Dodaj komentarz

Śmierć podporucznika Alfreda Sofki i zbrodnia w Podgajach

Alfred Sofka

Na fotografii ppor. Alfred Sofka, dowódca 4 kompanii 3. pp. 1. Dywizji Piechoty im. T. Kościuszki, źródło: Cz. Grzelak, H. Stańczyk, S. Zwoliński „Armia Berlinga i Żymierskiego” wyd. Neriton, 2002

Dziś warto wspomnieć o podporuczniku Alfredzie Sofce, dowódcy 4 kompanii 3. pułku piechoty 1. Dywizji Piechoty im. T. Kościuszki, który zginął w trakcie unikając zbrodni dokonanej przez oddział Waffen SS na polskich jeńcach we wsi Podgaje.

Alfred Sofka urodził się 1 lutego 1921 roku na na Śląsku Cieszyńskim, w miejscowości Czechowice – Dziedzice, w rodzinie kolejarza. Po ukończeniu 8 klasy szkoły podstawowej rozpoczął naukę w Zawodowej Szkole Technicznej. Wojna brutalnie wtargnęła w jego życie i przerwała naukę. Został  siłą wcielony siłą do Wehrmachtu znalazł się na froncie wschodnim, później trafił do radzieckiej niewoli na Syberię.

W maju 1943 roku, dotarła do niego  wiadomość o organizowaniu się polskiego wojska na terenie ZSRR. To była jego jedyna szansa, by wyrwać się z łagru. Wstąpił wraz z bratem Emilem do powstającej właśnie 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Potem skierowano go do Oficerskiej Szkoły Piechoty w Riazaniu. W grudniu 1943 r. uzyskał stopień chorążego. Został polskim oficerem. Walczył potem ze swą dywizją pod Puławami i o wyzwolenie Warszawy. Został awansowany na dowódcę  4. kompanii 3 pułku piechoty 1. Dywizji.

Na przełomie stycznia i lutego 1945 roku toczyły się walki o przełamanie niemieckim umocnień na Wale Pomorskim. Największym problemem dowódców polskich był kompletny brak wiedzy na temat sił nieprzyjaciela działających w pasie natarcia 1. Armii WP [1]. Nie miał jej też dowódca 3. pułku piechoty i dlatego wydał ppor. Sofce rozkaz rozpoznania walką terenów wsi Podgaje (niem. Flederborn ) i drogi Gorzów-Gdańsk oraz zajęcia Podgajów, a głównie położonego w nich rozwidlenia dróg [2].

Nie znając stanu obrony niemieckiej wysłał na zachodni brzeg Gwdy zaledwie 80 żołnierzy – wzmocnioną plutonem ckm pod dowództwem chor. Zdzisława Pilawy 4. kompanię ppor. Sofki. Po przejściu mostu na Gwdzie w miejscowości Grudna oddział ten w odległości ok. 300 m od wsi natknął się na przeważające siły niemieckie i został okrążony [3]. Próby przyjścia z pomocą walczącym żołnierzom nie powiodły się. Po całonocnej obronie, gdy zabrakło amunicji i środków opatrunkowych, a połowa żołnierzy poległa, , więc ppor  Alfred Sofka podjął decyzję o poddaniu się. Do niewoli dostało się 37 żołnierzy.

Podczas przesłuchań polscy żołnierze byli bici i torturowani, grożono im, że zostaną zastrzeleni. Żołnierze podjęli próbę ucieczki. Rozerwali deski stodoły i zaczęli biec w kierunku lasu. W pogoń ruszyli niemieccy narciarze. Podczas pościgu 1 lutego poległo trzech żołnierzy, w tym dowódcy kompanii ppor. Alfred Sofka (w dniu swoich urodzin), a zbiec udało się tylko dwóm – podporucznikowi Zbigniewowi Furgale i kapralowi Bolesławowi Bondzelowskiemu[4]. Zakopali się oni pod dużym świerkiem w śniegu i przeleżeli tak do rana, gdy nadeszły główne siły 1. Dywizji. Jak się okazało później, byli jedynymi ocalonymi z 4 kompanii.

32 żołnierzy Niemcy schwytali ponownie. Następnie związali żołnierzy drutem kolczastym i zamknęli ich w stodole, którą następnie oblali benzyną i podpalili. Zbrodni mieli dokonać żołnierze z grupy bojową Elster, rekrutującą się z 15. Łotewskiej Dywizji Grenadierów SS [5].

1. Dywizji Piechoty udało się opanować Podgaje dopiero 3 lutego. Straty 1. DP w walkach o Podgaje wyniosły 233 poległych, 520 rannych i 58 zaginionych [6].

Według najnowszych ustaleń historyków ze Stanów Zjednoczoncyh i Wielkiej Brytanii po odnalezieniu pamiętników autorstwa Jūlijsa Ķīlītisa ówczesnego dowódcy 1. batalionu, 34. pułku Grenadierów Waffen-SS, 15. Dywizji SS, wskazują na zupełnie inny przebieg wydarzeń [7]. Oprócz 32 miało być zamordowanych 160-210 polskich jeńców i oni wszyscy nie zostali spaleni żywcem, lecz rozstrzelani [8]. Za tą zbrodnie mieli być odpowiedzialni nie Łotysze, lecz  48. pułku Waffen SS lub inne powiązane z nimi niemieckie jednostki Waffen SS pod dowództwem SS-Hauptsturmführera Helmuta Trägera. Do dzisiaj nie wyjaśniono w pełni przebiegu zbrodni w Podgajach [9].

Za wyjątkowe męstwo Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP nr 1191 z dnia 5.12.1945 r. , ppor. Alfred Sofka został pośmiertnie odznaczony  krzyżem Virtuti Militari V – klasy.

Dzisiaj w miejscu śmierci 32 żołnierzy 3 pułku piechoty 1 Dywizji Piechoty, wznosi się monumentalny pomnik, symbolizujący płomienie płonącej stodoły, a jej rozmiary wyznaczają ułożone wokół pomnika kamienie.

O zbrodni w Podgajach opowiada film fabularny „Elegia” z 1979 r. w reżyserii Pawła Komorowskiego.


Literatura

Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński: Armia Berlinga i Żymierskiego. Neriton, 2002.

Tadeusz Sawicki: Niemieckie wojska lądowe na froncie wschodnim czerwiec 1944-maj 1945 (struktura). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987.

Bolesław Dolata, „Wyzwolenie Polski 1944-1945”, wyd. MON, Warszawa 1974

Rudolf Dżipanow, „1. Armii WP w bitwie o wał Pomorski”, wyd. MON, Warszawa 1980

Edward Kospath-Pawłowski, Wojsko Polskie na wschodzie 1943-45, wyd. „Ajakas”, 1993.

K. Kaczmarek „Polskie Wojsko na Wschodzie 1943-45 od Mierei do łaby i Wełtawy”, Lublin 2003

Księga poległych na polu chwały. Żołnierze LWP polegli, zmarli z ran i zaginieni w czasie IIwś w latach 1943-1945

źródła:

Historia zapomniana – zbrodnia w Podgajach

Dws.org. – Mord na polskich jeńcach we wsi Podgaje

dzienniknowy.pl – Mord w Podgajach

Przypisy:

[1],[2],[3] Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński: Armia Berlinga i Żymierskiego. Neriton, 2002, s. 251

[4][5][6] Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński, 2002 s. 252

[7][8][9] Dws.org. – Mord na polskich jeńcach we wsi Podgaje

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: