Lalibela – etiopska „Nowa Jerozolima”

Lalibela

Kościół św. Jerzego/Bete Giorgis, fot. internationaltravellermag.com

W sercu Etiopii znajduje się jedno z najświętszych miast – Lalibela, a w nim grupa jedenastu monolitycznych kościołów wykutych w skale w XII wieku. Jest jednym z głównych ośrodków kultu Kościoła Etiopskiego, do którego zmierzają liczne pielgrzymki chrześcijan. Te największe monolityczne świątynie na świecie nazywane są „Nową Jerozolimą”, widnieją na światowej liście UNESCO, skrywając wciąż wiele tajemnic.

Lalibela to miasto w Etiopii, leżąca na wschód od jeziora Tana, na pograniczu Wyżyny Abisyńskiej i Kotliny Danakilskiej. W okresie średniowiecza miasto nazywało się Roha i było kwitnącą i tętniącą życiem, gęsto zaludnioną stolicą królestwa dynastii Zagwe obejmującego tereny obecnej Etiopii w X–XIII wieku. Pod koniec XII wieku nazwa została zmieniona na Lalibela, na cześć wielkiego władcy, który rozkazać, a raczej wydrążyć w wulkanicznych skałach niezwykłe kościoły. Władca miał zamiar stworzyć „Nową Jerozolimę” po tym jak muzułmanie zablokowali drogi pielgrzymkowe do Jerozolimy.

Z powstaniem kościołów wiąże się legenda. Otóż, kiedy król Lalibela urodził się, to wokół jego kołyski pojawił się rój pszczół, co matka uznała za znak boży. Oznaczać to miało, że to Lalibeli a nie starszemu bratu Kedus Harbe przypadnie w udziale tron. Z faktem tym starszy brat nie mógł się pogodzić. Przyrodnia siostra podała mu truciznę. Lalibela zasnął na trzy dni i podczas snu anioły zabrały go do nieba przed oblicze Boga. Wówczas to otrzymał zadanie wybudowania świątyń ku bożej chwale. Kościoły miały być wybudowane na podobieństwo tych, które na podniebnej przejażdżce zobaczył.

Bete-Maryam

Bete Maryam/kościół Maryi fot. wikimedia commons

Lalibela po przebudzeniu postanowił dokonać tego dzieła. Z Jerozolimy i Aleksandrii sprowadził najlepszych budowniczych i artystów. Kościoły przez 21 lat budowało ok. 40 tys. robotników. W nocy budowniczym rzekomo pomagały anioły, które wykonywały podwójną pracę. Miejsce to jest magiczne. Każdy kościół jest inny. Cztery z nich są całkowicie wolno stojącymi konstrukcjami związanymi z macierzystą skałą tylko w podstawie, reszta to albo bliźniaki, albo konstrukcje uwolnione ze skały. Nie wszystkie też są skalnymi monolitami. Kilka z nich ma konstrukcję mieszaną (uzupełnioną skalnymi blokami lub cegłami).

The-Amazing-Monolith-Churches-of-Ethiopia-4

Kościoły w Lalibeli są połączone podziemnych korytarzem, fot. pinterest

Znajduję się tutaj system podziemnych korytarzy, który łączy wszystkie kościoły, które są umiejscowione po dwóch stronach rzeki Jordan, tak samo nazwana jak ta na bliskim wschodzie. Na północy są zlokalizowane następujące kościoły: Bete Medhane Alem, Bete Maryam, Bete Mika’el, Bete Meskel, Bete Danaghel, Bete Golgotha.

selasie chapel

Kaplica Selassie, fot. panoramio.com

W tej części kompleksu jest umiejscowiona kaplica Selassie, a jej pobliżu sąsiaduje kościół Bete Giyorgis. Z kolei na południu rzeki znajdują się: Bete Emmanuel, Bete Merkorios, Beta Abba Libanos, Bete Gabriel-Rufael.Według historyków sztuki największym i najlepiej wykonanym kościołem Emanuela (Bete Emmanuel). Jest wysoki na 12 m, długi na 33 m oraz szeroki 33 m. Zdaniem badaczy mógł być kościołem rodziny królewskiej.

Bete-Emmanuel

Bete Emmanuel/kościół Emmanuela, fot. wikimedia commons

360px-Bet_Amanuel_church,_Lalibela

Bete Emmanuel/kościół Emmanuela, fot. wikimedia commons

Z kolei kościół Odkupiciela Świata (Bete Medhane Alem) uważany jest za największy na świecie kościół monolityczny jaki wykuto w skale. Zajmuję sporą powierzchnię bo, aż ok. 800 m2. Kościół jest podtrzymywany na zewnątrz i wewnątrz przez 72 kolumny

Bete Medhane Alem

Kościół Odkupiciela Świata (Bete Medhane Alem), fot. wikimedia commons.

Z jednym kościołów Golgoty (Bete Golgotha) jest związama legenda, zgodnie z którą pod podłogi ma być pochowany sam król Lalibela. Miejscowi też powiadają, że to miejsce posiada uzdrawiającą leczniczą moc.

Biete Golgotha Mikael/kościół Golgoty Michała, fot. wikimedia commons

Kościół ten jest pełen zakamarków schodów i przejść. Wschodnia ściana kieruję nas do Grobu Adama, niegdyś był celą dla dawnych pustelników. Biete Golgotha Mikael jest połączony wejście z inny kościołem Bete Mika’el. Inny kościół Abba Libanos został zbudowany przez Meskel Kebrę – żonę Lalibeli. jak głosi  legendą kościół powstał jako hołd zmarłemu mężowi w ciągu zaledwie jednej nocy. przy pomocy aniołów.

Bete-Abba-Libanos

Bete Abba Libanos/kościół Abby Libanosa), fot. wikimedia commons

Kościół Św. Jerzego (Bete Giorgis) w przeciwieństwie do pozostałych świątyń jest na uboczu. Wykuty został na na planie symetrycznego krzyża.

bigstock-Unique-monolithic-rock-hewn-Ch-77030435

Kościół św. Jerzego inaczej znany jako Bete Giorgis. fot. Dmitry Chulov/BigStockPhoto

Kosciol-sw-Jerzego-Lalibela

Kościół św. Jerzego/Bete Giorgis, fot. Wikimedia commons

Według legendy to sam św. Jerzy chciał wybudować dla siebie kościół. Sw. Jerzy przychodził do króla co nocy przez sześć dni, aby przekonać do jego budowy. Ostatecznie król na to zgodził. Gdy kościół został już zbudowany przybył do niego św. Jerzy. Był tak pod ogromnym wrażeniem, że postanowił do niego wjechać na koniu, pozostawiając do dzisiaj widoczne ślady kopyt. Jeden z fresków w kościele przedstawia to wydarzenie.

Freski, fot. pinterest

Oprócz fresków widzimy ściany kościołów ozdobione są wieloma symbolami świadczącymi o szerokich kontaktach dawnego Cesarstwa Etiopskiego z odległymi kulturowo regionami. Widzimy tam obok symboli chrześcijańskich: łacińskich, maltańskich czy greckich krzyży również indyjskie symbole słońca czy gwiazdę Dawida.

Gwiazda Dawida, fot. pinterest

W kościołach przechowywane są etiopskie krzyże liczące sobie po kilkaset lat. Podziwiamy też nieliczne malowidła i freski, które pozostały po spustoszeniu, którego w XVI wieku dokonały wojska muzułmańskie podczas toczącej się trzydziestoletniej wojny muzułmańsko-etiopskiej.

640px-BietLehemLalibela

Biet Lehem/kościół św. chleba, fot. Wikimedia commons

W Lalibeli niezwykłe jest to, że nabożeństwa w kościołach odbywają się nieprzerwanie od ośmiu wieków. Tu również mają miejsce centralne obchody świąt Bożego Narodzenia, które przypadają na dzień 7 stycznia. Niezwykłą uroczystością religijną jest święto Tymket obchodzone 19 lub 20 stycznia na pamiątkę chrztu Jezusa w Jordanie. Wówczas to o świcie, w dniu poprzedzającym święto, z jedenastu kościołów Lalibeli wychodzą procesje, podczas których kapłani niosą Tabot (drewniana lub kamienna płyta symbolizująca Arkę Przymierza). Procesje łączą się z głównym orszakiem idącym z kościoła Św. Jerzego. Wtedy to wszystkie Taboty składane są pod namiotem i pozostają tam podczas całej modlitewnej nocy. To jest jedyny moment, kiedy Taboty znajdują się tak długo poza kościołami.

Biete Qeddus Mercoreus/ kościół św. Marka, fot. Wikimedia commons

Wierni kościoła etiopskiego żyją zgodnie z przykazaniami Nowego Testamentu. Skrupulatnie przestrzegają postów, których liczba dni jest naprawdę imponująca. Wierni poszczą w każdą środę i piątek, przez 44 dni przed Bożym Narodzeniem, 55 dni w Wielkim Poście oraz 16 dni przed Wniebowstąpieniem. W Etiopii ok. 45 proc. społeczeństwa wyznaje tą religię. Obecnie Lalibelę odwiedza podczas świąt kościelnych do 50 tys. wiernych. Corocznie kościoły zwiedza ponad 10 tys. turystów. W Lalibeli przebywa ok. 350 księży i 250 diakonów, setki mnichów i studentów. Skalne kościoły Lalibeli w 1978 roku zostały wpisane na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Autor: Jacek Czubacki


Literatura:

David W. Phillipson, Ancient Churches of Ethiopia. Chapter 5, „Lalibela: Eastern Complex and Beta Giyorgis”; Chapter 6, „Lalibela: Northern Complex and Conclusions”, New Haven: Yale University Press, 2009

Paul B. Henze, „Layers of time: a history of Ethiopia”. Chapter 3: „Medieval Ethiopia: isolation and expansion”, Shama Books, Addis Ababa, 2004

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s