Odkryto „polskie Mykeny” w Maszkowicach

Wykop w północnej części stanowiska. Doskonale widać mur z wczesnej epoki brązu. Kamienie leżące w dnie wykopu tworzą jego najniższą warstwę, fot. M.S. Przybyła

Sensacyjne odkrycie! Archeolodzy z Uniwersytetu Jagiellońskiego na Górze Zyndrama w Maszkowicach natrafili na pozostałości murów i osady pochodzące najprawdopodobniej z XVIII lub XVII p.n.e. To najstarsze tego typu znaleziska w Polsce!

Takiego niezwykłego odkrycia nikt się nie spodziewał. Badania w Maszkowice są już prowadzone od lat 50., 60 oraz 70. XX wieku.. W wyniku ówczesnych wykopalisk natrafiono głównie na pozostałości osady zamieszkanej od 1000 do 50 roku p.n.e.

Odkrycie zostało dokonane przez studentów z Uniwersytetu Jagiellońskiego pod kierownictwem dr. Marcina Przybyły. Prace na terenie „Góry Zyndrama” rozpoczęto w 2010 roku, a badania z następnych lat potwierdziły obecność tam osady zamieszkanej w XVIII – XVII wieku p.n.e. czyli z końca epoki brązu i z epoki żelaza. Jej ludność stanowiła grupa kolonistów przybyłych z obszaru dzisiejszych Węgier, w liczbie ok. 150 – 200 osób.

Była to więc kultura „obca”, a nie rdzenna ludność, która zamieszkiwała Małopolskę do końca epoki kamienia.Ślady jej obecności odkryto już na terenie polskich Karpat, jest to tzw. kultura Otomani – Fuzesabony. Jej najsłynniejsza osada obronna znajduje się w Trzcinicy koło Jasła, różnie, ale różni się od tej odkrytej w Maszkowicach. W tej pierwszej nie zastosowano do budowy obwałowań kamieni, ale ziemię i drewno.

– Z całej Europy Środkowej znanych jest najwyżej kilkanaście tak wcześnie datowanych stanowisk, które posiadają mniej lub lepiej zachowane kamienne fortyfikacje – opowiada archeolog. – W tym czasie wykorzystanie kamienia jako surowca budowlanego jest bowiem typowe dla obszarów śródziemnomorskich. W umiarkowanej strefie Europy, aż do średniowiecza, umocnienia wznoszono z zasady z drewna i gliny.

Pomiary w miejscu, gdzie na zewnątrz podstawy muru oporowego pojawiły się duże kamienie zsuniętej po stoku, przewróconej na bok ściany zewnętrznej muru., fot. M.S. Przybyła.

Archeologów zaskoczył rozmach ówczesnych pradziejowych budowniczych, którzy ścieli  wierzchołek naturalnego wzgórza, tworząc w ten sposób wypłaszczenie o powierzchni 0,5 ha. Dzięki takiej metodzie otrzymano ton gliny na łagodnym wschodnim i północnym stoku góry, gdzie został zbudowany taras. Ten taras dodatkowo jeszcze poszerzył przestrzeń osady. Mur został wykonany z dużych, półmetrowych bloków piaskowca, które spojono gliną.

– Dzięki badaniom geofizycznym wiemy, że ciągnął się on na długości około 120-140 m, otaczając całe osiedle od wschodu i północy. Niewątpliwie oprócz pełnienia funkcji muru oporowego, utrudniał on również dostęp do osiedla potencjalnym napastnikom – dodaje dr Przybyła.

Także olbrzymie wrażenie zrobiło odkrycie w postaci zewnętrznego lica muru oporowego. W porównaniu do wnętrza muru nie zostało ono zbudowane z nieregularnych brył piaskowca,, ale z potężnych dopasowanych do siebie bloków. Tej bloki były często sięgały  długości 1 metra. Pewna cześć z nich jest regularnie była obrobiona w kształt sześcioboków. Obecnie zachowało się miejscami 4-5 warstw ściśle przylegających do siebie kamieni. Pierwotna wysokości fortyfikacji wynosiła 2,7 m.

Na stoku, w odległości około 5 metrów od lica muru, system obronny był dodatkowo umacniano głębokim na około 1,5 m wąskim rowem o trójkątnym przekroju. Również Szczęście udało się odnaleźć pozostałości bramy wejściowej. Miała ona postać wąskiego, blisko półtorametrowego korytarza, która przecinała mur i wiodąc w górę poprzez nasyp gliny, w stronę wnętrza osady. Ściany tego przejścia dodatkowo zostały wzmocnione dużymi płytami piaskowcowymi „zakotwiczonymi” w najniższych warstwach kamieni tworzących mur oporowy.

Archeolodzy na podstawie przebadanych szczątków organiczne przy wykopaliskach, za pomocą analiz radiowęglowych, wstępnie wiek założenia osady archeolodzy szacują pomiędzy 1750 i 1690 rokiem p.n.e.  Według dr. Przybyły ze względu na rozmach całej konstrukcji oraz wielkość wykorzystanych do budowy bloków skalnych, jest to dzieło architektury znacznie bliższe rozwiązaniom spotykanym w cywilizacjach epoki brązu w basenie Morza Śródziemnego niż w innych jakichkolwiek tradycjach kulturowych środkowej i zachodniej Europy. Archeolodzy biorą pod uwagę możliwość, że to stamtąd pochodzi zastosowany know-how.

– Na ten kierunek kontaktów, przynajmniej części mieszkańców prahistorycznej „Góry Zyndrama”, wskazywał już fragment stylizowanej figurki ludzkiej – tzw. idola wiolinowego, odkryty przez nas wcześniej. Ten rodzaj statuetek produkowany był masowo w mykeńskiej Grecji oraz na obszarach północnobałkańskich – dodaje.

Archeolog w trakcie robienia rysunkowej dokumentacji wielkich bloków, tworzących zewnętrzne lico muru., fot. M.S. Przybyła

Dr Przybyła jest zdania że znaczenie odkryć jego ekspedycji jest takzę istotne z punktu widzenia popularyzacji archeologii Polski. Badacz uważa, że zasadniczy problem z opowiadaniem o archeologii naszego regionu polega na tym, że ślady dawnych osiedli są przeważnie bardzo nieczytelne. W przypadku Maszkowic jest inaczej: – Mówimy o tym, gdzie były domy lub jak szeroka była drewniana palisada, operując czasem przeszłym i odczytując to ze śladów w ziemi trudnych do zrozumienia dla przeciętnego odbiorcy. Na „Górze Zyndrama” fortyfikacje istnieją w czasie teraźniejszym: mur z epoki brązu i przecinająca go brama właściwie wciąż stoją w archeologicznym wykopie. Ich funkcje są bez bliższego tłumaczenia zrozumiałe dla odwiedzających nas turystów i lokalnych mieszkańców.

Tegoroczne wykopaliska zakończyły się w zeszłym tygodniu. Odkryte pozozstałości osady zostały zabezpieczone i zasypane. Planowana jest kontynuacja wykopalisk w przyszłym roku.

Źródło: Nauka w Polsce

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s