Fakty i mity o „Żelaznej dziewicy”

187fee89c7569d536f182afd4fb617b5

Żelazna dziewica jeden z typów urządzeń do stosowania tortur, wokół którego panuję wiele mitów i pół prawd. Powszechnie się uważa, że żelazna dziewica została wymyślona i była stosowana od średniowiecza. Jednak jest to nieprawda to powstała dużo wcześniej.

Historia tego urządzenia sięga czasów starożytnych. Pierwszą żelazną dziewicą była Apega. Jej nazwa jest związana z tyranem Sparty, Nabisem (u władzy w latach w latach 207–192 p.n.e.). Zgodnie z relacją Polibiusza polecił sporządzić dziewicę z żelaza odzianą w okazałe szaty, która była bardzo podobna do jego własnej żony. Żelazna Apega miała jednakże pod szatami na ramionach, rękach i piersiach spiczaste gwoździe. Odtąd wzbraniającego się od płacenia daniny obywatela brała w objęcia żelazna Apega dopóki nie uległ albo umarł.

Kolejną wzmiankę o urządzeniu podobnym do żelaznej dziewicy, która być może była kontynuacją tej spartańskiej można znaleźć w Kartaginie. W czasie I wojny punickiej, około 250 r. p.n.e., Kartagińczycy wysłali do Rzymu poselstwo mające przeprowadzić rozmowy w sprawie wymiany jeńców i zawarcia pokoju.W poselstwie znalazł się również Regulus, który przyrzekł, że jeżeli nie uda się doprowadzić do zawarcia traktatu, wróci dobrowolnie do Kartaginy.

Kartagińczycy odrzucili uciążliwe warunki pokojowe. Regulus wierny danemu słowu powrócił do Kartaginy. Według Appiana, został zamknięty w drewnianej skrzyni, do której powbijano ze wszystkich stron gwoździe. Z kolei według Poliajnosa miał zostać zamknięty w drewnianej klatce dla zwierząt i w końcu zamęczony na śmierć. Do przykładu męki Regulusa odwoływali się także chrześcijańscy pisarze. Współcześni badacze jednak podają w wątpliwość męczeńską śmierć Regulusa. Nie wspomina o niej Polibiusz i Diodor. Opisy męczeńskiej śmierci Regulusa upiększają późniejsi rzymscy annaliści. Niektórzy kwestionują nawet jego powrót do niewoli.

Żelazna dziewica miała być stosowana później w średniowieczu, aż do końca XVIII wieku. W czasach Inkwizycji z urządzenia korzystano dla podawania torturom kobiet posądzonych o czary, jak również wykorzystywano w torturowaniu heretyków. Wielu historyków w XIX wieku podważało w istnienie żelaznych dziewic, ponieważ wiele z egzemplarzy było falsyfikatami i powstałe poprzez dodanie wewnątrz kolców lub sztyletów dla większego zainteresowania turystów. W 1832 roku jeden z kustoszy w archiwum w Norymberdze odnalazł dokumenty potwierdził stosowanie żelaznej dziewicy w miejscowym zamku. Znajduję się tam opis wyroku z 1515 roku, jaki wykonano na pewnym fałszerzu monet.

„Drzwi zatrzasnęły się powoli, a ostre kolce przebiły mu ręce i nogi w wielu miejscach, a także brzuch, klatkę piersiową, podstawę jego członka, oczy, ramiona i pośladki, ale wszystko to go nie zabiło, więc pozostał przy życiu jeszcze dwa dni, lamentując rozgłośnie i płacząc, potem dopiero wyzionął ducha”.

Prawdopodobnie jednak żelazna dziewica, zwana również dziewicą norymberską lub też Panną Młodą z Norymbergi, nie służyła kaleczeniu, ale upokorzeniu.  Było to pudło o kształcie i rozmiarze dopasowanym do ciała ludzkiego, zaopatrzone w żelazne, dwuskrzydłowe drzwi i raczej bez kolców. Trudno ją w tym kontekście nazwać narzędziem tortur – zamknięcie w niej było przede wszystkim ujmą na honorze.

Żelazna dziewica z Norymbergi

Najsłynniejsze z tych urządzeń (widoczne na zdjęciu prezentowano do 1945 r.  w muzeum w Norymberdze, kiedy zaginęło pod koniec II wojny światowej. W muzeum w Rothenburg ob der Tauber znajduję się jej kopia, ale usunięto ostrza, co do których stwierdzono, że zostały dodane później. Jako ciekawostkę na końcu należy dodać, że do żelaznej dziewicy w swojej nazwie odwołuje się brytyjski zespół heavymetalowy – Iron Maiden.


Literatura:

Andrzej Łyjak: Dawne narzędzia kar i tortur, Wydawnictwo PiT, 1998

Brian Innes: Historia tortur. Warszawa: 2000

Robert A. Haasler: Zbrodnie w imieniu Chrystusa, Wydawnictwo Forum Sztuk, 2000

Norbert Borrmann: „Lexikon der Monster, Geister und Dämonen”, Berlin, 2000
E. T. Sage: An ancient robotette. In: Classical journal, Bd. 30, 1935, S. 299–300.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s