Walki o Jabłonnę 10-28 października 1944 r.

Jabłonna

W drugiej i trzeciej dekadzie października 1944 roku na froncie wschodnim w rejonie wsi Jabłonna na północny zachód od Warszawy, prowadziła tu działania zaczepne 1. Armia Wojska Polskiego. We współdziałania z armiami radzieckimi 47. i 70., dążyła do zlikwidowania niemieckiego przedmościa w widłach Wisły i Narwi. Jak wyglądał przebieg walk?

24 września, po nieudanych próbach opanowania przyczółków warszawskich 1. AWP przeszła do obrony nad Wisłą, w pasie Pelcowizny do Karczewa. Niemcy zajmowali rubież obroną wzdłuż zachodniego brzegu Wisły. Jedynie w widłach Wisły i Bugo-Narwi utrzymywali duże przedmoście po wschodniej stronie rzeki, obsadzone wojskami IV KPanc SS. Od 13 października w składzie tego korpusu znalazły się 19. DPanc, 3. D Panc SS „Totenkopf” i 5. DPanc SS „Wiking” o łącznej liczebności ponad 30 000 ludzi.

Pierwsza z nich zajmowała obronę w pasie od Wisły do Tomaszowa, druga od Tomaszowa Aleksandrowa do Nieporętu. W planach niemieckich przedmoście w widłach Wisły i Bugo-Narwi miało odegrać ważną rolę. Obejmowało ono znaczny teren z którego w każdej chwili można było wykonać uderzenie na tyły wojsk polskich i radzieckich znajdujących się w rejonie Warszawy.

To zagrożenie zmusiło dowództwo 1. Frontu Białoruskiego do podjęcia działań zmierzających do odrzucenia Niemców za Wisłę i Bugo-Narew. Do ich realizacji dowódca frontu zaangażował 47. i 70. Armię, 8. KPanc oraz część sił 1. AWP, razem ponad 140 000 żołnierzy. Początkowo siły polskie liczyły około 6000 żołnierzy, w trzeciej dekadzie października wzrosły do 10 000.

Natarcie rozpoczęło się 10 października. Niemcy stawiali bardzo silny opór. Z 1. AWP nacierał tylko 6. pp 2. Dywizji Piechoty wsparty działami pancernymi i artylerią. Natrafił na zdecydowaną obronę oddziałów niemieckiej 19. DPanc i po trzech dniach walk opanował tylko wzgórze 86,8 na zachód od Annopola.

Drugi etap walk nastąpił po przegrupowaniach i wzmocnieniu sił działających w rejonie Jabłonny. Oprócz 6. pp do pierwszego rzutu 2. DP. Wprowadzono 5. pp. Jednocześnie 22 października dowódca 1. AWP otrzymał rozkaz wprowadzenia do walki. 1. Dywizję Piechoty im. T. Kościuszki na odcinku Białołęk Dworska-Annopol. Przed jej frontem broniły się poddziały 73. i 74 pułku 19. DPanc (około 4000 żołnierzy). Front natarcia 1. AWP rozszerzył się z 2 do 7 km.

24 października rozpoczął się drugi etap operacji. Uderzenie jednostek polskich i lewego skrzyła 47. Armii początkowo nie napotkały na większy opór ze strony Niemców. Po całodziennych walkach pierwszorzutowe 1. i 2. pp z 1. DP opanowały Płudy, Winnicę, Wiśniewo i Henryków, osiągając Wisłę w rejonie Nowodworów i Tarchomina. W tym czasie poddziały 6. pp zajęły Żerań i wyszły nad Wisłę nad południe od 1. DP. Następnie dnia natarcie prowadził tylko 2. pp, ale bez powodzenia. Niemcy stawiali silny opór na dobrze przygotowanych pozycjach zagradzających drogę do Jabłonny.

27 października natarcie ponowiono. Z oddziałami 47. Armii w kierunku Jabłonny ruszyły poddziały 2. pp i 3. batalion 1. pp. Pod naciskiem nacierających wojsk Niemcy zaczęli się cofać na nową pozycję obrony, przebiegającą przez północno-zachodni skraj Jabłonny, Chotomów, Skrzeszew, Topolin i Poddębe. Wieczorem wykonali z tej pozycji kilka kontrataków.

Dopiero 28 października, kiedy grupa bojowa płk Zugehoera zaczęła się wycofywać z Jabłonny, nastąpił atak 2. i 1. pp, tym razem zakończony powodzeniem. Około godz. 10 pułki wyzwoliły Jabłonnę, a Legionowo z kolei, nacierające na prawo od 1. DP oddziały radzieckie. Z dalszych działań zaczepnych zrezygnowano ze względu na zdecydowany opór przeciwnika. 29 października 1. AWP przeszła do obrony.

Łącznie w październikowych walkach w rejonie Jabłonny 1. Armia Wojska Polskiego straciła 1066 żołnierzy, poległych, rannych i zaginionych. Polegli spoczywają na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Straty zadane Niemcom należy oszacować jako podobne.


Literatura:

Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński, Armia Berlinga i Żymierskiego, wyd. Neriton, 2002

Edward Kospath-Pawłowski, Wojsko Polskie na wschodzie 1943-45, wyd. „Ajakas”, 1993.

źródło: Walki w kierunku Jabłonny październik 1944 r.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s