Bitwa pod Studziankami 9-16 sierpnia 1944 r.

Pułkownik Jan Mierzycan (w hełmofonie) z żołnierzami 1 Brygady Pancernej na przyczółku warecko-magnuszewskim sierpień 1944 r.

9–16 sierpnia 1944 roku – stoczono bitwę pancerną pod wsią Studzianki pomiędzy oddziałami 8. Armii Gwardii z przydzieloną do niej polską 1. Brygadą Pancerną im. Bohaterów Westerplatte a 45. Dywizją Grenadierów oraz elementami niemieckiej 1. Dywizji Pancerno-Spadochronowej Hermann Göring i 19. Dywizji Pancernej. Bitwa zakończyła się zwycięstwie sił polsko-radzieckich. Była to największa bitwa stoczona przez polskie czołgi na froncie wschodnim..

1 sierpnia wojska 1. Frontu Białoruskiego Armii Czerwonej przeprawiły się przez Wisłę w rejonie Mniszewa i Ryczywołu i opanowały przyczółek warecko–magnuszewski. 3 sierpnia żołnierze z radzieckiego 101. pułku z 35. Dywizji Gwardii z 4. Korpusu Gwardii zajęli Studzianki i dotarli w rejon Głowaczowa.

Tego samego dnia z rozkazu dowódcy niemieckiej 9. armii gen. Nicolausa von Vormanna, kazał przyporządkować wszystkie jednostki, broniące się nad środkową Wisłę dowódcy 8. KA gen. Waltherowi Hartmannnowi i ich  zadaniem było powstrzymanie radzieckiej 8. Armii Gwardii kontrnatarciem w kierunku na wsie Chodków i Studzianki. Do tego celu skoncentrowano od Warki 19. Dywizje Pancerną, którą wycofano po zwycięskiej bitwie pod Radzyminem, dywizje pancerną „Hermann Göring”, 45. DGren i 1132. BGren. Następnego dnia Niemcy rozpoczęli natarcie. Zdając sobie sprawy sytuacji, dowódca 1. Frontu Białoruskiego marszałek Konstanty Rokossowski, stwierdził, że 8. armia gwardii  nie da sobie rady z niemieckim natarcie, dlatego postanowił ją wesprzeć oddziałami 1. Armii Wojska Polskiego.

Czołgi polskiej 1. Brygady Pancernej w drodze na przyczółek.

6 sierpnia rozpoczął się marsz polskich jednostek w kierunku przyczółka: 1. Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte, 3. Dywizji Piechoty im. Romualda Traugutta, a następnie 2. Dywizji Piechoty im. Henryka Dąbrowskiego.

KIFCxlEvHK8

Fot. East News

9 sierpnia pierwsze polskie czołgi przeprawiły się na przyczółek, a w tym czasie Niemcy ponownie zajęli Grabnowolę i podeszli pod Studzianki. Postępy Niemców zahamował atak 3. kompanii czołgów z 1. Brygady Pancernej, a 11 sierpnia Niemcy zostali ostatecznie wyparci ze wsi Studzianki po ataku 1. kompanii czołgów podporucznika Świetany. Dzięki temu został zmniejszony wyłom w pozycjach polsko–radzieckich, który został ostatecznie zamknięty 14 sierpnia dzięki koncentrycznemu uderzeniu wzdłuż tzw. Grobli. Walki były zażarte i skrzyżowanie dróg w rejonie Studzianek było przez Polaków zdobywane 7 razy. Ostatecznie 16 sierpnia bitwa zakończyła się likwidacją sił niemieckich zamkniętych w kotle.

Nie był to koniec walk o utrzymanie przyczółka warecko–magnuszewskiego, likwidacja odciętych sił niemieckich trwała jeszcze kilka dni. Następnym etapem było forsowanie Pilicy, o którą oparte były pozycje zarówno niemieckie, jak i polsko–radzieckie.

Pomnik poległych w Studziankach.

Duży udział w zwycięstwie miała 1. Brygada Pancerna. Straty niemieckie w bitwie oszacowano na ok. 1000 poległych, rannych i w niewoli. Polacy zniszczyli według różnych danych: 20 czołgów i dział pancernych, 9 transporterów, 13 dział różnego kalibru, 9 moździerzy i 7 samochodów [1], a według innych 10 czołgów, 16 dział i moździerzy, 6 transporterów opancerzonych [2]. Straty własne wyniosły: 265 poległych, zaginionych i rannych oraz 27 czołgów spalonych i uszkodzonych [3][4]. Była to największa bitwa stoczona przez polskie czołgi na froncie wschodnim.

Pozostałe jednostki 1. Armii WP, broniły i umacniały pas obrony przyczółka aż do 12 września. Działania te odegrały ważną rolę w całokształcie operacji 1. Frontu Białoruskiego nad środkową Wisłą. Przy współudziale polskich czołgów odparto niemieckie natarcie, a piechota broniła przez kilka tygodni z dobrymi skutkiem północnej części przyczółka. Umożliwiło to w przyszłości wojsko radzieckim i polskim możliwości wykonania uderzenia na Warszawę w styczniu 1945 roku.

Ogółem Podczas walk nad środkową Wisłą od 9 sierpnia do 12 września 1. Armia Wojska Polskiego straciła 1683 żołnierzy – 484 zabitych i 1459 rannych, 63 żołnierzy zaginęło bez wieści. [5] Żołnierze polscy zabici i zmarli na skutek ran zostali pochowani na cmentarzach w Garwolinie, Magnuszewie i Wildze.

Autor: Jacek Czubacki


Literatura:

Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński: Armia Berlinga i Żymierskiego, wyd. Neriton, Warszawa 2002

E. Kospath-Pawłowski, Chwała i zdrada – Wojsko Polskie na Wschodzie 1943-1945, wyd. Inicjał Andrzej Palacz, 2010

Kacper Śledziński: Tankiści. Prawdziwa historia Czterech pancernych, wyd. Znak, Kraków, 2014

Przypisy:

[1][3]  E. Kospath-Pawłowski, Chwała i zdrada – Wojsko Polskie na Wschodzie 1943-1945, wyd. Inicjał Andrzej Palacz, 2010, s. 189

[2][4][5] Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński: Armia Berlinga i Żymierskiego. Neriton, 2002, s. 294

Reklamy

3 thoughts on “Bitwa pod Studziankami 9-16 sierpnia 1944 r.

  1. Pingback: Bitwa pod Studziankami 9-16 sierpnia 1944 r. « Dziennik gajowego Maruchy

  2. Pingback: Bitwa pod Studziankami 9-16 sierpnia 1944 r. | Mój blog

  3. Pingback: 12 października – Święto Ludowego Wojska Polskiego lekcja historii | Od Sanacji przez PRL do III RP

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s