40. rocznica rewolucji islandzkiej

Islandia strajk kobiet 1975

Strajk kobiet na Islandii, fot. Pinterest

24 października 1975 roku – 90% islandzkich kobiet wstrzymało się od pracy zawodowej i wykonywani obowiązków domowych,. Ogłosiły strajk domagając się równych i płac. W wyniku ich działań kraj był sparaliżowany przez jeden dzień. Dzięki protestowi doszło do głębokiej zmiany społecznej, zmniejszając nierówność płci.

Kobiety na Islandii w 1915 roku, jako jedne z pierwszych na świecie otrzymały prawa wyborcze. Mimo to Islandki nie miały wszystkich praw. Miały problem ze znalezieniem pracy. Nie mogły zajmować wiele stanowisk, w tym kierowniczych. Ponadto zarabiały 60% tego, co mężczyźni. Wiele też z nich było gospodyniami domowymi, zajmującymi się domem i dziećmi.

Organizacja Narodów Zjednoczonych postanowiła rok 1975 ogłosić Rokiem Kobiet. Wtedy to grupa pięciu największych feministyczne organizacji w tym „Czerwonych Pończoch”, postanowiło to uczcić ogólnokrajowym strajkiem kobiet tzw. „Kvennafrídagurinn”, czyli „długi Piątek”. Jego celem było pokazanie mężczyzną jak istotną role kobiety w społeczeństwie i w gospodarce kraju Po naradzie wszystkie kobiety postanowiły wziąć tego dnia wolne, a także wstrzymają się od prac domowych.

24 października 1975 roku, na początku mężczyźni podeszli do sprawy lekceważąco. Jednak byli zszokowani wiele kobiety zamiast pracować, zajmować się domem gromadziły się w kawiarniach i na wiecach, rozpoczynając strajk. Najwięcej kobiet, bo aż 25 tys. zebrało się w stolicy kraju w Reykjaviku słuchając działaczek. Biorąc pod uwagę, że cała liczba mieszkańców Islandii wynosiła wówczas 220 tys. robiło to ogromne wrażenie. W proteście uczestniczyło 90% kobiet o różnych zawodach i w różnymi wieku, od nastolatek, robotnice, aż po starsze panie. Protestowały przeciwko niskim płacom i nieuczciwą praktyką zatrudniania.

Islandia 1975

24 października 1975 roku, islandzkie kobiety sparaliżowały kraj, fot. Pinterest

W dniu strajku kraj był sparaliżowanych. Linie telefoniczne przestały działać. Wstrzymano drukowanie prasy. Teatry nie funkcjonowały. Kierownicy banków byli złuszczeni do obsługiwania kas. Loty na lotniskach odwołano. Większość szkół nie działało, a niektóre z fabryk i sklepy trzeba było zamknąć. Tego dnia w zakładach pracy było sporo dzieci, ponieważ ojcowie nie mieli je z kim zostawić. Problemem stało się także przyrządzeniem posiłków. Wiele mężczyzn nie potrafiło gotować, będąc przyzwyczajonych do domowych posiłków. Z półek sklepowych masowo znikały kiełbaski, które łatwo przyrządzić. Protest zakończył się po północy.

Strajk kobiety był rewolucją, która doprowadziła do głębokiej zmiany społecznych. Już rok później rok islandzki parlament uchwalił prawo, które gwarantowało równe prawa i płace, zarówno dla kobiety i mężczyzn. W 1980 roku Vigdis Finnbogadottir, została po raz pierwszy w historii na świecie, wybraną kobietę na stanowisku prezydenta.

W parlamencie islandzkim kobiety i mężczyźni są reprezentowani po równo. Aż 80% kobiety jest zatrudnionych, a dysproporcje płac systematycznie się zmniejszają. Mają też zagwarantowany 9-miesięczny urlop macierzyński. Obecnie Islandia uchodzi za kraj najbardziej przyjaznym kobietom.

Autor: Jacek Czubacki


Literatura:

E. Paul Durrenberger and Gísli Pálsson, „The Anthropology of Iceland” , Iowa City, University of Iowa Press, 1989, s 87-89

źródła:

October 24, 1975: 90% of Icelandic women went on strike

kvennafri.is – The women’s day off 1975

feministing.com – he day when 90 percent of icelands women went on strike in 1975

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s