71. rocznica wyzwolenia Auschwitz-Birkenau

wyzwolenie auschwitz przez Armie Czerwoną

27 stycznia roku 1945 – Armia Czerwona wyzwala obóz Auschwitz-Birkenau, fot. East News

27 stycznia 1945 roku – radzieckie oddziały 60. Armii 1. Frontu Ukraińskiego wyzwoliły niemiecki-nazistowski obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau. W Auschwitz, Birkenau i Monowitz dnia wyzwolenia doczekało około 7 tys. więźniów, oswobodzono także ok. pół tysiąca więźniów w kilku podobozach.

17 stycznia 1945 r. odbył się w KL Auschwitz ostatni apel. Według zachowanego raportu więźniarskiego ruchu oporu, stanęło do niego łącznie 67 012 więźniarek i więźniów, w tym w obozie Auschwitz I i Auschwitz II-Birkenau 31 894, a w podobozach 35 118 osób.

Niemcy zaczęli ostatecznie likwidować obóz, w obawie przed ofensywą wojsk radzieckich. Niemcy zniszczyli obozową dokumentację. Z obozu wyszły marsze ewakuacyjne więźniów zwane marszami śmierci. Łącznie z obozu macierzystego Auschwitz I oraz podobozów wyprowadzili 58 tys. osób.

W obozie pozostało ok. 8 tys. więźniów, w tym pół tysiąca dzieci. Esesmani uznali ich za nienadających się do pieszej ewakuacji. Mieli zostać zgładzeni. Niemcy zdążyli zabić ok. 700 z nich, w tym ok. dwustu żywcem spalili w barakach w podobozie przy kopalni Fuersten w Wesołej koło Mysłowic. Esesmani przystąpili też do niszczenia obiektów obozowych. 20 stycznia w Auschwitz II-Birkenau wysadzili krematoria II i III, a 26 stycznia krematorium V. 23 stycznia podpalono tzw. Kanadę II, czyli kompleks magazynów z mieniem zagrabionym ofiarom.

26 stycznia obóz opuściła już większość załogi SS. Więźniowie, nie zważając na ostrzeliwujących ich ostatnich wartowników, rozpoczęli przeszukiwanie magazynów w poszukiwaniu żywności i odzieży. Wielu z tych, którzy próbowali walczyć ze śmiercią głodową, zginęło od kul. Umierali także z powodu zjedzenia zbyt dużych ilości żywności. Część więźniów, głównie personelu szpitali obozowych, podjęła próbę samoorganizacji życia, a zwłaszcza pomocy chorym. Samopomoc była naturalną kontynuacją ruchu oporu.

Zadanie wyzwolenie Oświęcimia przypadło radzieckiej 60. Armii 1. Frontu Ukraińskiego, która nacierała lewym brzegiem Wisły od strony Krakowa w kierunku ośrodka przemysłowego na Górnym Śląsku. Celem było częściowe okrążenie Niemców i zmuszenie ich do wycofania się z regionu o ogromnym znaczeniu.

W wyzwoleniu obozu Auschwitz wzięły udział cztery radzieckie dywizje piechoty 100., 107., 148. i 322. 60. Armii . W niedzielę, 27 stycznia, przed południem zwiadowcy 100. Lwowskiej Dywizji Piechoty weszli na teren podobozu Monowitz. Żołnierze radzieccy wyzwolili Oświęcim, a około godziny 15.00, przełamując opór wycofujących się Niemców, weszli jednocześnie na teren KL Auschwitz i do oddalonego o około 3 km KL Birkenau.

27 stycznia 1945 roku otworzenie obozowej bramy Auschwitz-Birkenau, fot. jewishjournal.com

W obozach Auschwitz oraz Birkenau wkraczający żołnierze zastali około 700 zwłok więźniów zastrzelonych przez SS w trakcie wycofywania się. W Auschwitz, Birkenau i Monowitz dnia wyzwolenia doczekało około 7 tys. więźniów, oswobodzono także ok. pół tysiąca więźniów w kilku podobozach.  Uwolnieni więźniowie powrócili do swoich domów, lecz wielu chorych i wycieńczonych trafiło do wojskowych szpitali polowych i Szpitala Obozowego PCK.

27 stycznia 1945 roku – żołnierzy radzieccy rozmawiając z dziećmi z obozu w Auschwitz, fot. East News

Podczas wyzwolenia terenów Oświęcimia zginęło 231 Czerwonoarmistów, wśród nich dowódca 472. pułku, ppłk. Semen Biesprozwannyj. W walkach na obszarze obozu zginęło 66 żołnierzy radzieckich. W większości spoczywają oni na cmentarzu miejskim w Oświęcimiu.

Chorzy byli leczeni także w Krakowie, w małych szpitalach utworzonych przez mieszkańców Oświęcimia i okolic a także w prywatnych domach. Do tych szpitali trafiło ponad 4,5 tysiąca byłych więźniów z ponad 20 państw (960 osób stanowili obywatele polscy), w większości Żydów. Wśród leczonych było także ponad 200 dzieci. Większość chorowała na biegunkę głodową i gruźlicę. Wielu byłych więźniów (ok. 600 osób) mimo opieki zmarło w krótkim czasie. Opuszczającym obóz pomagano w odnalezieniu rodziny a pochodzący spoza Polski trafiali do punktów zbornych w Krakowie, Katowicach i Bielsku.

Większość więźniów Auschwitz-Birkenau, nie było w stanie poruszać o własnych siłach, fot. East News

Posiłki dawkowano im jak leki, by nie umarli z przejedzenia. Przez wiele tygodni po wyzwoleniu pielęgniarki znajdowały pod materacami chleb, chowany przez chorych na następny dzień w niedowierzaniu, że otrzymają nowe porcje. Większość byłych więźniów opuściła radzieckie szpitale polowe i szpital obozowy PCK w ciągu trzech-czterech miesięcy po wyzwoleniu.

Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 r., aby więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później. Stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała także sieć podobozów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi Żydów, a także 150 tys. Polaków,  około 23 tysiące Romów, około 12 tysięcy jeńców radzieckich oraz ofiar innych narodowości


Literatura:

Danuta Czech, „Kalendarz wydarzeń w KL Auschwitz”, Oświęcim-Brzezinka 1992.

Franciszek Piper, „Ilu ludzi zginęło w KL Auschwitz. Liczba ofiar w świetle źródeł i badań 1945-1990”, Oświęcim 1992.

Kazimierz Sobczak [red.]: Encyklopedia II wojny światowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975, s. 146

 

Reklamy

2 thoughts on “71. rocznica wyzwolenia Auschwitz-Birkenau

  1. Pingback: 71. rocznica wyzwolenia Auschwitz-Birkenau « Dziennik gajowego Maruchy

  2. Pingback: 71. rocznica wyzwolenia Auschwitz-Birkenau – examplewordpresscom45485

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s