Dodaj komentarz

Symbole Vinča – najstarsze pismo świata czy zwykłe znaki?

danube-script-artefacts

Przedmioty z kultury Vinca, fot źródło: 2.uned.es

Choć naddunajska kultura Vinča nie jest tak znana jak inne starożytne kultury, ale jest ona jedną z najstarszych w Europie. Rozwijała się w czasie od 5500 do 3500 lat p.n.e. i była jedna z najbardziej wpływowych oraz ważnych kultur w południowo-wschodniej Europie. Także była jedną z pierwszych, która używała miedzianych narzędzi, miała zaawansowaną architekturę, w tym domy jednopiętrowe oraz posiadała umiejętność m.in. produkcji mebli czy tkactwa. Jedną z większych i bardziej intrygujących rzeczy tej kultury była umiejętność zapisywania informacji. Niektórzy z archeologów twierdzą, że znaki Vinča nie są pismem tylko seria figur geometrycznych i symboli. Inni idą w zaparte i utrzymują, że znaki posiadają jednak znamiona prawdziwego pisma. Jeżeli ta teoria byłaby prawdziwa to oznaczało by, że ta kultura stworzyła najstarsze na świecie pismo i starsze niż dobrze nam znane pisma z Mezopotamii.

Dolina Dunaju jest jednym z najstarszych miejsc gdzie zaistniała europejska cywilizacja. Istniała tutaj kultura Vinča  od 5500 roku p.n.e do 3500 roku p.n.., rozciągała się od Grecji do Słowacji (z południa na północ) i Chorwacji do Rumuni (z zachodu na wschód). U szczytu rozwoju kultury z doliny Dunaju odgrywała ważną rolę w południowo-wschodniej Europie, produkując i rozwijając narzędzia miedziane, system zapisu, zaawansowaną architekturę – domy parterowe, meble takie jak krzesła i stoły, podczas gdy większość Europy była jeszcze w środku epoki kamienia.

Dla przykładu można podać osadę w Divostin, składała się ona z 1028 domów i zamieszkana była przez około 8200 osób lub osada w Stubline zamieszkane maksymalnie przez 4000 mieszkańców, nieco mniejsza osada znajduje się w Belo Brdo osada pokrywała 29 hektarów i zamieszkana była przez około 2500 ludzi. Ludzie z tej kultury posiadali umiejętności przędzenia, przetwarzania skór, produkcji ubrań, obróbki drewna, gliny i kamienia. Mieli także struktury gospodarcze, religijne i społeczne.

danube-script-artefacts-2

Byk na kółkach z Vinca, fot. Yak/CC

Aspektem kultury Vinča są zoomorficzne i antropomorficzne figurki, którym przypisuje się funkcje kultowe. Razem z figurkami odkrywano ołtarzyki na trzech lub czterech nogach co wskazuje na istnienie systemu kultowego. Do tej pory odkryto ponad 1000 figurek, czasami pomalowanych.

danube-script-artefacts-1

Idol kultury Vinča, fot.: Yak/CC

Większość z figurek przedstawia postaci o kobiecych cechach fizjologicznych. Na tej podstawie podejrzewa się, że kultura Vinča mogła być kulturą matriarchalną

dama Vinča

Pani lub Dama z Vinča, fot.: Yak/CC

Załamanie się kultury zbiega się z przybyciem na te tereny wojowniczych dosiadających konie Proto-Indo-Europejczyków przybyłych z okolic Morza Kaspijskiego.

vinca-symbols

Symbole Vinča, fot.: Yak/CC

Jedną z bardziej intrygujących oraz gorąco dyskutowanym aspektem kultury Vinča jest jej umiejętność zapisywania informacji.Większość badaczy zajmujących się Mezopotamią odrzuca wnioski i sugerują, że znaki na przedmiotach to tak naprawdę dekoracja. Ignorując fakt, że istnieje ponad 700 różnych symboli co jest liczbą podobną do ilości hieroglifów w piśmie egipskim. Inni posuwają się jeszcze dalej i uważają, że ci ludzie po prostu kopiowali znaki i symbole od cywilizacji Mezopotamii. Te wnioski mogą dziwić tym bardziej, że przedmiot znalezione w dolinie są starsze niż niż tabliczki sumeryjskie.

tabliczki z Tartarii

Gliniane tabliczki w formie amuletu lub wisiorka nazywane tabliczkami Tartaria, datowane na 5300 lat p.n.e, fot.: Yak/CC

Drudzy uważają, że posiadają symbole Vinča posiadają znamiona prawdziwego systemu piśmienniczego Wśród nich jest m.in. Harald Haarmann, niemiecki naukowiec językoznawca i kulturoznawca, a obecnie wiceprezes amerykańskiego Instytutu Archeomitologii w Sebastopol w stanie Kalifornia, wiodący specjalista starożytnych skryptów i języków. Zdecydowanie popiera pogląd że skrypty z Dunaju są najstarszą znaną nam formą pisma. Tabliczki, które znaleziono są datowane na rok 5500 pne, Haarmann twierdzi, że jest to forma języka która jeszcze nie została rozszyfrowana.

Jeżeli uznamy, że ta teoria jest prawdziwa, to okazuje się, że mamy do czynienie z najstarszym znanym nam pismem. Jest ono starsze niż to które znaliśmy do tej pory z Mezopotamii, a nawet starsze niż tzw. Tablica Dispilio, wiek której jest oceniany na 5260 rok p.n.e.. Spór o to, czy symbole kultury Vinča są pismem czy też nie, wciąż trwa i na pewno zasługuje na dalsze i szersze badania. Miejmy nadzieję, że nowe badania nad kulturą Vinca przyniosą nam nowe fascynujące odkrycia potwierdzające, że na terenie Europy pod koniec neolitu rozwinęła się zaawansowana kultura dysponująca pismem. Być może wyniki badań odmieniłyby bieg historii i pojęcia „pierwszej cywilizacji”.

Autor: Jacek Czubacki


Literatura:

Peter Bellwood, „First Farmers: The Origins of Agricultural Societies”, Blackwell Publisher, 2004.

Marija Gimbutas, „The Goddesses and Gods of Old Europe: 6500–3500 B.C.”,  Myths, and Cult Images Berkeley: University of California Press

Bolesław Ginter, Janusz K. Kozłowski, Technika obróbki i typologia wyrobów kamiennych paleolitu, mezolitu i neolitu (wyd. III), PWN, Warszawa 1990.

Janusz K. Kozłowski, Archeologia Prahistoryczna, t. I Starsza Epoka Kamienia, Nakładem Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1972.

John Chapman,  The Vinča culture of south-east Europe: Studies in chronology, economy and society (2 vols). BAR International Series 117. Oxford,1981

Na podstawie Ancient Origins

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: