495. rocznica Krwawej łaźni sztokholmskiej

krwawa łaźnia

„Stockholms blodbad” według drzeworytu Korta Steinkampa i Hansa Kruse’a, Antwerpia, 1524 r.

W nocy z 8 na 9 listopada 1520 roku, zaraz po zdobyciu Sztokholmu przez króla Danii Chrystiana II i koronowaniu na króla Szwecji, miała miejsce tzw. Krwawa łaźnia sztokholmska (Stockholms blodbad). Około 80-90 zwolenników byłego regenta szwedzkiego Stena Sture zostało skazanych na śmierć przez sąd kościelny za rzekomą herezję, wbrew wcześniejszej obietnicy o amnestii. Niedługo po tym rozpoczął się bunt, który przerodził się w szwedzką wojnę o niepodległość.

W 1513 roku tron duński objął Chrystian II. Jego głównym celem było odzyskanie tronu szwedzkiego i w ten sposób utrzymanie unii kalmarskiej. Rozmowy króla z posłami rady szwedzkiej nie przyniosły rezultatów. W tej sytuacji monarcha postanowił wykorzystać spór pomiędzy regentem Stenem Sture Młodszym a uwięzionym przez niego arcybiskupem Uppsali, Gustawem Trolle. Rozpoczął wojnę ze Szwecją. Próby zdobycia Sztokholmu od strony morza podejmowane w latach 1517–1518 nie powiodły się.

W styczniu 1520  rok, Chrystian II zaatakował Szwecję od strony lądu. Najeźdźcy odnieśli zwycięstwo w bitwie pod Bogesund. Sten Sture Młodszy został w tym starciu ranny i wkrótce zmarł. 7 marca 1520 Sztokholm skapitulował. Chrystian II obiecał obrońcom amnestię.

4 listopada 1520 Chrystian II koronował się na króla Szwecji. Trzy dni później uwolniony z więzienia arcybiskup Gustaw Trolle oskarżył wrogów króla i własnych o herezję. 8 listopada 1520 sąd kościelny na karę śmierci 82 osoby, w tym dwóch biskupów, trzech burmistrzów i czternastu miejskich radnych, przekazując wykonanie wyroku władzy świeckiej.

„Stockholms blodbad” według drzeworytu Korta Steinkampa i Hansa Kruse’a, Antwerpia, 1524 r.

Ofiary egzekucji zostały spalone na stosie. Tak samo postąpiono z wydobytymi z grobu zwłokami Stena Sture Młodszego Wśród straconych był m.in. ojciec Gustawa Wazy, Erik Johansson, rządca zamku Rydboholm niedaleko Sztokholmu. Uratował się jego 24-letni syn, Gustaw, który ukrył się przed siepaczami króla w przebraniu chłopa.  Król złamał tym samym obietnicę powszechnej amnestii, złożoną wcześniej swym przeciwnikom.

Celem Chrystiana było ostateczne uciszenie jego przeciwników i zastraszenie innych a tym samym zmuszenie ich do uległości. Krwawa łaźnia sztokholmska spowodowała jednak, że nie mógł liczyć na poparcie.

Gustaw Eriksson Waza przemawia do mieszkańców prowincji Dalarna, Mora w prowincji Dalarna, zima 1520/1521 roku, obraz szwedzkiego malarza Johana Gustafa Sandberga z 1836 roku

Jeszcze przed wyjazdem Chrystiana II ze Szwecji, zdołał Gustaw zgromadzić niewielką armię w prowincji Dalarna na zachód od Sztokholmu. Miejscowi chłopi, najpierw niechętni walce, gdy usłyszeli o brutalności króla, stopniowo przyłączali się do oddziału Gustawa. W sierpniu 1521 roku wybrano go tam regentem tronu szwedzkiego. Rozpoczęła się „befrielsekriget” – „szwedzka wojna o niepodległość”.

W zimie z 1521 na 1522 rok rebelianci pomaszerowali na zamek Stegeborg, który udało się im zdobyć. Inne twierdze pozostawały jednak poza zasięgiem Szwedów, póki ci nie uzyskali wsparcia ze strony Lubeki, hanzeatyckiego miasta, żywo zainteresowanego osłabieniem pozycji króla Danii.

17 czerwca 1523 roku, wjazd Gustawa Wazy do Sztokholmu, obraz szwedzkiego malarza Carla Larssona z 1908 roku

27 maja 1523 roku szwedzcy rebelianci zdobyli Kalmar.Miasto zdobyto dzięki pomocy mieszkańców, którzy otworzyli bramy, obawiając się niemieckich najemników w służbie króla Danii. Gustaw mógł się już poczuć panem sytuacji. 6 czerwca 1523 roku sejm w Strangnas wybrał go królem Szwecji.


Literatura:

S. Grzybowski, Wielka Historia Świata, t. 6, Narodziny świata nowożytnego 1453-1605, Warszawa 2005, s. 559.

Lars Ericson Wolke, Stockholms blodbad, Sztokholm 2006

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s