1 komentarz

Dekret o 8-godzinny czasie pracy

Rząd Jedrzeja Moraczewskiego 1918 r.

Polski rząd Moraczewskiego, zaprzysiężony 18 listopada 1918 r. Na zdjęciu na dole od lewej siedzą: Stanisław Thugutt, Jędrzej Moraczewski, Józef Piłsudski, L. Supiński, L. Wasilewski, źr. „Album zjednoczenia. Pamiątka piętnastolecia odzyskania niepodległości”, 1934 r. źródło: wikimedia

23 listopada 1918 roku – polski rząd Jędrzeja Moraczewskiego wprowadził dekret o ustanowieniu 8-godzinnego czasu pracy oraz 46 godzinnym tygodniu. Wkrótce wprowadzono także inspekcję pracy oraz ubezpieczenia chorobowe.

W II RP wyodrębniła się z prawa cywilnego i administracyjnego nowa gałąź prawa- prawo pracy. Regulowało ono stosunki wynikające z wykonywania pracy wzajemnej, takiej, którą cechowała osobista zależność pracownika od pracodawcy. Prawo pracy było prawem ochronnym, nie miało być kodyfikowane, miało być regulowane przez ministerstwo pracy, bowiem dopiero się ono tworzyło.

Jędrzej Moraczewski ( 1870 – 1944)

Czas pracy już został uregulowany w manifeście lubelskim z 7 listopada 1918 r. przez Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej na 48 godzinny tydzień pracy, manifest był aktem politycznym, w którym istniały zapowiedzi przedstawienia uregulowania w nim zawartego przyszłemu Sejmowi: przesądzono tu dwie sprawy republikański system rządów i 8 godzinny dzień pracy.

Kolejny rząd premiera Moraczewskiego powtórzył to właśnie 23 listopada 1918 r. dekretem o 8 godzinnym dniu pracy i 46 godzinnymi tygodniu (6h sobota). Godziny nadliczbowe uregulowano w sposób następujący: pierwsze dwie godziny płacono stawką 150 %. trzecia godzina i następne godziny w danym dniu płacono stawką 200 %. A dekret brzmiał tak:

DEKRET

o 8-mio godzinnym dniu pracy

 Art. 1. Od dnia ogłoszenia w Dzienniku Praw Państwa Polskiego niniejszych przepisów praca robotnika lub pracownika we wszystkich zakładach przemysłowych, górniczych, hutniczych, rzemieślniczych, przy komunikacjach lądowych i wodnych oraz przedsiębiorstwach handlowych trwać ma bez wliczenia przerw odpoczynkowych najwyżej 8 godzin na dobę, zaś w dni sobotnie godzin 6.

 Art. 2. W tych działach pracy, w których charakter zajęć wymaga dłuższej jednorazowej pracy, ogólna liczba godzin pracy w tygodniu nie może przekraczać 46 godzin, nie wliczając przerw odpoczynkowych.

 Art. 3. W handlu 6-cio godzinny dzień pracy przeniesiony być może, na mocy uchwały gminy miejskiej lub wiejskiej, z dnia sobotniego na inny powszedni dzień w tygodniu. Uchwała taka wymaga zatwierdzenia Ministra Pracy i Opieki Społecznej.

 Art. 4. Dekret niniejszy nie może pociągać za sobą obniżenia płac robotników i pracowników.

 Art. 5. Nadliczbowe godziny pracy muszą być specjalnie wynagradzane, przy czym odnośna umowa, dotycząca dobrowolnych nadliczbowych godzin, winna być bezzwłocznie przedstawiona do zatwierdzenia inspektorowi pracy. Obowiązkowa praca dodatkowa usprawiedliwioną być może tylko przez warunki, wywołane siłą wypadków żywiołowych, lub przez wyjątkowe okoliczności.

 Art. 6. Pracodawcy, winni przekroczeń w zakresie niniejszych przepisów, podlegać będą w drodze administracyjnej grzywnom do marek 5000.

 Art. 7. Wykonanie niniejszego dekretu przekazuje się Ministrowi Pracy i Opieki Społecznej. Do chwili zorganizowania w Ministerstwie Pracy i Opieki Społecznej inspekcji pracy czynności w tym zakresie spełniać będą polityczne władze administracyjne.

 Art. 8. Minister Pracy i Opieki Społecznej wydawać będzie w porozumieniu z Ministrem Przemysłu i Handlu rozporządzenia szczegółowe co do wykonania niniejszych przepisów i rozstrzygać wątpliwości, wyniknąć mogące przy ich stosowaniu.

 Dan w Warszawie, dnia 23 listopada 1918 roku.

Naczelnik Państwa:

 J. Piłsudski

Prezydent Ministrów:

 Moraczewski

Tworzenie się prawa pracy oraz unormowanie czasu pracy po odzyskaniu niepodległości było jednymi z ważniejszych reform. Gabinet Moraczewskiego ogłosił także wcześniej m.in. powszechne prawo wyborcze, obejmujące również kobiety, zagwarantował legalność związków zawodowych i prawo do strajku oraz później po dekrecie o 8-godzinnym czasie również wprowadził inspekcję pracy oraz ubezpieczenia chorobowe.


Bibliografia:

Andrzej Ajnenkiel: Od rządów ludowych do przewrotu majowego. Zarys dziejów politycznych Polski 1918-1926. Wiedza Powszechna, 1986

Andrzej Chojnowski, Piotr Wróbel: Prezydenci i premierzy Drugiej Rzeczypospolitej. Wrocław – Warszawa – Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, 1992.

Henryk Mościcki, Włodzimierz Dzwonkowski: Parlament Rzeczypospolitej Polskiej 1919-1927. Warszawa: Lucjan Złotnicki, 1928.

Marian Eckert, Historia polityczna Polski lat 1918-39, Wydawnictwo: WSiP, 1990

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: