Bitwa pod Wojdą 1942

bitwą pod wojdą 1942

Fot. grupaturystycznastacja.blogspot.com

30 grudnia 1942 roku – stoczono bitwę partyzancką pod Wojdą pomiędzy połączonymi siłami I Kompanii Kadrowej Batalionów Chłopskich pod dowództwem por. Jerzego Mara-Meÿera ps. „Vis” oraz partyzantów radzieckich kpt. Wasyla Wołodina, a z niemieckim batalionem do zadań specjalnych. Bitwa zakończyła się sukcesem połączonych sił partyzanckich.

Wobec rozpoczętych wysiedleń ludności polskiej i nasilenia represji, Komendant Główny Batalionów Chłopskich Franciszek Kamiński w trzeciej dekadzie grudnia 1942 r. rozkazał komendantom obwodów tomaszowskiego i zamojskiego utworzyć oddział w sile jednej kompanii.

Na polecenie komendanta obwodu tomaszowskiego, 26 grudnia w okolicach Dzierążni miała miejsce koncentracja żołnierzy BCh. Zorganizowano dwa plutony złożone z 96 ludzi pochodzących ze wsi, które zostały wysiedlone. Dowództwo nad plutonami objęli: plut. Józef Danilewicz ps. „Kłoda” i plut. Aleksander Mysłakowski ps. „Jutrzenka”. Niemal jawne organizowanie oddziałów partyzanckich miało na celu pokazanie ludności polskiej, że wśród ludu również istnieją siły zdolne walczyć w jej obronie. Oba plutony natychmiast udały się w lasy kosobudzkie.

27 grudnia dotarły do miejsca koncentracji w Wojdzie. Przybył tu również trzeci pluton z obwodu zamojskiego, w sile 34 ludzi pod dowództwem plut. Henryka Dereweckiego ps. „Sęp”. Nad utworzoną w ten sposób I Kompanią Kadrową BCh objął dowództwo por. Jerzy Miller ps. „Vis”- cichociemny, przeszkolony w Anglii został przerzucony do Polski jako oficer ds. dywersji, przysłany przez Komendę Główną BCh z Warszawy.

Nocą 28 grurdnia 1942 r. w lasach pod Bliżowem do I Kompanii Kadrowej BCh dołączył 37-osobowy radziecki oddział płk. Wasyla Wołodina, składający się ze zbiegów z obozów jenieckich. Tak duże zgrupowanie partyzantów nie mogło ujść uwadze Niemców. Rozpoczęła się koncentracja ich sił pod dowództwem kpt. Erharda Biskady’ego. Wiadomości o przygotowaniach Niemców dotarły do dowództwa zgrupowania. Partyzanci, waląc stare drzewa, kładli przeszkody na drogach wiodących do Wojdy. W okolicy czuwały patrole. W budynku na wsch. skraju wsi urządzono wartownię z bronią maszynową.

Fot. zamosconline.pl

Do bitwy doszło 30 grudnia, na trzeci dzień po utworzeniu I Kompanii Kadrowej BCh. O świcie Niemcy rozpoczęli atak od strony Kosobud, Adamowa i Szewni Dolnej. Kilkanaście godzin trwał zacięty bój. Kilka razy partyzanci odpierali silne ataki Niemców zadając im dotkliwe straty. Brawurowo walczył cekaemista Paweł Dawidenko na skraju lasu od strony Kosobud przepłacając to życiem.

Wieczorem I Kompania Kadrowa BCH wycofała się w lasy zwierzynieckie nie dając się zniszczyć. Podzielona na małe grupki nocą powróciła w okolice Dzierążni. Niemcy po wkroczeniu wieczorem do Wojdy spalili zabudowania i rozstrzelali 11 mieszkańców. W czasie tej bitwy Niemcy stracili 20 zabitych i 30 rannych żandarmów. Zginęło 6 partyzantów BCh i 2 radzieckich, kilku zostało rannych.

Fot. zamosconline.pl

Dla Niemców to była pierwsza tak bitwa z leśnymi oddziałami partyzanckimi, nie znali jeszcze wtedy taktyki walki partyzanckiej, nie zdołali zamknąć w okrążeniu oddziału w kotle. Partyzanci pod odsłoną nocy wycofali się w kierunku zachodnim i po prostu rozpłynęli się w nocy i gęstwinie roztoczańskich lasów. Niemcy w pościgu doszli do Zwierzyńca i nie spotkali po drodze żądnego partyzanta.

Ta bitwa miała szczególne znaczenie polityczno-moralne dla ludności Zamojszczyzny. Wykazała bowiem zarówno możliwość jak i skuteczność podejmowania walki zbrojnej z okupantem, mobilizowała do zbrojnego oporu.

Bitwa zapoczątkowała wiele akcji partyzanckich przeprowadzonych w celu obrony ludności Zamojszczyzny. w których walczyło ponad 22 tys. partyzantów.


Literatura:

Bolesław Dolata, Tadeusz Jurga: Walki zbrojne na ziemiach polskich 1939-1945. Wybrane miejsca bitew, walk i akcji bojowych. Warszawa: 1971, s. 589-590.

Jerzy Markiewicz, Bataliony Chłopskie w obronie Zamojszczyzny: Bitwy pod Wojdą, Zaborecznem i Różą 30 XII 1942 – 1-2 II 1943, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1957.

Walki oddziałów ZWZ-AK i BCh Inspektoratu Zamojskiego w latach 1939-1944, t. 1-2, Zamość 1990-1991.

Janusz Gmitruk, Bataliony Chłopskie 1940-1945, Warszawa 2000.

źródła:

Dws.org – bitwa o Zamojszczyznę

zamosconline.pl – Powstanie Zamojskie 1942 -1944

Reklamy

One thought on “Bitwa pod Wojdą 1942

  1. Miller to było jedno z nazwisk okupacyjnych Jerzego Mary-Meýera, czyli por.”Visa”, mego ŚP. Ojca. Inne okupacyjne nazwisko to Eugeniusz Zakrzewski.
    19go maja 2016 na cmentarzu bródnowskim w Warszawie odbyła się uroczysta inauguracja grobu-pomnika, w którym spoczywa wraz z dwoma towarzyszami boju, którzy zginęli razem z nim 27 maja 1943 w akcji przy ul. Miodowej 23 w Warszawie.

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s