Wypowiedzenie konkordaktu

posiedzenie TRJN 1946

1946 r., posiedzenie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej. Na zdjęciu na pierwszym planie od lewej Stanisław Mikołajczyk, Edward Osóbka-Morawski oraz marszałek Michał Rola-Żymierski.

12 września 1945 roku – Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej ogłosił unieważnienie konkordatu zawartego pomiędzy Polską i Watykanem w 1925 r. Zdaniem polskich władz, stało się tak z powodu jednostronnych posunięć Stolicy Apostolskiej, sprzecznych z zobowiązaniami konkordatowymi w czasie II wojny światowej.

Uzasadnieniem dla podjęcia przez Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej uchwały unieważniającej zawarty w 1925 r. konkordat było złamanie art. 9 w powiązaniu z art. 12. Watykan, dokonując w 1939 roku mianowania administratorów apostolskich oraz dokonując zmiany granic diecezji, podporządkowała niektóre polskie parafie ordynariuszom niemieckim oraz słowackim. Powierzono przez Watykan w grudniu 1939 r. administracji nad diecezją chełmińską Niemcowi, biskupowi gdańskiemu, Karolowi Marii Splettowi oraz kolaborującego państwa Słowackiego rządzonego przez księdza Józefa Tiso, która wzięła udział w ataku na Polskę, uzyskując po kampanii wrześniowej korzyści terytorialne na Orawie, Spiszu i Podhalu.

Art. 9 podpisanego w 1925 r. konkordatu stwierdzał, że „żadna część Rzeczypospolitej nie będzie zależała od biskupa, którego siedziba znajdowałaby się poza granicami Państwa Polskiego”.

Drugą kwestią podniesioną przez ówczesny rząd w komunikacie informującym o unieważnieniu konkordatu było mianowanie przez Watykan w czasie II wojny światowej administratorem apostolskim diecezji gnieźnieńsko-poznańskiej Niemca, Hilariusa Breitingera, z jurysdykcją dla Niemców zamieszkałych na terytorium diecezji gnieźnieńskiej i poznańskiej.

Rada Ministrów podkreślała, że było to „sprzeczne z interesami narodu polskiego i stanowiło pogwałcenie artykułu 9 konkordatu, zgodnie z którym hierarchia katolicka nie przewiduje w ogóle żadnych podziałów narodowościowych prócz obrzędów łacińskiego, grecko-rusińskiego i ormiańskiego”.

W komunikacie rządowym znalazło się również następujące oświadczenie:

„Biorąc pod uwagę, że Stolica Apostolska w przeciwieństwie do większości państw nie uznała dotychczas Rządu Tymczasowego Jedności Narodowej i że wskutek tego między Stolicą Apostolską i Rządem Tymczasowym nie ma normalnych stosunków dyplomatycznych, Rząd Jedności Narodowej nie przyjmuje do oficjalnej wiadomości mianowania administratorów apostolskich, dokonanego 16 sierpnia 1945 roku przez Stolicę Apostolską”.

Wypowiedzenie konkordatu oznaczało de facto zerwanie stosunków dyplomatycznych z Watykanem, choć formalnie tego nie uczyniono.

Konkordat z Watykanem, który obowiązywał do 12 września 1945 r., zawarty został w Rzymie 10 lutego 1925 r. W imieniu prezydenta Stanisława Wojciechowskiego podpisy pod nim złożyli: ambasador Władysław Skrzyński oraz prof. Stanisław Grabski; pełnomocnikiem papieża Piusa XI był sekretarz stanu kardynał Piotr Gasparri. Konkordat został przyjęty przez Sejm 26 marca 1925 r., po burzliwej debacie.

Ponownie konkordat został zawarty po przemianach ustrojowych 28 lipca 1993 w siedzibie Rady Ministrów przez arcybiskupa Józefa Kowalczyka, ówczesnego nuncjusza apostolskiego w Polsce, i Krzysztofa Skubiszewskiego, ówczesnego ministra spraw zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej w rządzie Hanny Suchockiej.


Literatura:

Henryk Zieliński: Historia Polski 1914-1939, Ossolineum, Wrocław 1985.

Michał Pietrzak: Prawo wyznaniowe, LexisNexis, Warszawa 2003.

Reklamy

One thought on “Wypowiedzenie konkordaktu

  1. Historie mamy piekna, niestety dzisiejsi politycy nie posiadaja zdolnosci samodzielnego myslenia, a kieruja sie tylko osiaganiem wlasnych korzysci. I z tym nalezaloby skonczyc! Zamiana dyktatury europejskiej na watykanska nic dobrego obywytelom nie przyniesie, niestety…

    Lubię to

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s