Olive Oatman – „biała Indianka”

Olive-Oatman1

Ekspansja terytorialna białych osadników na ziemie Indian, spotykała się z oporem rdzennej ludności. Zdarzały się często napady Indian na odległych preriach Dzikiego Zachodu podczas, których uprowadzano głownie kobiety jako niewolnice lub jeńcy. Zwykle wracały one do swoich domów i rodzin po opłaceniu okupu. Wyjątkiem była 14-letnia Olive Oatman, która została adoptowana przez plemię Mohave, stając się „białą Indianką”. Na znak przynależności do plemienia zdobił ją niebieski tatuaż rytualny oraz otrzymała indiańskie imię Spantsa. Zżyła się z Indianami i ich kulturą na tyle, iż postanowiła z nimi pozostać. Jednak wbrew jej własnej woli wróciła ponownie do świata białych, w którym ciężko było jej się ponownie odnaleźć.

Na początku XIX wieku obszar Ameryki Północnej zamieszkiwało blisko ponad milion Indian, którzy dzieli się na różne plemiona. Rdzenni mieszkańcy Ameryki trudnili się przede wszystkim łowiectwem, rybołówstwem oraz zbieractwem. Zdarzało się też, że dochodziło do zatargów i wojen pomiędzy poszczególnymi plemionami.

Pozorny spokój rdzennych mieszkańców Ameryki, coraz bardziej był zakłócony przez najazdy oraz ekspansję terytorialną „białych”, którzy w ich mniemaniu uważali się za gospodarzy nieswojej ziemi. To spowodowało się, że Indianie stali się zagrożeni, gdyż ich terytoria kurczyły się coraz bardziej. Niebawem zrodziła się wzajemna wrogość podczas, których jedna i druga strona nie przebierała się w środkach. Dochodziło do mordów i masakr. Ta napięta sytuacja doprowadziła do poważnego konfliktu pomiędzy Indianami i białymi, który przeszedł do historii jako „Wojny Indiańskie”.

Podczas tego konfliktu dochodziło do napadów i zasadzek Indian na białych osadników, którzy przeważnie ginęli. Z czasem Indianie uważali, ze lepsze od zabicia jest porywanie członków rodziny. Przeważnie porywano głównie kobiety i dzieci. Porwane osoby wykorzystywano jako niewolników do prosty proc lub były po proste traktowane jako jeńcy dla okupy.

Historia Olive Oatman – „białej Indianki” – Spantsa

Zdjęcie Olive Oatman około 1860 roku, fot Hulton Archive/Getty Images

Olive Ann Oatman urodziła się w 7 sierpnia 1837  roku w miasteczku La Larpe w stanie Illinois. Jej rodzice byli mormonami. Była czwartym z siedmiorga dzieci Royce’a i Mary Ann Oatman.

Rodzina Oatmanów 5 sierpnia 1850 roku opuściła wraz z innymi członkami wspólnoty „Świętych Dni Ostatecznych” (obecnie „Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich”) miasto Independence City, w stanie Missouri w poszukiwania nowego lepszego miejsca dla swojego zgromadzenia. Postanowili udać się do Kalifornii.

Jednak po zaledwie kilku miesiącach doszło do kłótni pomiędzy członkami zgromadzeni, którzy postanowili się rozdzielić. Na czele kilku rodzin stanął Royce Oatman, przemierzając na południe przez miasta Socorro i Tucson.

Na początku lutego 1851 roku dotarli na tereny Nowego Meksyku, gdzie stwierdzono, że tereny te nie nadają się do zamieszkania, ze względu na groźbę niebezpieczeństwa ze strony Indian. Pomimo ostrzeżeń Royce wraz z rodziną postanowił udać się dalej, z kolei pozostałe rodziny, postanowiły dla swojego bezpieczeństwa pozostać.

Po czterech dniach podróży rodzina Royce’ów wraz z dziećmi przybyła 18 lutego 1852 roku nad rzekę Gila River w Arizonie, około 90 mil na wschód od, słynnego z westernów, miasteczka Yuma. Podczas postoju rodzinę przybyła grupa Indian, która zapewniała, że nie mają złych zamiarów. Indianie jedynie poprosili o oddanie tytoniu, strzelb oraz zapasów jedzenia. Royce tłumaczył, iż jego religia zabrania posiadania broni oraz tytoniu, a jedzenia ledwie im starcza. Indianie uznali to za odmowę i zaatakowali rodzinę, podczas którego zamordowano niemal całą rodzinę. Wydarzenie przeszło do historii jako „Masakra Oatmanów” („The Oatman Massacre”). Masakrę przeżyło troje dzieci: 15-Lorenzo oraz dwie dziewczynki 14 letnia Olive i 7 letnia Ann.

Miejsce masakry rodziny Oatman

Następnie Indianie przeszukali obóz ofiar, zabierając wszystkie rzeczy, który mogły być przydatne. Dwie siostry zostały zabrane do niewoli, a ich brat Lorenzo został mocno pobity i  i pozostawiony w okolicach miejsca zwanego Gila Bend na pewną śmierć. Jednak udało się przeżyć i przez dwa tygodnie błąkał się samotnie po okolicy, aż wreszcie na początku marca, z pomocą przypadkowo spotkanych ludzi odnalazł ciała członków swojej rodziny. Pochował ich we wspólnym z zebranych usypanych kamieni grobie.

Miejsce, w którym Lorenzo pochował ciała członków swojej rodziny

Przez wiele lat uważano, że członków rodziny Oatman zamordowali Indianie z plemienia Apaczów, jednak najnowsze ustalenia historyków wykluczyły tą możliwość. Za mordem stali Indianie z plemienia Yavapai, zamieszkujący ówcześnie tereny dzisiejszej Arizony, w wiosce oddalonej zaledwie około 100 mil od miejsca masakry.

Uprowadzone siostry przez rok służyły jako niewolnice plemienia Yavapai. Wykorzystywano je do typowych prostych prac karmienia zwierząt przynoszenie wody z rzeki i zbieranie drewna na opał.

955px-group_of_mohave_indians_-_nara_-_524105

Indianie z plemienia Mohave

Po upływie tego czasu do wioski Yavapai przybyli z południowego zachodu Indianie z plemienia Mohave. Plemiona między sobą handlowały od czasu od czasu. Mohave przybyli po warzywa, koce i dwa konie. Przybysze przy okazji też wykupili z niewoli dwie białe dziewczynki. Przywódca plemienia Espianola (lub Espanesay) i jego żona Aespaneo postanowili „adoptować” białoskóre panny Oatman. Opiekowały się nimi zarówno żona wodza oraz jej córka Topeka. Od tego czasu dziewczynkom podobno wiodło się znacznie lepiej.

cp_spc_41_281

Kobiety z plemienia Mohave, zdjęcie z okolo 187o roku.

Jak twierdziła Olive, wcale nie były już niewolnicami ani służącymi, mogły w każdej chwili odejść. Olive na początku otrzymała imię „Aliutman”, które było uproszczeniem jej własnego imienia i nazwiska, a ostatecznie jako „Spantsa”. Indianie wytatuowali dziewczynkom etniczne symbole na brodach i ramionach – miały one na celu ułatwienie im przejścia w zaświaty i sprawienie, że życie pozagrobowe będzie dla nich bardziej owocne. Choć Olive twierdziła, że symbol na jej brodzie jest unikalny i został stworzony specjalnie dla niej, antropologom udało się odnaleźć identyczne ornamenty między innymi na rytualnych naczyniach używanych przez Indian.

Rysunek z książki pastora Strattona, który przedstawiający śmierć Mary Ann siostrę Olive

Około 1855 roku, w wyniku suszy, wielu Indian Mohave umarło z głodu. Wśród nich znalazła się także siostra Olive, Mary Ann. Rok później po tym wydarzeniu pojawiły się plotki o białej kobiecie mieszkającej wraz z plemieniem Mohave. Sprawą niebawem zainteresowała się prasa, która postanowiła podsycić wrogość wobec Indian

Władza  Fortu Yuma w Arizonie przekonane o tym, że jest ona niewolnicą i potrzebuje ratunku, więc postanowił ją się „wyzwolić”. Do wioski Indian Mohave, przybył posłaniec o imieniu Francisco z wiadomości, aby dobrowolnie oddać przetrzymywaną kobietę. Wódz Espianola nie chciał jej oddać, zaprzeczył, że Olivia jest przetrzymywana siłą, dodając, że jest darzona sympatią przez całe plemię. Władze fortu zaproponowały koce i konie jako zapłatę za dziewczynę. Wódz ponownie odmówił. Dopiero po groźbie ataku na wioskę i wymordowania wszystkich ich mieszkańców, ostatecznie wódz się ugiął.

Olivia Oatman z tego stanu rzeczy nie była zadowolona. Czuła się bardziej Indianką i nie chciała wraca. Załamała się, gdyż nikt jej nie zapytał o zdanie. Jednak nie pozostawiono jej wyboru i wbrew jej woli wróciła do „białej zachodniej cywilizacji”.

Rycina z książki pastora Strattona przedstawiająca przybycia Olive do Fortu Yuma. Ilustracja

Gdy Olivia przybyła do Fort Yuma, musiała poprosić o „zachodnie” ubranie. Do tej pory nosiła tradycyjny strój Mohave, czyli była naga od pasa w górę, który wywołał spore zamieszanie. Tłum ludzi cieszył się z jej powrotu, a Olivia w głębi duszy była zrozpaczona.

Brat Olivii, Lorenzo Oatman

Po pięciu dniach do fortu przybył jej brat Lorenzo. Była zaskoczona jego obecnością, była przekonana, że nie żyje. Lorenz opowiadał jej, że przez tyle lat ją szukał przemierzając dzikie obszary Arizony.

Zdjęcie Olive Oatman z roku 1856.

Mimo, że czuła się głęboka nieszczęśliwa starała się prowadzić normalne życie. Chciała też zarobić na swojej historii, choć najwięcej zarobili na tym ci, którzy ją otaczali. Pastor Royal B. Stratton w 1857 roku napisał książkę opartą na historii sióstr. „Życie wśród Indian” sprzedano w 30 000 egzemplarzach i  szybko książka stała się bestsellerem. Zyski pozwoliły na pokrycie kosztów edukacji rodzeństwa na kalifornijskiej Uczelni w Stockton. Olive jeździła nawet po kraju z wykładami promującymi powieść.

olive2boatman1865

Olive Oatman w 1865 roku

Po powrocie do cywilizacji Olive Oatman udzielała wywiadów i chętnie opowiadała o życiu Indian oraz o tym, co ją spotkało. Choć często próbowano włożyć w jej usta negatywne wypowiedzi wskazujące na to, że Indianie Mohave traktowali ją źle, więzili lub wykorzystywali seksualnie, dziewczyna zawsze zaprzeczała takim sugestiom.

Próbowała ułożyć sobie, zakładając rodzinę. 1865 r. poślubiła bogatego bankiera, Johna B. Fairchilda. Na temat jej małżeństwa nie ma wiele informacji. Wiadomo tylko tyle, że przeprowadzili się do Sherman w stanie Teksas, gdzie adoptowali córkę, której dali na imię Mamie. Przez ten czas tęskniła za życiem Indianki.

Wojownik o imieniu Irataba

Podobno w późniejszych latach życia udała się jeszcze do Nowego Jorku, by porozmawiać z jednym z przedstawicieli plemienia Mohave z wojownikiem o imieniu Irataba. Zawsze trzymała w domu słoik orzechów laskowych (podstawowe pożywienie plemienia), by przypominały o jej przeżyciach.

W 1881 roku kobieta zaczęła cierpieć na silną depresję. Sugerowano nawet, że jest to forma mocno opóźnionej reakcji na przeżytą traumę.

Zmarła 20 marca 1903 roku w wieku 65 latach z powodu rozległego zawału serca. Została pochowana na cmentarzu West Hill w jej rodzinnym Sherman. Po 4 latach zmarł jej mąż i został pochowany w tym samym grobie wraz żoną.

Wspólna grób Olive Oatman Fairchild i jej męża Johna B. Fairchilda

„Biała Indianka” Spansta, ukazywała Indian w pozytywnym świetle, ale nie zmieniło to nadal nastawienia białych do rdzennych mieszkańców Ameryki, których traktowano wtedy wciąż z pogardą jako „prymitywnych dzikusów”. Mimo to życie Olive Ann Oatman Fairchild na stałe zapisała się na kartach historii, stając się symbole przyjaźni z Indianami. Jej próby przełamanie stereotypu „złych” i „dzikich” Indian, jest przykładem, iż jest możliwa wspólna koegzystencja, która może nieść wielkie korzyści z obu stron. Jej intrygująca postać, także przysłużyła się antropologom i rzuciła nowe światło na kulturę Indian w czasach, gdy niewiele o niej wiedzieliśmy.

Restauracja „Olive Oatman restaurant & Ice Cream Sallon”, fot. pinterest

Jako ciekawostkę należy dodać, że jedno z miasteczek w Arizonie nazywa się Oatman, którą nazwę otrzymało na część „białej Indianki”. W tym miasteczko jest też wciąż czynna restauracja „Olive Oatman restaurant & Ice Cream Sallon”.


Literatura:

Brian McGinty, „The Oatman Massacre: A Tale of Desert Captivity and Survival”, 2004

Margot Mifflin, „The Blue Tattoo: The Life of Olive Oatman”, 2009

W mroku historii – Olive Oatman – Indianka z wyboru

Advertisements

4 thoughts on “Olive Oatman – „biała Indianka”

  1. Czyta się fatalnie przez masę błędów, zupełnie jakby nikt z redakcji nie czytał tekstów przed publikacją. Szkoda bo temat ciekawy a podany w ciężko strawny sposób.

    Lubię to

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s