Pierwsze powstanie tkaczy w Lyonie

I powstanie tkaczy Lyon 1831

21 listopada 1831 roku – w Lyonie wybuchło pierwsze powstanie tkaczy przeciwko trudnym warunkom pracy oraz niskim wynagrodzeniu. Trzy lata później wybuchło ponownie. Obydwa zostały krwawo stłumione prze francuskie wojsko. Zginęło w powstaniach około 1000 tkaczy, 10 tys. osób z Lyonu i przedmieść zesłano na wygnanie, a wielu trafiło do więzienia.

Geneza

Lyon był miastem, który słynął z produkcji jedwabiu, wkrótce miasto miało monopol na handel jedwabiem. Niestety system feudalny w XVIII-wiecznej Francji był na tyle już nieudolny, że przyczynił się do ogromnego kryzysu gospodarczego.

Tkactwo w Lyonie przełom XVIII i XIX wieku, źródło: soierie-vivante.asso.fr

W 1788 r. 20 tys. z 58 tys. lyońskich tkaczy było bez pracy, jednak Lyon ciągle był największym ośrodkiem przemysłu jedwabniczego we Francji. Nawet późniejsza Rewolucja francuska nie rozwiązała większości problemów gospodarczych, a nowi kapitaliści z początku XIX wieku nierzadko wykorzystywali strach przed bezrobociem do wyzysku tkaczy.

Wybuch I powstania

Kiedy przedsiębiorcy branży jedwabniczej odmówili uznania nowych taryf płac, ustanowionych przez komisję mieszaną przedstawicieli przedsiębiorców i robotników w Lyonie, 21 listopada 1831 roku wybuchł strajk protestacyjny. Strajk w wyniku szeregu prowokacji przerodził się w powstanie. Hasłem powstańców były słowa wyszyte na sztandarze koloru czarnego: „Żyć pracując, albo umrzeć walcząc” (Vivre en travaillant, ou mourir en combattant).

I powstanie tkaczy w Lyonie, źródło: france-history.com

Po trzydniowej walce zbrojnej wojska rządowe opuściły Lyon, a robotnicy opanowali miasto. Nie posiadając jednak samodzielnej organizacji politycznej, powstańcy nie potrafili wykorzystać swego zwycięstwa i nie przejęli władzy politycznej. Tkacze ograniczyli się do utworzenia tymczasowego sztabu, w którym dominującą rolę odgrywali właściciele drobnych warsztatów.

3 grudnia do miasta wkroczyły oddziały wojska, które stłumiły powstanie. W walkach ulicznych zginęło  od 69 do kilkuset tkaczy, 140 było rannych, 90 tkaczy aresztowano, a 11 z nich skazano na kary więzienia. Straty wojska wyniosły 100 zabitych oraz 263 rannych

Wybuch II powstania

9 kwietnia 1834 r., w czasie kryzysu przemysłowego, wybuchło w Lyonie drugie powstanie, które miało już wyraźnie charakter polityczny. Bezpośrednimi przyczynami drugiego buntu tkaczy było uchwalenie niekorzystnej dla robotników ustawy o związkach zawodowych oraz represje wobec organizatorów powstania z 1831 r.

Drugie powstanie tkaczy z Lyonu 1834 r., źródło: history-fr.com

Uczestnicy drugie powstania tym razem domagali się reform demokratycznych w całym kraju, widząc w tym szansę na polepszenie ich warunków życia i pracy. Główne walki toczyły się na lyońskim przedmieściu Croix-Rousse (będącym dziś jedną z dzielnic miasta). Tkacze walczyli pod czerwonym sztandarem i hasłem: „Republika albo śmierć”.

Drugie powstanie również zostało stłumione z całą bezwzględnością. Wojsko wyposażone w artylerię niszczyło domy i atakowało ludność cywilną nie zaangażowaną w powstanie. Szacuje się, że zginęło ponad 600 cywilów. Łącznie w obu powstaniach mogło zginąć nawet 1000 tkaczy, a z Lyonu i jego przedmieść zesłano na wygnanie ponad 10 tysięcy osób.

Po stłumieniu buntu rząd zorganizował olbrzymi proces sądowy (proces monstre), który trwał prawie rok. Wielu oskarżonych skazano na wygnanie, długoletnie więzienie lub roboty przymusowe.

Skutki i znaczenie

Klęska ruchu republikańskiego na początku lat 30. XIX wieku umocniła chwilowo pozycję francuskiego rządu. Bunty tkaczy przyczyniły się jednak do powstania samoświadomości robotników i poczucia wspólnoty ich interesów.


Bibliografia:

Jacques Bainville, Dzieje Francji, Warszawa 1946, s. 413.

Gérard Corneloup, Les itinéraires du Patrimoine Mondial, Lyon 2000, s. 56-57.

Georges Duby, Histoire de la France. Dynasties et révolutions de 1348 à 1852, Paris 1986, s. 426-428.

Edwards, Stewart The Paris Commune 1871, London: Eyre & Spottiswoode, 1971

Jacques Perdu, La Révolte des canuts, Spartacus, 1974.

Fernand Rude, La Révolte des canuts, 1831-1834, La Découverte, 2001.

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s