców wybrzeża do poszukiwania szczęścia pośród Wielkich Równin. Tak zaczynał się podbój Dzikiego Zachodu. Całe rodziny osadników ciągnęły taborami wprost na tereny zajęte przez koczowniczych rdzennych mieszkańców Ameryki.

Amerykanie podpisywali z Indianami liczne traktaty pokojowe, które miały gwarantować nienaruszalność terytoriów rdzennych mieszkańców Ameryki, po czym łamali postanowienia traktatów. Indianie byli wypierani ze swoich terenów, co spowodowało wybuch w 1862 roku krwawego powstania Dakotów, podczas którego zginęło 700 osadników. Konsensus wypracowano dopiero w 1868 roku, kiedy Amerykanie oddali w wieczyste posiadanie Indian Góry Czarne, ale traktat został złamany. Z tego powodu co jakiś czas wybuchały nowe walki między Indianami a osadnikami i wojskiem federalnym.

W roku 1874 odkryto złoża złota w Górach Czarnych, znajdujących się na terenie Wielkiego Rezerwatu Siuksów (inaczej Dakotowie). Doprowadziło to do masowego napływu górników i osadników do doliny Yellowstone, co z kolei spowodowało kolejny konflikt z Indianami. Rząd w Waszyngtonie próbował odkupić od nich te tereny, jednak ci nie chcieli na to przystać. Dlatego też osadnicy i górnicy otrzymali ochronę ze strony wojska federalnego. Szczególnym poważaniem wśród Indian cieszył się wódz plemienia Hunkpapa (wchodzącego w skład Siuksów), Siedzący Byk. Nawoływał on do zjednoczenia się przeciwko białym i kultywowaniu tradycji.

Siedzacy Byk i George Custer

Po lewej stronie wódz Dakotów(Siuksów) – Siedzący Byk (w języku dakota Tatanka Yotanka, 1831-1890), a po prawej George Armstrong Custer (1839 – 1876) – amerykański ppłk poległ pod Little Bighorn.

Pod koniec 1875 r. Indianie opuścili rezerwat bez zgody władz amerykańskich. Ultimatum, nakazujące im powrót nie przyniosło skutku i wojsko otrzymało rozkaz uderzenia na niepokornych czerwonoskórych. Do wykonania zadania, generał Philip Sheridan, dowódca Dywizji Missouri wyznaczył swoich dwóch podkomendnych – gen. Alfreda Terry’ego – jego żołnierze mieli maszerować ku dorzeczu Yellowstone ze wschodu (ppłk. George Armstrong Custer) i zachodu (płk. John Gibbon) oraz gen. George’a Crooka (jego podkomendni kierowali się ku dorzeczu z południa). Gen. Terry miał pod komendą m.in. 7. Pułk Kawalerii, którym dowodził ppłk Custer. Trzy kolumny miały spotkać się w dolinie rzeki Big Horn, gdzie podejrzewano, że znajdowali się Siuksowie i Czejenowie. Siła armii amerykańskiej miała zmusić Indian do powrotu do rezerwatu.

Kolumna gen. Terry’ego wyruszyła z Fortu Abrahama Lincolna 17 maja 1876 r. W jej skład wchodziły: 7. Pułk Kawalerii (32 oficerów i 718 żołnierzy), batalion z 17. pułku piechoty (7 oficerów i 89 żołnierzy), pluton kartaczownic Gatlinga z 20. pułku piechoty (2 oficerów i 29 żołnierzy), kompania ochrony sztabu z 6. pułku piechoty (2 oficerów i 40 żołnierzy) oraz sztab (12 osób). Oprócz żołnierzy Armii Federalnej w skład kolumny wchodziło 39 indiańskich zwiadowców, tabor i pewna ilość kowbojów, którzy prowadzili stado bydła. Całość liczyła 1200 ludzi i 17 000 zwierząt.

8 czerwca obie kolumny gen. Terry’ego połączyły się. Natomiast, 17 czerwca kolumna gen. Crooka, po stoczeniu bitwy nad potokiem Rosebud wycofała się z dalszej kampanii, co skomplikowało plany co do dalszego prowadzenia działań. Wobec tego, że Indianie unikali otwartego starcia, amerykańscy oficerowie zdecydowali, że ich grupa zostanie podzielona.

Zwiad przeprowadzony przez majora Marcusa Reno pokazał, że Indianie kierują się w kierunku rzeki Little Big Horn. W związku z tym, 7. Pułk Kawalerii otrzymał zadanie wejścia do doliny rzeki Little Big Horn od południa i zepchnięcie Indian w stronę maszerujących od północy, żołnierzy Gibbona. 22 czerwca, 7. Pułk Kawalerii wyruszył ku swojemu przeznaczeniu. Ppłk Custer miał pod komendą 566 kawalerzystów i 31 oficerów; 12 cywilów i około 40 indiańskich zwiadowców z plemion Arikara i Wron. Custer dostał propozycję wsparcia ze strony żołnierzy 2. Pułku Kawalerii, ale odmówił, licząc zapewne, że po sukcesie sława okryje tylko jego 7. Pułk.

schemat bitwy pod little bighorn

Przebieg bitwy pod Litlle Big Horn 25 czerwca 1876 r., źródło: wikimedia commons.

Poruszający się przodem indiańscy zwiadowcy, natrafiali na ślady bytności Siuksów i Czejenów. Rankiem, 25 czerwca 1876 r. wyczerpani długim marszem kawalerzyści Custera znaleźli się 8 km od wzniesienia zwanego Górą Wrony. Indianie obozujący w dolinie Little Big Horn odkryli obecność 7. Pułku. Obawiając się, że wróg ucieknie, ppłk Custer nakazał atak jeszcze tego samego dnia. Nie wiedział, że Indianie nie myśleli o odwrocie, ale przez kilka poprzedzających bitwę dni szykowali się do walki. Obóz składał się z około 1000 tipi, w których mieszkało blisko 7000 Indian, z czego 1500 – 2000 wojowników. Gdyby wiedział jak licznego przeciwnika ma przed sobą, na pewno odpuściłby atak. Lekceważąc Indian, ppłk Custer doprowadził do rzezi swoich żołnierzy.

7. Pułk został podzielony na cztery oddziały: 120 żołnierzy kapitana Fredericka Benteena, 175 kawalerzystów mjr. Marcusa Reno, 210 żołnierzy ppłk. Custera poruszających się dwoma skrzydłami, dowodzonymi przez kapitanów George’a Yates’a i Miles’a Keoghe’a oraz tabory ochraniane przez 135 żołnierzy, kapitana Thomasa McDougalla. W południe wszystkie grupy ruszyły w kierunku Little Big Horn. Custer chciał zaatakować obóz z trzech stron, w jednej linii: jego żołnierze z prawej strony, Reno w środku, a Benteen po lewej stronie. O godzinie 1430 ppłk Custer odłączył się od mjr. Reno i ruszył w kierunku wzniesień na północy.

Około godziny 15, mjr Reno zaatakował południową część obozu indiańskiego. Na rozkaz dowódcy, żołnierze zsiedli z koni i rozpoczęli ostrzał pojawiających się wojowników. Z każdą chwilą ich przewaga nad „niebieskimi kurtkami” rosła. Uzbrojeni nie tylko w łuki, ale i karabiny odpowiadali na serie kawalerzystów Reno. Po pół godzinie walki, zagrożony oskrzydleniem amerykański dowódca zarządził odwrót. Indianie nie zaprzestali pościgu za wrogiem. W szeregi kawalerzystów wkradła się panika, której uległ również mjr Reno. Rozpoczął się paniczny odwrót, ci żołnierze którzy zostali w tyle byli zabijani przez rozwścieczonych czerwonoskórych. Ich ciała były następnie bezczeszczone, a wojownicy zbierali skalpy. W toku całej bitwy z oddziału mjr Reno zginęło 60 ludzi. Pozostali dotarli do wzniesienia, które zostało później nazwane Wzgórzem Reno.

Tymczasem Custer po dotarciu na wzgórza na północy zobaczył przed sobą obóz indiański. Wysłał dwóch kurierów po kpt. Benteena i tabory. Ten jednak źle odczytał intencje swojego dowódcy i nie ruszył natychmiast w kierunku pozycji Custera. Po dotarciu na pozycje mjr. Reno, Benteen ujrzał roztrzęsionych żołnierzy, którzy przed chwilą uszli z życiem. Obaj oficerowie zdecydowali, że zamiast udać się na pomoc Custerowi, poczekają na przybycie taborów. Dowódca kompanii D, z oddziału Benteena, por. Thomas Weir ruszył wraz ze swoimi żołnierzami do przodu, w kierunku miejsca, gdzie walczył ppłk Custer. O godzinie 1720 dotarł na wzniesienie, nazwane później Wzgórzem Weira, skąd wypatrywał dowódcy 7. Pułku Kawalerii.

Ppłk Custer, zdając sobie sprawę z ciężkiej sytuacji mjr. Reno, wysłał 80 żołnierzy pod dowództwem kpt. Yates’a w dół wąwozu Medicine Tail Coulee. Zapewne chciał odciążyć wycofujących się żołnierzy Reno lub zająć pozycje i czekać na spodziewaną odsiecz kpt. Benteena. Jadący galopem żołnierze zostali znienacka ostrzelani przez Siuksów i Czejenów. Na miejsce nowej bitwy zaczęli przybywać Indianie walczący jeszcze niedawno przeciwko żołnierzom Reno. Widząc, że sytuacja robi się poważna ppłk Custer ruszył z resztą swoich ludzi na pomoc Yates’owi. Na nich także spadła lawina pocisków karabinowych i strzał. Oddział Custera został osaczony. Ppłk oparł pozycje obronne o wzniesienie – Wzgórze Custera.

wzgorze Custera

Dzisiejszy widok pola bitwy ze wzgórza Custera ku południowi z widocznym w oddali pasmem górskim Bighorn, źródło: wikimedia commons.

Przewaga atakujących wynosiła miejscami 20:1. Kawalerzyści kryli się za trupami zabitych koni i ostrzeliwali Indian. Wielu z nich popełniło samobójstwo, nie chcąc wpaść żywcem w ręce Indian. W końcu padli ostatni kawalerzyści, a wśród zabitych był także ppłk George Armstrong Custer.

grob George Custera

Miejsce odnalezienia ciała Custera, źródło: wikimedia commons.

Pod Little Big Horn wyróżnili się wojownicy: Szalony Koń, Deszcz w Twarz, Żółć i Kulawiec. Ogółem straty po stronie amerykańskiej w bitwie nad Little Bighorn wyniosły około 268 zabitych i ponad 50 rannych. Indianie stracili prawdopodobnie około 100 ludzi.

szalony kon 1877

Szalony Koń (Crazy Horse), właściwie Tashunka Witko lub Tashunka Uitko (1849 – 1877), zdjęciue z 1877 roku, fot. Pinterest

Po rozprawieniu się z oddziałem Custera, Siuksowie ruszyli w kierunku wzgórza Weira, gdzie znajdował się już oddział kpt. Benteena. Widząc, że miejsce nie nadaje się do obrony, nakazał on odwrót na Wzgórze Reno, gdzie żołnierze federalni zajęli pozycje obronne. Siuksowie i Czejenowie zaatakowali jeszcze wieczorem, by później świętować wielkie zwycięstwo nad „niebieskimi kurtkami”.

Następnego dnia ponowili ataki na pozostałych żołnierzy 7. Pułku, ale zostały one odparte. 27 czerwca na pole bitwy przybył 2. Pułk Kawalerii. Na miejscu żołnierze odnaleźli okaleczone ciała swoich kolegów. Wiele z nich miało poodcinane głowy. Także ciało Custer było okaleczone. Po dokonaniu pochówków, gen. Terry rozpoczął odwrót w kierunku Fortu Pease.

obelisk-upamietniajacy-bitwe-po-Little_Bighorn

Obelisk upamiętniający poległych pod Litlle Bighorn, fot. wikimedia commons

W efekcie klęski w Stanach Zjednoczonych powstała antyindiańska histeria. Po kolejnych wyprawach wojsk amerykańskich Dakotowie zostali pokonani i zmuszeni do osiedlenia się w rezerwatach. Siedzący Byk, który początkowo musiał uciekać do Kanady, został skłoniony do powrotu do USA, występował przez pewien czas w rewii Buffalo Billa, a 15 grudnia 1890 roku został zabity podczas próby aresztowania go w rezerwacie Standing Rock przez indiańskich policjantów w rządowej służbie.

Autor: Jacek Czubacki


Literatura:

Robert M. Utley: Cavalier in Buckskin: George Armstrong Custer and the Western Military Frontier. University of Oklahoma Press, 1988.

Grzegorz Swoboda: Little Big Horn 1876. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona, 1998.

źródła: indianistyka.x10host.com – szerzej o bitwie, Nowa Strategia

Reklamy

2 thoughts on “140. rocznica bitwy pod Little Bighorn – ostatniego zwycięstwa Indian

  1. Pingback: 140. rocznica bitwy pod Little Bighorn – ostatniego zwycięstwa Indian « Dziennik gajowego Maruchy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s