Masakra w Mysłowicach – zapłon I powstania śląskiego

Powstańcy śląscy

15 sierpnia 1919 roku –  doszło do masakry w Mysłowicach w rejencji opolskiej, podczas której niemieccy funkcjonariusze oddziału Grenzschutz Ost otworzyli ogień do protestujących górników wraz z rodzinami, którzy domagali zaległych wypłat. Zginęło 7 górników, 2 kobiety oraz 13-letnie chłopiec. Stało to jednym ze zdarzeń, które doprowadziły do wybuchu I powstania śląskiego.

Polski plakat propagandowy, opowiadając się za głosowanie za przyłączenie Śląska do Polski.

Była to kropla, która przelała czarę goryczy, bo nastroje na Śląsku były już wcześniej gorące. W maju na konferencji wersalskiej podjęto decyzję, że o przynależności państwowej Śląska zdecyduje referendum, a ponadto w regionie panowała trudna sytuacja gospodarcza – wobec kryzysu pracę przerwało 40 kopalń. Górnicy nie otrzymywali pensji. Zaczął się strajk generalny.

Już pierwszych strajków doszło od 11 do 14 sierpnia 1919 r, gdzie śląscy górnicy i hutnicy zażądali niedopuszczania do pracy członków bojówek niemieckich Oberschlesisches Freiwilligen-Korps terroryzujących Górny Śląsk oraz byłych grenzschutzowców. Robotnicy wysunęli także takie żądania jak: zaniechania masowych zwolnień robotników jak miało to miejsce w kopalniach „Lithandra” i „Prinzengrube”, podwyżki płac i odwołanie stanu oblężenia. Strajk przybrał ogromne rozmiary – 14 sierpnia 1919 r. uczestniczyło w nim 140 tys. robotników;

Niemiecki plakat propagandowy z okresu powstania – „Polski wilk pragnie waszej ojczyzny”.

15 sierpnia 1919 roku przed bramą Myslowitzgrube ok. 3 tys. górników z żonami i dziećmi oczekiwało podjęcia wynagrodzenia za pracę, jednak dyrekcja przesuwała termin wypłaty do momentu, gdy około godziny 13 zaczęto wpuszczać na teren kopalni mniej więcej trzydziestoosobowe grupki robotników. W

zburzony długim oczekiwaniem tłum wtargnął na plac kopalni, w związku z czym chcący ich powstrzymać oddział Grenzschutz Ost otworzył ogień. Zabitych zostało 7 górników, 2 kobiety i 13-letni chłopiec, liczby rannych nie udało się ustalić. Pacyfikacja wywołała ogromny szok i zradykalizowała nastroje robotników na Górnym Śląsku.

Wkrótce podjęto decyzję o rozpoczęciu I powstania śląskiego.  Powstanie wybuchło w nocy z 16 na 17 sierpnia 1919 r. i objęło tereny powiatu rybnickiego i pszczyńskiego oraz część okręgu przemysłowego. Na jego czele stanął śląski działacz polityczny Alfons Zgrzebniok, który kierował zrywem z Sosnowca.

Zasięg powstań śląskich.

Walki zaczęły się w nocy 16 sierpnia od ataków na posterunki Grenschutzu – niemieckiej straży granicznej. Jedne z pierwszych potyczek stoczono wokół Czułowa i Tychów. Powstańcy opanowali m.in. Tychy, Radzionków, Piekary i część Katowic, w tym dworzec kolejowy w Katowicach-Ligocie. Niemcom udało się wkrótce odbić te punkty. Szybko okazało się, że przewaga Niemców jest zbyt duża, a powstanie nieprzygotowane. 24 sierpnia dowódcy powstania wstrzymali walki. Pomimo klęski militarnej o Śląsku zrobiło się głośno na świecie. Pod naciskiem opinii międzynarodowej Niemcy ogłosili amnestię dla uczestników powstania.

Nie był to koniec walki o Śląsk – rok później, 19 sierpnia 1920 roku wybuchło II powstanie śląskie. Tym razem było zaplanowane i zostało ogłoszone przez Dowództwo Główne Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska i Polski Komisariat Plebiscytowy. Głównym celem było wyparcie niemieckiej Policji Bezpieczeństwa z obszaru plebiscytowego i zastąpienie jej strażą obywatelską, a następnie – nowo utworzoną policją plebiscytową. 24 sierpnia 1920 r. Międzysojusznicza Komisja Plebiscytowa ogłosiła rozwiązanie niemieckiej policji i powołała Policję Górnego Śląska o polsko-niemieckim składzie. Powstańcy uzyskali też zapewnienie ukarania przywódców antypolskich ekscesów i usunięcie z obszaru objętego plebiscytem osób, które przybyły tam po 1 sierpnia 1919 r.

Powstańcy z Katowic przed wyjściem na front w maju 1921 r., źródło: Eligiusz Kozłowski, Mieczysław Wrzosek „Dzieje oręża polskiego 1794-1938” Warszawa 1973 Wyd. MON

Trzecie powstanie śląskie wybuchło w nocy z 2 na 3 maja 1921. Było reakcją na niekorzystny dla Polski werdykt interpretującej wyniki Międzysojuszniczej Komisji Plebiscytowej – Polska miała otrzymać tylko powiaty pszczyński i rybnicki. W wyniku powstania Rada Ambasadorów zdecydowała o korzystniejszym dla Polski podziale Śląska. Z terenu objętego plebiscytem do Polski przyłączono jedynie 29 proc. obszaru i 46 proc. ludności.

Pomnik Powstańców Śląskich w Katowicach. Największy i najcięższy pomnik w Polsce, postawiony w 1967r. Wikimedia Commons


Literatura:

Wacław Długoborski: Mysłowice, Zarys rozwoju miasta. Katowice: Wydawnictwo „Śląsk”, 1977,

Tadeusz Jędruszczak, Górny Śląsk w 1920 r. Drugie powstanie Śląskie w: Historia Polski, T. IV, cz. 1, Wyd. PAN, Warszawa 1984 r.
Tadeusz Jędruszczak, Plebiscyt i trzecie powstanie śląskie w: Historia Polski, T. IV, cz. 1, Wyd. PAN, Warszawa 1984 r.

Kazimierz Popiołek, Historia Śląska – od pradziejów do 1945 roku, Wyd. Śląski Instytut Naukowy, Katowice 1984 r.

Henryk Zieliński, Pozycja Polski na arenie międzynarodowej w: Historia Polski, T. IV, cz. 1, Wyd. PAN, Warszawa 1984 r.

Henryk Zieliński, Rola powstania wielkopolskiego oraz powstań śląskich w walce o zjednoczenie ziem zachodnich z Polską (1918-1921), w: Droga przez Półwiecze, Wyd. PIW, Warszawa 1969 r.

Reklamy

2 thoughts on “Masakra w Mysłowicach – zapłon I powstania śląskiego

  1. Faktycznie powstania śląskie, to historia coraz mniej znana … W wolnej Polsce ( podobno ) ponadto, na uwidocznionym na zdjęciu pomniku zlikwidowano napisy i daty opisujące komu i dlaczego wzniesiono ten monument …

    Polubione przez 1 osoba

  2. Z najnowszych opracowań historycznych zniknęły fakty że: bezpośrednio przed wybuchem pierwszego Powstania Śląskiego bestialsko uśmiercono przywódców strajku, zamykając ich w komorze do impregnacji drewna i usunięto z niej powietrze.

    Polubione przez 1 osoba

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s