Wielki smog londyński

Londyński wieli smog 1952 policjant

5 grudnia 1952 roku – nad ranem w Londynie utworzył się wielki smog, który utrzymywał się do 9 grudnia. Powstał z wyemitowanych do atmosfery gazów, pochodzących głównie z kominów mieszkań i fabryk oraz spalin samochodowych. Smog doprowadził do środowiskowej katastrofy oraz do śmierci 12 tys. Londyńczyków. Większość ofiar wielkiego smogu zmarła na skutek niewydolności płuc oraz hipoksji.

4 grudnia 1952 r. nad Londynem świeciło słońce. Pogoda poprawiła się po kilku dniach intensywnych opadów śniegu, jednak wciąż było bardzo zimno, jak na brytyjskie warunki. Zmarznięci Londyńczycy próbowali ogrzać mieszkania wszelkimi sposobami. Zużycie węgla wzrosło kilkukrotnie. Jednocześnie pełną parą pracowały fabryki, a przede wszystkim węglowe elektrownie Battersea, Bankside i Kingston upon Thames. Na ulicach tłoczyły się tysiące samochodów.

Wieczorem doszło jednak do niecodziennego zjawiska pogodowego, które zadecydowało o losach kilkunastu tysięcy ludzi. Antycyklon, wirowy układ wiatrów w obrębie wyżu, sprawił, że chłodne powietrze pozostało tuż przy powierzchni ziemi, a nad nim zalegała warstwa ciepłego powietrza. Ten niezwykły układ warstw w atmosferze spowodował, że dym snuł się tuż przy ziemi, jednocześnie doprowadzając do powstania gęstych mgieł.

Dodatkowym problemem była niska jakość używanego węgla, przez co do atmosfery dostawało się więcej szkodliwych substancji.

Rankiem 5 grudnia Londyńczycy obudzili się w prawie kompletnych ciemnościach. Mgła zmieszana z dymem ograniczyła widoczność początkowo do kilkudziesięciu, a potem nawet poniżej kilku metrów. Powstał wyjątkowo gęsty i toksyczny smog, który ze względu na zawartość związków siarki miał lekko żółtawy kolor. W wyniku smogu odwołano przedstawienia na wolnym powietrzu oraz większość przedstawień teatralnych i kinowych.

Ze względu na fakt, że Londyn jest znany z mgieł, na początku paniki wśród mieszkańców nie odnotowano. Bardzo wysokie stężenie dwutlenku siarki w atmosferze prowadziło do silnych uszkodzeń układu oddechowego oraz trwałego uszkodzenia oskrzeli, które w konsekwencji wdychania smogu zebrało śmiertelne żniwo wśród mieszkańców.

Pomiędzy 5 a 9 grudnia naliczono ponad 4 tys. zgonów [1]. Większość ofiar stanowili ludzie młodzi lub osoby w podeszłym wieku. W ciągu kolejnych tygodni na ostrą niewydolność oddechową zmarło dalsze 8 tys. osób [2]. Łączna liczba ofiar wielkiego smogu, według współczesnych badań, wyniosła około 12 tys [3]. Z kolei u 100 tys. osób [4] stwierdzono uszkodzenie układu oddechowego.

Wieści o wielkim smogu odbiły się szerokim echem na świecie i przyczyniły się do wybuchu paniki na punkcie smogu. W Wielkiej Brytanii wielki smog był powodem uchwalenia tzw. Clean Air Pact, ustawy o czystym powietrzu z 1956 roku,  co doprowadziło do znacznej poprawy warunków życiowych w Londynie oraz redukcji emisji szkodliwych gazów w pozostałych miastach Wielkiej Brytanii.

Smog wciąż jest on jednak problemem w wielu regionach świata. Wielkim problemem jest w Pekinie, zwłaszcza była to widać w trakcie Igrzysk Olimpijskich w 2008 r. Kłopoty ze smogiem występują także w Polsce. Szczególnie narażony na jego wystąpienie jest ostatnio często Kraków, w którym poważne zanieczyszczenie powietrza wystąpiło w tym i poprzednim roku kilka razy. W o wiele mniejszej skali dotyczy też jednak tysięcy małych, zadymionych miasteczek rozsianych po całej Polsce.


Literatura:

Virginia Berridge,  The Big Smoke: Fifty Years After the 1952 London Smog, University of London, Institute of Historical Research, 2005

Peter Brimblecombe, The Big Smoke: A History of Air Pollution in London Since Medieval Times, Routledge Kegan & Paul, 1987.

Przypisy:

Davis DL, et al.; and Bates D. A Look Back at the London Smog of 1952 and the Half Century Since; A Half Century Later: Recollections of the London Fog

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s