Skandynawska legenda o powstaniu run

Inskrypcja-z-kamienia-runinczego-z-Björketorp

Inskrypcja z kamienia runicznego z Björketorp znajdującego się niedaleko Listerby w gminie Ronneby w szwedzkiej prowincji Blekinge. Kamień stoi na cmentarzysku datowanym na VI-VII wiek

Dawno, dawno temu, w Skandynawii szamani używali run oraz pisma runicznego. Samo słowo runa ma pochodzenie związane z tajemnicą. Runy były używane jako symbole ochrony, były rzeźbione w drewnie, na kościach lub kamieniach. Samo pojawienie się run sięga czasów Odyna, boga magii i mądrości.

Odyn-by-gamebro

Odyn, autor Gamebro, źródło: gamebro.deviantart.com/art/Odin-281479846

Odyn był człowiekiem, który poszukiwał wiedzy absolutnej. Niestety taka wiedza nie jest do osiągnięcia zwykłymi środkami, ani przez każdego. Aby móc pić ze źródła mądrości, poświecił swoje lewe oko. Następnie porzuca ludzkie metody zdobywania wiedzy, zwisając z drzewa rani się śmiertelnie włócznią. Podczas gdy wisiał, zostało mu objawione 18 magicznych run.

Połączenie drzewa i run.

Alfabet Futhark pochodzi właśnie od run. Same runy miały magiczne właściwości. Były wykorzystywane do kontaktu ze zmarłymi, dla ochrony lub do latania. Runy również wykorzystywano do wróżenia lub do komunikacji z innymi bytami. Runy można wyciąć na desce/korze (zwłaszcza z drewna dębowego, bukowego lub sosnowego), kościach, muszlach, papierze lub kamieniu (najlepiej kwarc). Jeżeli własnoręcznie narysujemy lub wyrzeźbimy będą one miały silniejsze połączenie niż jeśli zostaną stworzone przez innych.

3

Manuskrypt z XIV wieku ze Skanii, napisany Alfabetem Futhark

Jednak najlepszym i najpowszechniejszym materiałem na którym tworzy się runy jest drewno. Wynika to też, że znaczenia tego materiału w mitologii nordyckiej. Wyjaśniają to dwie historie.

Yggdrasil, źródło: yggdrasil.pl

Wszechświat jest w postaci drzewa. Jest to święte drzewo Yggdrasil, to które podtrzymuje różne światy, które zwisają z jego gałęzi. W nordyckiej mitologii istnieje dziewięć światów: Muspellheim (kraina ognia), Asgard (niebo bogów), Ljosalfheim (kraina duchów światła), Vanaheim (kraina duchów wody), Midgard (kraina ludzi), Jotunheim (kraina gigantów), Svartalfheim (kraina duchów nocy), Hellheim (kraina zmarłych) i Nifelheim (kraina lodu, zimna i mgły, rodzaj najniższego ze światów)

Drugi przykład dotyczy wyglądu ludzi. Jest powiedziane, że Odyn i jego dwaj bracia Wile i We spacerowali nad brzegiem morza, gdy nagle zauważyli dwie drewniane kłody, które w dziwny sposób przykuły ich uwagę. Odyn spoglądał na swoich braci przyglądającym się kłodom i postanowił tchnąć w nie życie. Kłoda wiązu stała się kobietą, nadpalona stała się mężczyzną. Następnie We ofiarował im dar mowy, natomiast Wile obdarzył je wzrokiem i innymi zmysłami.

Nordycka mitologia o początkach świata

Według mitologii nordyckiej, mówi że na początku było Ginnunga Gap, pierwotna otchłań, która zawierała wszystkie istniejące światy. Na początku był Muspellheim świat ognia i „dom niszczycieli świata”, który był zamieszkały przez gigantów ognia. Przeciwieństwem do Muspellheim było Nifelheim, kraina lodu i mgły w której istniał czarny trujący lud. Pomiędzy tymi wrogimi światami powstał świat w którym pojawiło się życie.

Ymir w walce z trzema braćmi

Ymir Starszy (Imir)  był pierwszą żywą istotą, praolbrzymem, który wyłonił się z ciepłej wody w otchłani Ginnungagap. Stało się to w morzu deszczu i stopniałego śniegu, powstałego za sprawą lodu krainy Niflheim na północy oraz ognia krainy Muspelheim na południu.

Audhumla z jej wymion płynęły cztery mleczne rzeki, odtąd żywiące Imira. Audhumla na manuskrypcie islandzkim z XVIII w.

Ymir dał życie pierwszym ludziom-gigantom oraz lodowym olbrzymom. Olbrzymem opiekowała się krowa Audhumla, która liżąc lodową skałę przywołała do życia Búriego (Zrodzony). Búr miał syna Borra, który był mężem Bestli olbrzymki mrozu, z którą miałł trojkę dzieci Odyna, Wilego i We. Wnuki Odyn, Wili i We zabily dziadka Ymira i stworzyły z jego ciała Midgard (Śródziemie).

Odyn, Wili i We tworzący świat, rysunek autorstwa Lorenza Frølicha

Z ciała powstała ziemia, z krwi, rzeki oceany i morza, z kości – góry, z zębów i szczęk – kamienie i skały, z włosów lasy, zaś z czaszki sklepienie nieba. Brwi Ymira posłużyły za wał chroniący Śródziemie przed atakami innych olbrzymów.

Odyn poznaje 18 runów

Odyn wiszący na Yggdrasilu, autor Doug Kovacs

Odyn wspiął się na szczyt Yggdrasil i powiesił się by następnie zranić włócznią. Po trzech dniach, rana zaleczyła się sama.

Następnie po dziewięciu dniach i dziewięciu nocach, gdy śmierć była blisko, Odyn usłyszał pieśń dwóch kobiet, które śpiewały podczas grawerowania run na kawałkach drewna. Odyn także zaczął śpiewać dziewięć magicznych pieśni.

Te pieśni miały różne cele: aby odszedł smutek, ochronę przed ranami, ochronę przed strzałami i linami, od zatrzymania włóczni w locie, wzywającą śmierć wroga, gaszenia pożarów, pozwalająca odegnać niebezpieczeństwo i moc powstrzymania burz.

Było to dziewięć pierwszych pieśni przeciwko różnym niebezpieczeństwom. Kolejne pieśni były od zatrzymania czarownic w locie, dla przyjaciela by był niepokonany w walce, wskrzeszenie kogoś kto zginął przez powieszenie, pieśń przynosząca szczęście noworodkowi, pozwalająca odejść gigantom, czyniąca wschód słońca, kradnąca serce dziewczyny, kradnąca miłość kobiety. Osiemnasta była najsilniejsza ze wszystkich pieśni, ale tej Odyn nie ujawnił nikomu…

Legenda mówi, że Odyn uciekł, gdy recytował osiemnastą pieśń. Gdy lina pękła Odyn spadł, gdy był na ziemi przechwycił kawałki drewna na których było dziewięć podstawowych run, a następnie obdarzył nimi ludzi…


Literatura:

Paulina Horbowicz, Gert Kreutzer, Witold Maciejewski, Dominika Skrzypek: Runy. Warszawa: Wydawnictwo TRIO, 2011

Leszek Paweł Słupecki, „Mitologia skandynawska w epoce Wikingów”, wyd. Nomos, 2009

John McKinnell, „Meeting the Other in Norse Myth and Legend”, D.S. Brewer, 2005

Hilda Ellis Davidson, ” The Lost Beliefs of Northern Europe”, Routledge, 1993

Valda Roric, “Ancient Runes – Revealing the Future”, 2015

Valda Roric, “Loki – The Trickster Redeemed and the Secret of the Runes”, 2015

źródło: Ancient Origins

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s