Dodaj komentarz

Thomas Young – ostatni człowiek, który wiedział wszystko

Thomas Young uczony

Thomas Young będąc dzieckiem nie uczęszczał zbyt często do szkoły, ponieważ nie było na to stać jego rodziców. Mimo tego wiedział wszystko albo prawie wszystko na bardzo wiele różnych tematów. Bez niego nie odkryto by interferencji światła, nie wyjaśniono by mechanizmu akomodacji oka czy też nie rozszyfrowano by hieroglifów egipskich. Ten wybitny fizyk, lekarz i egiptolog żyjący na przełomie XVIII i XIX wieku jest uważany przez współczesnych za „ostatniego człowieka, który wiedział wszystko”.

Thomas Young urodził się 13 czerwca 1773 roku w Milverton w Anglii. Był najstarszym z dziesięciorga dzieci kupca i bankiera Thomasa Younga Seniora oraz Sary Young z domu Davis [1]. Jego rodzice byli kwakrami, a więc wyznawcami jednej z protestanckich sekt religijnych. Jego ojciec pracował jako. Już we wczesnym dzieciństwie zdradzał wybitne zdolności. W wieku zaledwie 2 lat nauczył się czytać. Szybko też opanował czternaście języków obcych m.in. grekę, łacinę, hebrajski, perski i arabski. Ponadto miał zdolności artystyczne, interesował się szczególnie muzyką.

W 1792 roku wyjechał do Londynu, gdzie podjął studia medyczne, dwa lata później przeniósł się zaś do Edynburga. Ze względu na to, że był kwakrem nie mógł studiować na takich uczelniach, jak Oxford czy Cambridge. Miał wstęp jedynie na szkockie uniwersytety. Z tego powodu postanowił wyjechać do Niemiec, gdzie kontynuował naukę na Uniwersytecie w Getyndze, uzyskując w 1796 roku stopień doktora fizyki. Następnie powrócił do Anglii, gdzie chciał uzupełnić swoje wykształcenie medyczne w Cambridge. Jednak warunkiem przyjęcia na studia była konwersja. Musiał stać się członkiem Kościoła anglikańskiego. W międzyczasie otrzymał w spadku po wuju dom w Londynie, a także pieniądze.

W 1793 roku w wieku dwudziestu lat wyjaśnił pracę na temat mechanizmu akomodacji oka – zjawiska dostosowania się oka do oglądania przedmiotów znajdujących się w różnych odległościach. Dostosowanie to polega na odpowiednim doborze długości ogniskowej układu optycznego oka, tak aby na siatkówce powstawał ostry obraz oglądanego przedmiotu. Young wysunął twierdzenie, że kształt zmienia soczewka oka poruszana przez pewne mięśnie, później odkryte jako mięśnie rzęskowe. Dzięki temu stał się później członkiem naukowego Towarzystwa Królewskiego. Choć niektórzy kwestionowali twierdzenie Younga na temat akomodacji. W 1801 roku opisał też przy okazji wadę własnego wzroku, która była znana później jako astygmatyzm [2]. Przedstawił różnie teorię widzenia barw, poprawioną i zmodyfikowaną przez Helmholtza i nazwaną teorią Younga-Helmholtza.

Thomas_Young_portret

Portret Thomas Younga, autor: Henry Adlard, ok. 1830 roku, źródło National Portrait Gallery w Londynie, xródło: wikimedia commons

Najbardziej znanymi osiągnięciami Thomasa Younga są jego prace związane z falową naturą światła [3]. Wykonał słynne doświadczenie, które nazwano później jego nazwiskiem. Younga zainspirowały obserwacje fal na wodzie pochodzących z dwóch różnych źródeł – ich wzajemne wzmacnianie się i osłabianie. Chcąc wykonać podobny eksperyment z użyciem światła, użył nieprzezroczystego materiału, w którym wyciął dwie bardzo małe dziurki. Do uzyskania spójnego światła Young przepuścił światło świecy najpierw przez pojedynczy mały otwór. Światło to, zgodnie z zasadą Huygensa rozchodziło się w postaci fali kulistej, a następnie docierało do dwóch szczelin na kolejnej przesłonie.

Young inteferencja światła świeca

Ilustracja przedstawiająca doświadczenie Younga

Różnica faz promieni dochodzących do obu szczelin była cały czas jednakowa dla danej częstotliwości, a zatem były to fale spójne. Po przejściu przez obie szczeliny, promienie rozprzestrzeniały się znów zgodnie z zasadą Huygensa i oświetlały ekran tworząc na nim kolorowe prążki interferencyjne. Eksperyment potwierdził falową naturę światła i stanowił poważny argument przeciwko korpuskularnej koncepcji światła, której zwolennikiem był Isaac Newton. W ten sposób wykazał zapostulowane przez siebie wzory interferencyjne, które do dziś są z powodzeniem stosowane.

interferencja_young_2

Współczesne doświadczenie Younga, źródło The Gadgeteer’s Procject Projects.blogspot.com

W 1801 roku w wieku 28 lat Young został profesorem w Royal Institution. Będąc osobą wszechstronną podczas swoich wykładów poruszał wiele tematów dotyczących fizyki, m.in. jak astronomia, grawitacja, optyka, elektryczność, akustyka. Wyjaśnił skąd się biorą przypływy i odpływy. Ponadto oprócz fizyki, omawiał tematy związane z życiem zwierząt, wegetacją roślin czy klimatem Ziemi. Poruszał też tematy, które dotyczyły metod pomiarów, właściwości cieczy, różnic pomiędzy pompami wodnymi i powietrznymi oraz jak zachowuje się woda w zbiornikach i kanałach. Publiczności prezentował swoje poglądy na temat istoty energii i form jakie może przyjmować. W 1804 roku ożenił się z Elizą Maxwell. Małżeństwo było bezdzietne.  Uczony został też sekretarzem Royal Society. W 1811 roku zatrudnił się jako lekarz w szpitalu Saint George. Mimo swoich niewątpliwych talentów i ogromnej wiedzy nie robił jednak na pacjentach imponującego wrażenia. Bardziej sprawdzał się jako teoretyk medycyny niż praktykujący lekarz.

Następnie w 1813 roku podjął się w pracy nad tłumaczeniem egipskich hieroglifów. Choć w tym wypadku miał nieco ułatwione zdanie, bo próbka tłumaczenia była w języku greckim. A Young uzdolniony lingwistycznie znał świetnie grekę. Jego udział w rozwiązaniu zagadki hieroglifów był znaczny, stając jednym z kolejnych osiągnięć.

Kamien z Rosetty Young

Kamień z Rosetty, z którego hieroglify rozszyfrowany odczytał Thomas Younga w 1823 roku, źródło: wikimedia commons.

W 1814 roku rozwiązał zagadkę kamienia z Rosetty, który został odkryty w 1799 r podczas robót fortyfikacyjnych w średniowiecznej w egipskim porcie Rosette przez kapitana Pierre’a-François Boucharda w trakcie wyprawy Napoleona do Egiptu. Następnie został przewieziony statkiem do Kairu. Później na mocy traktatu pokojowego z Aleksandrii w 1801 r. zabytek został przejęty przez Wielką Brytanię. Obecnie znajduje się w londyńskim British Museum. Dlaczego Youngowi udało się rozwikłać zagadkę, a nie innych naukowców? Na kamieniu z Rosetty był wyryty ten sam tekst w trzech postaciach: pismem hieroglificznym, demotycznym i w języku greckim.

young_hieroglify

Fragment pracy Younga, Miscellanous Works t. 3, London 1855

Wnioski i wyniki pracy Young’a zostały opublikowane w 1819 roku w suplemencie do „Encyklopedia Brittanica” uaktualniając hasło „Egipt”. Niedługo przed śmiercią zajmował się układaniem słownika języka egipskiego, wiedząc, że nie zdąży go skończyć. Mówił, że praca ta wcale go nie męczy, przeciwnie: dostarcza mu rozrywki. Został wybrany  też na zagranicznego członka Francuskiej Akademii Nauk.

Grób Thomasa Younga w kościele św. Idziego w Farnborough. Fot. Adrien Thomas/The History of Medicine Topographical Database

Grób Thomasa Younga w kościele św. Idziego w Farnborough. Fot. Adrien Thomas/The History of Medicine Topographical Database

Zmarł 10 maja 1829 roku w Londynie w wieku 56 lat. Został pochowany w kościele św. Idziego w Farnborough. W Opactwie Westminsterskim w Londynie znajduje się biała marmurowa tablica pamięci poświęcona Thomasowi Youngowi. Obecnie  przez współczesnych jest uważany za „ostatniego człowieka, który wiedział wszystko”.

Autor: Jacek Czubacki


Literatura:

Andrew Robinson, The Last Man Who Knew Everything: Thomas Young, the Anonymous Genius who Proved Newton Wrong and Deciphered the Rosetta Stone, among Other Surprising Feats, Penguin, 2007

Andrew Robinson, „Thomas Young: The Man Who Knew Everything”. History Today, 2006 s. 53–57.

Alex Wood, Frank Oldham, „Thomas Young. Cambridge”, Cambridge University Press, 1954

A. K. Wróblewski, Historia fizyki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006, s. 316-319

A. K. Wróblewski, Historia fizyki. Od czasów najdawniejszych do współczesności, Warszawa 2015

źródło:

Jerzy, Kierul: Thomas Young i interferencja światła (1802) – kierul.wordpress.com

Przypisy:

[1] Thomas Young, School of Mathematics and Statistics University of St Andrews, Scotland.

[2] Thomas Young, „On the mechanics of the eye”, Philosophical Transactions of the Royal Society, 1801.

[3] Haidar, Riad. „Thomas Young and the wave theory of light” (PDF).

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: