2 Komentarze

Solomon Northup – człowiek zniewolony przez 12 lat

Solomon-Northup-1915-3x2pd

Solomon Northup czarnoskóry Amerykanin żyjący w połowie XIX wieku, wiódł spokojne życie jako wolny człowiek. Miał wszystko, dobre wykształcenie żonę oraz trójkę dzieci oraz lubił grać na skrzypcach. Nie spodziewał się jednak, że pewnego dnia jego sielanka zostanie brutalnie przerwana. Dwaj mężczyźni w 1841 zaproponowali mu intratną propozycję pracy jako skrzypka. Niestety został podstępem porwany i sprzedany jako niewolnik. Zmuszony był do pracy na plantacjach w południowych stanach, gdzie wciąż obowiązywało niewolnictwo. Dopiero po 12 latach dramatu odzyskał wolność.

northup_engraving

Solomon Northup, ilustracja pochodzi z książki „Zniewolony. 12 Years A Slave/12 Years A Slave”

Salomon Northup urodził się 10 czerwca 1807 lub 1808 roku w miasteczku Minerva w Hrabstwie Essen w stanie Nowy Jork. Jego ojciec Mintus był zwolnionym niewolnikiem, który przyjął nazwisko po śmierci swego pana, kapitana Northupa. Matka Solomona była wolną kobietą, w jednej czwartej czarną, w trzech czwartych białą, o europejskich korzeniach. Solomon i jego brat Joseph dzięki zaradności ojca otrzymali odpowiednie wykształcenie.

W 1829 roku, 21-letni Solomon poślubił Anne Hampton, kobietę pochodzenia europejskiego, afrykańskiego i indiańskiego. W latach 1830-1834 para mieszkała w Fort Edward i Kingsbury w Nowym Jorku. W tym czasie Solomon zarabiał na życie, imając się różnych zajęć. Pracował głównie jako flisak, a dorabiał, grając na skrzypach na lokalnych potańcówkach, za co zyskał dobrą reputację. Jego żona uchodziła za doskonałą kucharkę, gotowała więc w lokalnych tawernach i urzędach. Po przyjściu na świat trójki dzieci: Elizabeth, Margaret i Alonzo, rodzina Northupów przeniosła się do Saratogi w Nowym Jorku, by zwiększyć sobie możliwości zatrudnienia. Solomon grał na skrzypcach w znanych hotelach w Saratodze. Niestety, zlecenia otrzymywał głównie latem. Dlatego podejmował pracę jako cieśla przy budowie kanału Champlain i przy budowie torów kolejowych.

W 1841 roku, do trzydziestotrzyletniego Solomona zgłosiło się dwóch białych mężczyzn, Merrill Brown i Abram Hamilton. Nieznajomi mężczyźni przedstawili się jako cyrkowi artyści i zaproponowali mu pracę skrzypka na kilku występach w Waszyngtonie. Zaoferowali hojne wynagrodzenie oraz zwrot kosztów podróży powrotnej do domu. Oferta była na tyle kusząca, że Solomon zgodził się, ale nie powiadomił rodziny o wyjeździe do Waszyngtonu. W trakcie podróży jedli kolację, a mężczyźni podsunęli mu do zjedzenia wilczę jagody, które spowodowały, że stracił przytomność. Odurzonego i nieprzytomnego wystawili w Waszyngtonie na sprzedaż jako niewolnika. W tym czasie miasto to było największym rynkiem handlu niewolnikami, w dodatku był to okres rozwoju plantacji w południowych stanach, który zwiększył popyt na zdrową siłę roboczą. Solomon został sprzedany za 650 dolarów handlarzowi niewolników James’owi Birchowi, któremu wmówiono, że był zbiegłym niewolnikiem.

Solomon Northup bity na targu niewolnikow w Waszyngtonie

Solomon Northup bity pobity przez nadzorcę, ilustracja pochodzi z książki „Zniewolony. 12 Years A Slave/12 Years A Slave”

Następnego dnia Solomon Northup obudził się w zagrodzie niedaleko Kapitolu, z piórem w ręce oraz z dokument jego sprzedaży jako niewolnik. Natrafił na nadzorcę, któremu tłumaczył, że nie jest niewolnikiem oraz, że zaszła pomyłka. Został dotkliwie pobity. Niebawem wraz z innymi niewolnikami trafił na pokład statku płynącego do Nowego Orleanu.

Gdy dopłynęli do miasta, Birch przekazał Solomona wspólnikowi, Theophilusowi Freeman’owi. Ten na nowoorleańskim targu niewolniku nadał Solomonowi nowe imię i nazwisko „Platt Hamilton”, a następnie sprzedał drobnemu plantatorowi z Pine Woods w północnej Luizjanie, Williamowi Fordowi. W swoich wspomnieniach „12 Years a Slave” Solomon Northup tak opisał Williama Froda:

„W mojej opinii nigdy i nigdzie nie spotkałem bardziej uprzejmego, szlachetnego i wielkodusznego chrześcijanina niż William Ford, ale poprzez ludzi i powiązania był częścią systemu, na którym opierało się niewolnictwo”.

Pomimo, że Northup darzył szacunkiem Froda, podejmował kilkakrotnie ucieczkę z plantacji. Niestety był nieustannie pilnowany przez strażników. Northup na plantacji Forda, wykorzystał umiejętności cieśli, które nabył podczas prac konstrukcyjnych, gdy wolnym człowiekiem. Zorganizował spływ budulca na tratwach wąską rzeką i zbudował krosna, za co został doceniony. Niestety z czasem pogłębiające się trudności finansowe oraz długi sprawiły, że plantator zmuszony był do sprzedania osiemnastu niewolników w tym Platta (Northupa), który zimą 1842 roku, trafił do Johna Tibaut’a, młodego, kapryśnego i brutalnego majstra, który wykonywał dla Forda różnego rodzaju prace.

Nowy właściciel wyżywał się na swoim niewolniku przy każdej okazji. Pewnego dnia Tibaut uderzył Northupa batem, bo nie spodobały mu się gwoździe, jakich ten używa przy budowie altany. Northup zaczął bronić swoich racji, ale to nie pomogło. Przyszli dwaj znajomi Tibaut’a, którzy założyli sznur na szyję Northupowi, a następnie powiesili go na drzewie.

northup115

Solomon Northup uratowany przez powieszeniem, ilustracja pochodzi z książki „Zniewolony. 12 Years A Slave/12 Years A Slave”

Na szczęście całe zdarzenie zobaczył jeden z nadzorców, który zawiadomił Forda. Northup czekał kilka dobrych godzin, stojąc na koniuszkach palców i broniąc się przed uduszeniem, zanim został uwolniony przez dawnego właściciela. Jednak to nie był koniec konfliktu pomiędzy Northupem, a Tibaut’em. Pomiędzy nimi doszło do wielu bójek, w tym jednej w której omal nie udusił Tibaut’a. Potem uciekł przez bagna do Forda, który postanowił załagodzić konflikt.

Northup następnie trafił do nowego właściciela Edwina Eppsa, który jak się okazało był okrutnym i zwyrodniałym sadystą. Jego praktyką było chłostanie tych niewolników, którzy nie wyrobili dziennej normy zbioru bawełny.

chlosta-niewolnikow

Chłostanie niewolników, autor Alamy

Northup nie był jedynym, który nie wyrabiał tej normy. Odgłosy bicia w domostwie Eppsa słychać więc było od zachodu słońca do zgaszenia świateł.

Solomon-Northup-w-obronie-Patsy

Solomon Northup w obronie bitej Patsy, ilustracja pochodzi z książki „Zniewolony. 12 Years A Slave/12 Years A Slave”

Epps lubił też wykorzystywać seksualnie młode niewolnice między innymi niewolnicę o imieniu Patsy. Często stawał w jej obronie, co przepłacał karą chłosty. Zniewolony człowiek, byle tylko przetrwać, nie wychylał się i wykonywał wszystkie dane mu polecenia.. Wydawało się, że dla Solomona Northupa nie ma już nadziei.

stara dom i plantacja Eppsa

Zrekonstruowany dom plantattora Edwina Eppsa, obecnie znajduję się na kampusie Uniwersytetu w Alexandrii w Luizjanie, fot. wikimedia commons

1852 rok. Mijał już jedenasty rok jego niewolniczej pracy. Do domostwa Eppsa przybył wędrowny stolarz z Kanady, niejaki Samuel Bass. Pracując u Eppsama, Bass wygłaszał abolicjonistyczne poglądy i oburzenie z powodu złego traktowania niewolników. Gdy, Northup to usłyszał, poczuł się na tyle ośmielony, że wyjawił mu swoją prawdziwą tożsamość oraz opowiedział swoją dramatyczną historię. Solomon poprosił też o powiadomienie jego najbliższych. Bass przyrzekł mu pomóc, choć pomoc niewolnikowi wiązała się z dużym ryzykiem. Solomon Northup napisał list, a następnie przekazał go Bassowi. W liście zawarto całą historię Northupa. List wysłano m.in. do Henry’ego Northupa – syna byłego właściciela Mintusa, ojca Solomona oraz do gubernatora Nowego Jorku, Washingtona Hunta.

Northup-odzyskuje-wolnosc

1 stycznia 1853 roku, na plantacje Epssa, przyjeżdżają Henry Northup, senator Pierre Soule i lokalni urzędnicy z Luizjany, wraz z dokumentami, które zwalniają Solomona, ilustracja pochodzi z książki „Zniewolony. 12 Years A Slave/12 Years A Slave”

Po czterech miesiącach, 1 stycznia 1853 roku, na plantację Eppsama przybyli: Henry Northup, senator Pierre Soule i lokalni urzędnicy z Luizjany. Panowie przywieźli ze sobą dokumenty potwierdzające tożsamość Solomona Northupa, który był zwany Plattem Hamiltonem. Dokumenty pokazano właścicielowi Eppsamowi, który wpadł we wściekłość, próbował się odgrożać Bassowi, za odkrycie prawdziwej tożsamości Northupa. Na szczęście nic nie mógł już zrobić. Solomon Northup po dwunastu latach w niewoli, w tym 10 latach lat spędzonych na plantacji Eppsama był znowu wolny. Eppsam próbował dochodzić swoich praw na drodze sądowej. Jego adwokat przekonał go jednak, że byłoby to bezskuteczne, po czym podsunął mu papiery do podpisania w których plantator zrzekał się jakichkolwiek roszczeń w stosunku do Solomona Northupa.

3 stycznia 1853 roku, będąc na wolności Northup dochodził sprawiedliwości i działał w ruchu abolicjonistycznym. Był jednym z niewielu porwanych czarnoskórych, którzy odzyskali wolność. Po odzyskaniu wolności spisał swoją autobiograficzną książkę „12 Years A Slave” (wyd. polskie pt. „Zniewolony. 12 Years a Slave”. W ciągu trzech lat sprzedała się w 30 tysiącach egzemplarzy i stała się poruszającym świadectwem tego, czym było niewolnictwo w XIX-wiecznej Ameryce. Szukał też ludzi, którzy go oszukali i sprzedali, by postawić ich przed sądem. Jego sprawę oddano do sądu w stanie Waszyngton, gdzie prawo zabraniało zeznawać czarnym przeciwko białym. W wyniku czego wszyscy zamieszani w porwanie zostali uniewinnieni. Mimo to i tak sprawa sądowa, jak i artykuł opublikowany w New York Times w dniu 20 stycznia 1853 roku, przyczyniły się do nagłośnienia podobnych przypadków porwań i zniewoleń.

Wspomnienia z biografii Solomona pozwoliły zidentyfikować jego porywaczy, którzy w czasie gdy z nimi podróżował, posługiwali się fałszywymi nazwiskami. Alexander Merrill i Joseph Russell zostali aresztowani i postawieni przed sądem w październiku 1854 roku. Niestety, sprawiedliwości nie stało się zadość. Po dwóch latach zmieniono prokuratora okręgowego w Nowym Jorku, który zamknął sprawę w 1857 roku. Nigdy już do niej nie wracano.

Solomon-Northup-rodzina

Solomon Northup spotyka się po 12 latach zniewolenia z rodziną. ilustracja pochodzi z książki „Zniewolony. 12 Years A Slave/12 Years A Slave”

Po odzyskaniu wolności Solomon Northup wrócił do swojej żony i dzieci. Od 1855 roku mieszkał ze swoją córką Margaret Stanton wraz z jej rodziną w Queensbury w Hrabstwie Warren w stanie Nowy Jork. Pracował znów jako stolarz. W 1857 roku jeździł z wykładami na temat niewolnictwa po północno-wschodnich Stanach Zjednoczonych.
Ostatnie lata życia i śmierć Solomona Northupa nie są do końca znane. Krążą pogłoski, że wybrał się z wykładami do Kanady i już stamtąd nie powrócił. Niektórzy sądzą, że został porwany i zabity. Inni z kolei, że znów stał się niewolnikiem.

W amerykańskim spisie narodowym w 1860 roku, Solomon Northup z rodziną wciąż widniej. Z kolei wedle spisu 1865 roku widnieje tylko jego żona Anna Northup, której stan cywilny był wpisany „żonata”. Mieszkała z córką Margaret i zięciem w pobliskim Moreau w Hrabstwie Saratoga. W 1870 roku żona Northupa pracowała jako kucharka w gospodarstwie domowym Burtona C. Dennisa. Wedle spisu z 1875 roku Anna Northup mieszkała w Kingsbury lub w Sandy Hill w Hrabstwie Waszyngton, a w rubryce stan cywilny widniała jako „wdowa”. Zmarła w 1876 roku, a gazety pisały o niej jako wdowie.

Współcześni historycy Clifford Brown i Carol Wilson uważają, że Solomon Northup zmarł z przyczyn naturalnych, na pod koniec lat 50 a początkiem 60 XIX wieku. Wątpliwe jest, aby by mógł być znów porwany i stał się niewolnikiem, ponieważ był za stary. Mimo to sprawa jego zniknięcia pozostaje niewyjaśniona.

Zniewolony-12-Years-a-Slave

Kadr z filmu „Zniewolony (12 Years a Slave). Chiwetel Ejiofor w roli Solomona Northupa.

Pamiętnik Solomona Northupa był parokrotnie przedrukowywany. Na podstawie jego wspomnień, w 2013 został nakręcony film pod tytułem „Zniewolony (12 Years a Slave)” wyreżyserowany przez Steve’a McQueena a rolę Solomona Northupa zagrał Chiwetel Ejiofor. Film zdobył aż 7 nominacji do Złotych Globów. Obraz zdobył statuetkę w najważniejszej kategorii – najlepszy dramat filmowy 2013 roku oraz 3 Oscary


Literatura:

Zniewolony. 12 Years A Slave/12 Years A Slave – Solomon Northup, przeł. Martyna Plisenko, Replika 2014,

Reklamy

2 comments on “Solomon Northup – człowiek zniewolony przez 12 lat

  1. Obudził się z długopisem w ręce,bardzo ciekawe.Wilczę jagody to potomstwo tejże a nie roślina

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: