480. rocznica egzekucji Anny Boleyn

Egzekucja Anny Boleyn, 19 maja 1536

Egzekucja Anny Boleyn, obraz autorstwa Matthäusa Meriana (1629-1630) , w niemieckiej ‚Chronica, Beschreibung der fürnembsten Geschichten’

19 maja 1536 roku – z rozkazu króla Anglii Henryka VIII Tudora została ścięta jego druga żona, wcześniej ulubienica Anna Boleyn za rzekome zdrady i romansy z pięcioma mężczyznami. Królowa najprawdopodobniej padła ofiarą spisku uknutego przez Thomasa Cromwella, jednego z najważniejszych i najbardziej wpływowych postaci na angielskim dworze. Zaledwie 11 dni po egzekucji Anny Boleyn Henryka VIII Tudor wziął ślub z Jane Seymour.

Henryk VIII Tudor  z powodów politycznych zawarł małżeństwo z Katarzyną Aragońską, córką króla Hiszpanii, wdową po jego starszym bracie. Henryk marzył o męskim potomku. Katarzyna była w ciąży sześć razy, z tego dwa razy poroniła, trzy razy urodziła dzieci, które wkrótce zmarły . Jej jedynym zdrowym dzieckiem był urodzona w 1518 córka, późniejsza królowa Maria I Tudor, która jedyna z dzieci dożyła dorosłości.

Henryk VIII nie mogąc się doczekać męskiego potomka, nawiązał romans z Anną Boley. Nie była ani pierwszą, ani ostatnią kochanką króla, ponieważ wciąż romansował z jej siostrą Marią. W 1526 roku zaproponował jej tytuł oficjalnej kochanki tzw. maitresse en titre. Anna nie zgodziła się. Odmowa jeszcze bardziej zachęciła króla i jego uczucia względem Anny Boleyn zamieniły się z zauroczenia w prawdziwą miłość.

Od początku Anna Boleyn postawiła sprawę jasno, jedyną rolę jaką mogła zaakceptować była pozycja jego żony i królowej. W przeciągu roku król Henryk VIII obiecał Annie rozwód z Katarzyną Aragońską i małżeństwo. Nowa miłość była szansą na męskiego potomka, zapewnienie trwałości dynastii i zabezpieczeniem przed kolejną wojną domową.

Henryk VIII, aby zawrzeć związek małżeński, postanowił unieważnić małżeństwo z Katarzyną Aragońską,, ale była do tego potrzebna zgoda papieża. Miał nadzieję, że papież także pobłogosławi jego związek z Anną. Wydarzenie przeszło do historii jako „Wielka Sprawa”. Małżeństwo z Katarzyną było możliwe dzięki dyspensie udzielonej przez wcześniejszego papieża Juliusza II. Henryk uznał, że jego unieważnienie może nastąpić dzięki podważeniu prawa papieża do wydania takiej dyspensy, co ostatecznie doprowadziło go do stanowiska iż żaden człowiek, nawet papież nie może zmienić reguły, którą stanowi Biblia.

Jedna ówczesny papież Klemens VI odmówił unieważnienia małżeństwa. Z powodu takiego obrotu sprawy małżeństwo z Katarzyną postanowił unieważnić arcybiskup Canterbury Thomas Cranmer.

Henry_VIII_and_Anne_Boleyn

Henryk VIII Tudor i Anna Boleyn, źródło: wikimedia commons

Ślub Henryka VIII Tudor z Anną Boleyn odbył się w tajemnicy 25 stycznia 1533 w Londynie, wkrótce po powrocie z Dover. Anna była już wtedy w ciąży. 23 maja 1533 r. Tomasz Cranmer uznał poprzednie małżeństwo króla Henryka VIII z Katarzyną Aragońską za nieważne i niebyłe, a pięć dni później 28 maja 1533 r. małżeństwo króla z Anną Boleyn za legalne i ważne.

Unieważnienie małżeństwa z Katarzyną, doprowadziło jednocześnie do zerwania króla z papieżem. Henryk obwołał się głową Kościoła w Anglii, ogłosił jego niezależność od Rzymu i papieża. Ostatnie lata życia Katarzyna Aragońska spędziła w areszcie domowym w zamku Kimbolton. Nigdy nie przestała uważać się za prawowitą żonę króla, do końca pozostała też katoliczką.

Tymczasem 7 września 1533 r. na świat przyszła córka księżniczka Elżbieta. Henryk VIII nie krył rozczarowania, był bowiem przekonany, że urodzi się w końcu syn i następca tronu. W 1534 r. królowa Anna była ponownie w ciąży. W tym okresie Anna i Henryk cieszyli się spokojem i ciągle byli sobie oddani, ciąża jednak zakończyła się poronieniem przed świętami Bożego Narodzenia. Wkrótce w ich małżeństwie rozpoczęły się problemy.

W październiku 1535 roku Anna była ponownie w ciąży i wyglądało na to, że kryzys został zażegnany. Wiedziała, że dopóki nie urodzi syna, jej pozycja u boku króla jest zagrożona. Córka Katarzyny Maria chociaż pozbawiona tytułu i uznana za dziecko z nieprawego łoża stanowiła dla niej i Elżbiety zagrożenie. Henryk uspokajał Annę a Marię pozbawił części służby i wysłał do Hatfield House gdzie była wychowywana Elżbieta.

7 stycznia 1536 r. zmarła Katarzyna Aragońska. Następnego dnia Henryk i Anna byli ubrani na żółto, kolor oznaczający radosne święto i uczcili ją uroczystościami (w Hiszpanii kolor żółty w połączeniu z czarnym oznacza żałobę, dlatego kolor ubrania królewskiej pary był różnie interpretowany). Anna w końcu poczuła się pełnoprawną królową Anglii. Podjęła próbę zawarcia przyjaznych stosunków z Marią. Ale Maria odpowiada chłodno, prawdopodobnie będąc przekonana, że to Anna jest odpowiedzialna za śmierć jej matki. Z pewnością dotarły do niej pogłoski iż podczas sekcji odnaleziono ślady otrucia (sczernienie na sercu obecnie uznawane za nowotwór).

Królowa, po raz kolejny w ciąży była świadoma niebezpieczeństwa, w jakim się znajdzie, jeśli tym razem nie urodzi syna. Teraz kiedy Katarzyna nie stała już na przeszkodzie Henryk mógł się ożenić po raz kolejny bez żadnych komplikacji. W tym czasie król zaczął adorować jedną z jej damą dworu Jane Seymour. Dał jej medalik ze swoim portretem, a Jane otworzyła go i oglądała w towarzystwie Anny. W ataku wściekłości Anna zniszczyła medalik krwawiąc sobie dłonie.

29 stycznia 1536 w dniu pogrzebu Katarzyny zastała Henryka VIII w niedwuznacznej sytuacji z Jane Seymour, która siedziała mu na kolanach, co doprowadziło ją do szoku i wkrótce poronienia spodziewanego dziecka; jak się okazało był to chłopiec. Strata dziecka była dla Anny i Henryka VIII ogromnym ciosem.

Katarzyna została pochowana w katedrze w Peterborough z ceremonią przynależną księżnej-wdowie, ale nie królowej. Henryk nie uczestniczył w pogrzebie, bo ówczesny obyczaj zakazywał obecności króla na pogrzebach. Nie pozwolił Marii przyjechać na pogrzeb matki. Wkrótce potem do królewskich wprowadziła się Jane Seymour, a bratu Anny, Jerzemu, odmówiono przyznania Orderu Podwiązki. Dostał go Nicholas Carew. Anna i cała rodzina Boleynów znalazła się w niełasce.

Hans_Holbein_jane_Seymour

Jane Seymour (ok. 1508/1509 – 1537) , obraz autorstwa Hansa Holbeina, ok 1536 r.

 

Henryk po raz kolejny nie mogąc się męskiego potomka. Postanowił znaleźć sposób, aby unieważnić kolejne małżeństwom, by zawrzeć kolejne z Jane Seymour. W tą sprawę zaaganżwał Thomasa Cromwell, który zainspirował spisek przeciwko Anne Boleyn. Cromwell był też osobisty powód by zaszkodzić Annie, ponieważ ona jak jej zwolennicy blokowali dalsze awans na dworze królewskim. Powiedział królowi, że jego szpiedzy rzekomo donieśli, że Anna ma licznych kochanków oraz oskarżyć ją o zdradę stanu O ile cudzołóstwo nie była zdradą stanu, to knucie spisku przeciwko życiu króla. Cromwell dużo ryzykował. Postanowił znaleźć rzekome dowody oraz kozły ofiarne

Rzekomymi kochankami mieli być:.Lord Rochford, Sir Henry Norris, Sir Francis Weston, William Brereton oraz nadworny Mark Smeaton, którzy według jednej z pokojówek, „niektórzy członkowie jej dworu odwiedzają jej komnaty w nieodpowiednich godzinach”. Sir Henry Norris pełnił rolę nocnikowego (ang. Groom of the Stool), który zajmował się zawartością nocnika oraz również królewską garderobą i naczyniami. Willam Brereton także usługiwał królowi, lecz o nim niewiele wiadomo. Z kolei Sir Francis Weston, pochodził z zamożnej, arystokratycznej rodziny. Był bliskim przyjacielem pary królewskiej, grywał z nimi w karty. Kolejny podejrzanym był nadworny muzyk – Mark Smeaton

Pod koniec kwietnia flamandzki muzyk w służbie Anny Boleyn Mark Smeaton został aresztowany. Początkowo zaprzeczał oskarżeniom iż jest kochankiem królowej, później się przyznał prawdopodobnie pod wpływem tortur lub obietnic wolności. Inny dworzanin Sir Henryk Norris również został aresztowany, ale nie torturowano go, ponieważ był arystokratą.

Wkrótce przed aresztowaniem Norris był traktowany przez króla uprzejmie, podczas święta majowego zaoferował mu własnego konia. Wygląda na to, że to właśnie wtedy został powiadomiony o przyznaniu się Smeatona i nakazał aresztowanie pozostałych podejrzanych. Henryk Norris zaprzeczał swojej winie i przysięgał, iż królowa jest niewinna. Jednym z najważniejszych dowodów w śledztwie był zasłyszany pod koniec kwietnia fragment rozmowy z Anną, kiedy oskarżała go o zbyt częste odwiedziny w jej komnatach i to nie by adorować jej damę dworu Madge Shelton, ale ją samą.

Dwa dni później aresztowani zostali Sir Francis Weston oraz Sir William Brereton, służący króla. Sir Tomasz Wyatt, poeta i przyjaciel Boleynów również został aresztowany, ale wkrótce go uwolniono, być może ze względu na przyjaźń lub związki rodzinne z Cromwellem. Również uwolnieniem zakończyło się postępowanie przeciwko Sir Richardowi Page’owi. Ostatnim oskarżonym był brat Anny Boleyn, Jerzy aresztowany pod zarzutami kazirodztwa i zdrady stanu.

ArrestAnneBoleyn_Wynfield

Aresztowanie Anny Boleyn, obraz autorstwa Davida Wilkie Wynfielda, źródło: wikimedia commons

2 maja 1536 aresztowano Annę Boleyn i przewieziono ją barką do Tower, gdzie załamana pytała o los swoich bliskich, ojca i brata, oraz charakter oskarżenia.12 maja w Westminster odbył się proces czterech z oskarżonych. Weston, Brereton i Norris zapewniali o swojej niewinności, a tylko torturowany Smeaton przyznał się do winy. Trzy dni później w Tower odbyły się osobne procesy Jerzego i Anny Boleynów. Anna została oskarżona o cudzołóstwo, kazirodztwo i zdradę stanu. Akt o Zdradzie wydany przez Edwarda III stanowił iż cudzołóstwo królowej  jest traktowane jak zdrada stanu. Karą za zdradę stanu było powieszenie, wleczenie końmi i ćwiartowanie w przypadku mężczyzn lub spalenie w przypadku kobiet.

Innym oskarżeniem było spiskowanie z kochankami w celu zabicia króla, w celu późniejszego poślubienia Norrisa. Podczas procesu była spokojna i nie przyznała się do stawianych jej zarzutów. Długo sądziła, że czeka ją banicja i osadzenie w klasztorze. Henryk jednak zmienił prawo i osobiście wymusił wyrok.

Głównym oskarżycielem został wuj Anny, Tomasz Howard, 3 książę Norfolk. Henry Percy, dawny narzeczony Anny a wówczas szósty earl Northumberlandu był w składzie sędziowskim. Wszystkie zarzuty stawiane Annie Boleyn zostały spreparowane.Kiedy ogłaszano werdykt zasłabł i musiano go wynieść z Tower. Umarł osiem miesięcy później nie pozostawiając potomka i dlatego dziedziczył po nim bratanek. Od decyzji króla zależało czy wyrok zostanie wykonany przez ścięcie czy spalenie.

14 maja Cranmer ogłosił, iż małżeństwo Anny i Henryka zostało unieważniono, a królewnę Elżbietę ogłoszono bękartem. 17 maja zostały również wykonane wyroki śmierci Jerzego Boleyna, Henryka Norrisa i Marka Smeatona. Mężczyźni spoczywają w nieoznakowanych grobach przed kaplicą: Francis Weston i Henry Norris otrzymali wspólną kwaterę, druga przypadła Williamowi Breretonowi i „nisko urodzonemu” Markowi Smeatonowi.

Anna Boleyn z konstablem 1

Rozmowa Anny Boleyn z konstablem Williamem Kingstonem, rysunek autorstwa: Henry Tyrell, A History of England for the Young, Vol I, London, The London Printing and Publishing Company, ok 1855 r.

William Kingston, konstabl Tower of London zanotował, że Anna jest spokojna i pogodzona ze śmiercią. Henryk złagodził jej wyrok ze spalenia na ścięcie i zamiast wykonać go jak to było w zwyczaju dla pospolitych przestępców toporem zdecydował się sprowadzić Jean Rombaud, francuskiego mistrza miecza z Saint-Omer.

19 maja 1536 roku w dniu planowanej egzekucji, krótko przed świtem wezwała Kingstona na wspólną mszę i przysięgła w jego obecności na wieczne zbawienie jej duszy i Przenajświętszy Sakrament, że nigdy nie zgrzeszyła niewiernością wobec króla. Powtórzyła tę przysięgę przed i po przyjęciu komunii świętej. Rankiem wykonano wyrok na Annie.

Podczas egzekucji zachowywała spokój, aczkolwiek w drodze na szafot oglądała się za siebie nerwowo, wypatrując posłańca, który mógłby przynieść ułaskawienie od króla. Posłaniec jednak się nie zjawił. Na podeście zebrane damy pomogły Annie zdjąć futro z gronostajów, a ona sama zdjęła angielski czepiec. Jedna z kobiet podała królowej lniany czepek, który Anna założyła na głowę, po czym uklękła a druga z obecnych dam przewiązała jej oczy opaską. Jeden cios miecza zakończył jej życie.

11 dni po egzekucji 30 maja 1536 roku Henryk VIII poślubił Jane Seymour, a ślub udzielił im biskup Gardiner. 12 października przyszedł na świat upragniony syn Henryka VIII, któremu nadał imię Edward. Niestety od porodu po 12 dniach w pałacu Hampton Court zmarła Jane Seymour z powodu gorączki po porodowej. Henryk VIII jeszcze trzykrotnie. Z Anną Kleve ożenił się w 1540 roku, ale związek po kilka miesiącach został unieważniony. Jej następczynią była Katarzyna Howard, niebawem jednak za prawdziwą zdradę i romans. Małżeństwo zostało unieważnionę, a w 1543 roku skazano ją podobnie jak Anne Boleyn na ścięto. Jego ostatnią żoną była Katarzyna Parr, aż do jego śmierci.

Henryk VIII Tudor zmarł nad ranem 28 stycznia.1547 roku w wieku 55 lat.Jego szczątki złożono w grobowcu obok trzeciej żony, Joanny Seymour. Edward, syn Henryka i Joanny Seymour, wstąpił na tron po śmierci ojca. W późniejszych latach panującymi w Wielkiej Brytanii były również córki: Maria (Krwawa) i Elżbieta (Wielka). Ta ostatnia, córka Henryka VIII i Anny Boleyn, była ostatnią angielską panującą z dynastii Tudorów.

 

Anna Boleyn została pochowana na terenie zamku Tower of London w kaplicy St Peter ad Vincula w pobliżu miejsca, gdzie stał szafot, w anonimowym grobie wśród wielu innych osób straconych w czasie panowania Henryka VIII, m.in. obok Tomasza Morusa (którego głowę pochowano w Canterbury).

W roku 1876, z okazji generalnego remontu kaplicy, znaleziono i zidentyfikowano szczątki Anny Boleyn oraz jej kuzynki Katarzyny Howard, także ściętej i pogrzebanej obok Anny. Obie byłe królowe pochowano w osobnej krypcie przed głównym ołtarzem, płytę pokrywającą grób ozdobiono ich herbami, a w epitafium przywrócono im odebrany przez sądy Henryka VIII tytuł Królowej.


Literatura:

Eric Ives, Życie i śmierć Anny Boleyn, Wydawnictwo: Astra 2012

Rigdway C., The Fall of Anne Boleyn: A Countdown, MadeGlobal Publishing 2012

Carolly Erickson, Anna Boleyn, Świat Książki, 2001

źródła:

Agnieszka Buczkowczan-Rzeszut, Tudorowie.pl – Skandal na dworze Tudorów. Z kim sypała Anna Boleyn?

Emma Mason, History Extra – Why did Anne Boleyn have to die?, 2015

Advertisements

2 thoughts on “480. rocznica egzekucji Anny Boleyn

  1. Jak artykuł bardzo ciekawy i cenny merytorycznie, tak liczne błędy stylistyczne, urwane zdania i zwykłe niechlujstwo bardzo obniżyło loty powyższego tekstu. Szanowny autorze, apeluję o większą dbałość w pisaniu i korygowanie takich niedociągnięć, bo masz duży potencjał 🙂

    Lubię

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s