Tajemnice zaginionej biblioteki Iwana Groźnego

bibalioteka iwana groznego

Iwan Groźny i jego biblioteka, fot.Pinterest

Iwan IV Groźny – pierwszy car Rosji był okrutnym władcą. Rządził silną ręką, a jednocześnie dokonał wiele reform, budując potęgę swojego państwa. Władca posiadał własną  podziemną bibliotekę, gdzie zgromadził wiele rękopisów, ksiąg i literaturę z całego świata, a niektóre ze zbiorów miały pochodzić z dawnej Biblioteki Aleksandryjskiej. Po jego śmierci w 1584 roku księgozbiór zaginął. Wiele osób poświęciło swoje życie poszukując księgozbioru Iwana Groźnego.

Uważa się, że bibliotekę zapoczątkował dziadek Iwana Groźnego, Iwan III Srogii. Po śmierci pierwszej żony Marii Twerskiej w 1467 roku, papież Paweł II zaproponował Iwanowi III ślub z Zofią z dynastii Paleologów, bratanicą ostatniego cesarza bizantyjskiego, próbując pozyskać Rosyjski Kościół Prawosławny dla unii z Kościołem rzymskokatolickim. W 1472 roku Iwan III zawarł ślub z Zofią, a księżna przywiozła ze sobą do Moskwy ponad 800 ksiąg. Większość zbiorów w języku starogreckim, starohebrajskim i po łacinie pochodziły z Biblioteki Konstantynopola, które uratowano tuż przed zdobyciem miasta przez Turków w 1453 roku. Niektóre z rękopisów miały ponoć pochodzić z dawnej Biblioteki Aleksandryjskiej.

Zofia Paleolog starannie chroniła zbiory w skrzyniach pod ziemią, ponieważ Moskwa była drewniana, a pożary wybuchały w mieście w tamtym czasie dość często. Po kolejnym pożarze Zofia przekonała męża, aby radykalnie przebudował Kreml, zastępując drewno cegłą i kamieniem. Z inicjatywy Zofii do Moskwy przysłano z Włoch architekta i inżyniera Arystotelesa Fioravanti, który według podania zbudował pod Kremlem podziemną kryjówkę dla przywiezionych zbiorów.

Ivan-IV-of-Russia

Iwan Groźny na obrazie Aleksandra Litowczenki, źródło: wikimedia commons

Powszechnie uważa się, że car Iwan Groźny uzupełnił zbiór ksiąg nowy, a następnie zgromadził je w podziemnej bibliotece. Carowi udało się złączyć bizantyjską bibliotekę z podziemną biblioteką Soboru św. Zofii w Kijowie, która należała do Jarosława Mądrego , jednego. Iwan Groźny tuż po podbiciu kazania. dołączył kolejne zbiory tym razem średniowieczne rękopisy arabskich uczonych ze zbiorów chana. Bibliotekę nazwano „Liberi” od łacińskiego słowa  „liber” (księga), która miała również zawierać tomy poświęcony zaklęciom i magii. Car rozkazał tłumaczom przetłumaczyć je na język rosyjski Wedle legendy za pomocą okultyzmu Iwan Groźny nałożył na zbiór zaklęcie: każdy, kto się do niego zbliży, straci wzrok.

The-Apostle

„Apostoł „- pierwsza księgą, wydrukowana przez rosyjskich drukarzy, Piotra Fiedorowa i Piotr Mistławieca, źródło: wikimedia commons drukowaną i stad powszechnie są także w Rosji uważani za pierwszych drukarzy.

Po śmierci Iwana Groźnego 18 marca 1584 roku, księgi w tajemniczy sposób zniknęły. Niektórzy uważają, że spłonęły w pożarze. Inni z kolei twierdzą, że jednak przetrwała. Możliwe, że biblioteka już nie istnieje, a pomimo rzekomej klątwy, nieugięci poszukiwacze, szukali wciąż dalej. Poszukiwania biblioteki z przerwami prowadzone są już od kilku stuleci, a zbiorów szukali m.in. przedstawiciele Watykanu za czasów cara Borysa Godunowa oraz potem sam car Rosji Piotr I Wielki, ale bezskutecznie.

Stelletsky

Ignatij Stiełłeckij, (1878 – 1949) – rosyjski i sowiecki archeolog i historyk. Zdjęcie około 1910 roku, fot. Wikimedia commons

W pierwszej połowie XX wieku archeolog Ignatij Stiełłeckij, poświecił całe swoje życie na poszukiwaniu biblioteki Iwana Groźnego. Korzystał z map Kremla z różnych okresów oraz przeanalizował archiwa, szukając potencjalnej lokalizacji biblioteki. Prosił władzę o przeprowadzeniu wykopalisk dostał odmowę. Pojechał do estońskiego miasta Pärnu, przeglądając archiwa biblioteki odnalazł spis Diabełowa jednego z tłumaczy ksiąg cara. Spis zawierał 81 ksiąg z biblioteki Iwana Groźnego. Jednak dalsze badania przerwał z powodu wybuchu I wojny światowej.

W czasie rosyjskiej wojny domowej, znajdował się na Ukrainie, ucząc archeologii na Uniwersytecie w Kijowie. Do Rosji Radzieckiej wrócił w 1923 roku. Rozpoczął ponownie poszukiwania biblioteki, dopiero po uzyskaniu zgody prze władze radzieckie w 1929 roku. Zaczął swoje wykopaliska w Kołomienskoje. Udało mu się przekopać prze niemal całą posadzkę w Cerkwi Wniebowzięcia, ale jednak prace zostały wstrzymane.

Następnie poszukiwania i wykopaliska były w pobliżu Cerkwi Jana Chrzciciela we wsi Diakowo. Udało się znaleźć murowany wapień co oznaczało, że prace są bliskie sukcesu.  W 1933 roku pracował pod wieżą Arsenałową, jednak prace kolejny raz przerwano zabójstwie Siergieja Kirowa. Podjęto jeszcze raz poszukiwania. Ignatij Stiełłeckij, wraz z jednym z pracowników ochrony kremlowskiej Apollos Iwanow udali się do Cerkwi Chrystusa Zbawiciela, a następnie podziemiami doszedł Kremla. Odkryli oni przykute do ściany szkielet oraz  oddzielające podziemne korytarze. żelazne drzwi. Jednak niestety w trakcie poszukiwań woda zalała korytarze. Niebawem NWKD zamknęło wyjście na powierzchnię cegłami.  Rękopis ze szczegółowym opisem poszukiwań zniknął w tajemniczych okolicznościach, jak się uważa ww archiwach NKWD. Wraz z wybuchem II wojny światowej zaprzestano poszukiwań. Pod koniec wojny Stiełłeckij, wrócił do pracy archeologa, ale jego zły stan zdrowia uniemożliwił podjęcie poszukiwań. Zmarł w 1949 roku.

W na początku lar 90-tych po raz kolejny wznowiono poszukiwania. W 1997 roku, dzień przed obchodami 850-lecia Moskwy, już 87-letni Apollos Iwanow postanowił się spotkać z ówczesnym merem stolicy Juriejm Łużkowem. Przekonywał go, że wie, gdzie może znajdywać się ukryta biblioteka Iwana Groźnego Przekazano mu sporą kwotę na poszukiwania bibliotekę. Zaangażował się w poszukiwanie również lokalny biznesmen German Sterlingow, która miał ubezpieczył mityczną bibliotekę na sumę 1 miliarda dolarów. Dwa lata później zakończono prace, które nie przyniosły żadnego rezultatu. Zbiorów jak do tej pory nie odnaleziono. Niejednokrotnie wypowiadano wątpliwości, co do samego faktu istnienia carskiej biblioteki. Jeśli nawet istniała, to zbiory nie przetrwały próby czasu. Mimo to są wciąż osoby, które nadal próbują je odnaleźć.

Autor: Jacek Czubacki


Literatura:

W.A. Serczyk, Iwan IV Groźny, Wrocław 2004, wyd. III

H. Troyat, Iwan Groźny. Krwawy twórca imperium, Warszawa 2006

źródła:

Ancient Origins -The Search for the Lost Library of Ivan the Terrible

pl.sputniknews.com – Zaginione biblioteki. „Liberia” albo Biblioteka Iwana Groźnego

sputniknews.com – Ivan the Terrible’s library: greatest historical mystery

Advertisements

One thought on “Tajemnice zaginionej biblioteki Iwana Groźnego

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s