Walki o warszawską Pragę 10-15 września 1944 r.

Warszawa Praga 1944

Wrzesień 1944 roku, kościuszkowcy walkach na ulicach warszawskiej Pragi, fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

10 września 1944 roku – rozpoczęły się walki o warszawską Pragę pomiędzy niemieckim IV Korpusem Pancernym SS, a oddziałami 1. Armii Wojska Polskiego: 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki i 1. Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte oraz dwiema radzieckimi armiami 70. i 47. Celem było opanowanie prawobrzeżnej Warszawy i udzielaniu pomoc walczącym jeszcze powstańcom po lewej stronie Wisły.

Na początku września 1944 roku wojska prawego skrzydła 1 Frontu Białoruskiego, po walkach na przedpolach Warszawy, osiągnęły rubież: Zegrze, Słupno, Wesoła, Stara Miłosna, Międzylesie, Zbytki. Na rubieży tej Niemcy rozbudowali przedni skraj obrony przedmościa warszawskiego. Na terenie o powierzchni 700 km² Niemcy zgromadzili jednostki IV Korpusu Pancernego SS w składzie dwóch dywizji pancernych SS „Wiking” i „Totenkopf”, węgierskiej 1. Dywizji Kawalerii i 73. Dywizji Piechoty z 9. Armii. Skuteczność obrony Warszawy dowództwo Grupy Armii „Środek” wiązało z utrzymaniem przedmościa. Niemcy za wszelką cenę starali się nie dopuścić Rosjan do Wisły. Obawiali się połączenia Armii Czerwonej z powstańcami.

W celu likwidacji przedmościa, dowództwo 1. Frontu Białoruskiego przygotowało operację siłami 70. Armii i 47. Armii. 47. Armii podporządkowano 1 .Dywizję Piechoty im. Tadeusza Kościuszki wydzieloną z 1. Armii Wojska Polskiego. Główne uderzenie zaplanowano od południa w kierunku: Miedzeszyn, Anin, Wygoda, dworzec wschodni, pomocnicze: z północnego wschodu w kierunku: Radzymin, Praga. 1. Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki działała w składzie radzieckiego 125 Korpusu Armijnego, na jego głównym kierunku uderzenia i współdziałała z sowieckimi 76 i 175. Dywizją Piechoty. 1. Dywizja Piechoty otrzymała zadanie przełamać niemiecką obronę na odcinku 1,7 km, pomiędzy hutą szkła a stacją kolejową Międzyle­sie, kontynuować natarcie na głębokość 16 km w kierunku na Anin, Wawer, Pra­gę i w rejonie mostu Kierbedzia wyjść nad Wisłę.

1 Dywizja na przedmieściach Pragi z CKM

10 września, walki pod Marysinem Wawerskim przed przedmieściami warszawskiej Pragi. fot. East News

Cały pas natarcia na tym odcinku był silnie pocięty i gęsto zabudowany. Umocnionych stano­wisk na kierunku natarcia 1. Dywizji Piechoty bronił niemiecki 70. pp z 73. Dywizji Piechoty wspierany z zachodnie­go brzegu Wisły przez 173. pułk artylerii i artylerię ciężką. 1. Dywizja Piechoty, na czas natarcia, wspierana była radziecką artylerią, w tym artylerią rakieto­wą, wzmocniona była batalionem czołgów i batalionem saperów. Dowódca dywizji gen. Wojciech Bewziuk ugrupował dywizję w dwa rzuty. W pierwszym nacierały 1. i 3. pułki piechoty, w drugim 2. Pułk Piechoty.

6.Żołnierze-1.-Dywizji-Piechoty-w-natarciu-na-ulicach-Pragi 1

Wrzesień 1944 roku, walki na ulicach Pragi, fot. East News

10 września 1944 w godzinach rannych wykonano rozpoznanie walką siłami jednego batalionu radzieckiego i 1. batalionu 3 pp. O 13:00, po półtoragodzinnym przygotowaniu artyleryj­skim i lotniczym, przystąpiono do natar­cia. Do końca dnia dywizja przełamała pierwszą i drugą pozycję obronną, rozbiła 70 pp w rejonie Glinek i osią­gnęła szosę Czaplowizna – Wawer. Na­stępnego dnia podeszła pod Kawęczyn.

1 dywizja walka o warszawska prage 1944.png

Wrzesień 1944 roku, walki na ulicach Pragi, fot. East News

12 września zbliżyła się do Pragi, gdzie wie­czorem na przedpolach odparła kontruderzenie niemieckiego pułku piechoty zmotoryzowanej, wsparte czołgami z 19. Dywizji Pancernej. 13 września 1944 r. 1. Dywizja Piechoty pro­wadziła walki uliczne na Pradze wspiera­na w końcowej fazie walk przez 1. Brygadę Pancerną im. Bohaterów Westerplatte i 13. pułk artylerii przeciwpancernej. Do 16:30 1. pp osiągnął skrzyżowanie ulic: Zamojskiego z Targową i Zieleniecką.

kosciuszkiowcy-na-pradze-1944

Wrzesień 1944 roku, walki na ulicach Pragi, fot. East News

W nocy 2. pp zdobył Dworzec Wileński, a 3. pp stację kolejową Warszawa – Praga. Rosjanie, ze 175. Dywizji Piechoty zdobyli Grochów i kontynuowali natarcie na Sa­ską Kępę. Prawy sąsiad, 76. Dywizja Piechoty, zdobyła Targówek i rozpoczęła walki o Nowe Bródno. W godzinach rannych 15 września 1944  r. cała Praga była wolna. Wyzwolenie Pragi stało się podsta­wą działań 1 Armii Wojska Polskiego mającej za zada­nie uchwycenie przyczółków na lewym brzegu Wisły i udzielenie wsparcia wal­czącym jeszcze powstańcom.

wyzwolenie-warszawskiej-pragi-przez-1-dp-1944-r

15 września 1944 roku, mieszkańcy warszawskiej Pragi witają polskich żołnierzy, fot. East News

Straty 1 Dywizji Piechoty: 1792 żołnierzy i oficerów, w tym 310 zabitych i zaginionych, 1482 rannych. Straty niemieckie: ok. 2 tys. zabitych i rannych, 106 dostało się do niewoli.

Autor: Jacek Czubacki


Literatura:

Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwolinski, Armia Berlinga i Żymierskiego, wyd. Neriton, 2002

Edward Kospath-Pawłowski, Wojsko Polskie na wschodzie 1943-45, wyd. „Ajakas”, 1993.

Reklamy

One thought on “Walki o warszawską Pragę 10-15 września 1944 r.

  1. Pingback: Wyzwolenie warszawskiej Pragi 15 września 1944 r. |

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s