Operacja lwowsko-sandomierska 13 lipca – 29 sierpnia 1944 r.

13 lipca 1944 roku – rozpoczęła się Operacja lwowsko-sandomierska – część radzieckiej operacji Bagration przeciwko wojskom niemieckim i węgierskim. Operacja trwała do 29 sierpnia i w wyniku niej wojska radzieckie wyzwoliły zachodnią Ukrainę i południowo-wschodnią część Polski.

Przed 13 lipca linia frontu na zachodniej Ukrainie zatrzymała się wzdłuż linii Kowel-Tarnopol-Kołomyja. Po stronie niemieckiej zbudowano 2 linie obrony. W okresie od kwietnia do czerwca 1944 strona radziecka na swoim zapleczu remontowała drogi i linie kolejowe, budowała mosty, podciągała zaopatrzenie, uzupełniano braki w ludziach i sprzęcie.

Plan operacji przewidywał dwa uderzenia: 13. Armia i 3. Gwardyjska Armia Pancerna miała uderzyć z południowego Wołynia w kierunku południowym na Rawę Ruską, natomiast 38. i 60. Armia z kierunku Tarnopola na Lwów. Po przerwaniu frontu, w wyłom miały uderzyć dywizje pancerne i zmechanizowane, okrążając wojska niemieckie w rejonie Brodów. Plan ten został zatwierdzony przez dowództwo 1. Frontu Ukraińskiego w dniu 10 lipca.

Mapa przebiegu operacji lwowsko-sandomierskiej 13.07-29.08.1944 r.

Zgodnie z planem wojska 1. Frontu Ukraińskiego rozpoczęły operację po przygotowaniu artyleryjskim w dniu 13 lipca. Na odcinku północnym 13. Armia i 3. Gwardyjska Armia Pancerna przesunęły linię frontu o 20 km, natomiast na kierunku wschodnim wojska radzieckie napotkały na kontruderzenie niemieckie.

16 lipca marszałek Koniew wprowadził do walki 3. Dywizję Gwardyjską, a następnie 4. Armię Pancerną. 17 i 18 lipca kontratakowali Niemcy, jednak 19 lipca ponieśli klęskę pod Brodami, tracąc 38 tysięcy żołnierzy i 17 tysięcy dostało się do niewoli.

Walki uliczne Armii Czerwonej we Lwowie 22-27 lipca 1944 r.

Po zwycięstwie pod Brodami natarcie skierowało się w kierunku Lwowa i Przemyśla. 23 lipca wojska radzieckie sforsowały San koło Jarosławia. 1. Dywizja Gwardyjska skierowała się na północ, pomagając wojskom 1 Frontu Białoruskiego wyzwolić 22 lipca Lublin. W Małopolsce wschodniej 24 lipca został zdobyty Halicz, a 27 lipca – Lwów (przy pomocy Armii Krajowej), Stanisławów oraz wyzwoliły Przemyśl.

Defilada Armii Czerwonej w zdobytym Lwowie 27 lipca 1944 roku.

W związku z ofensywą Niemcy rozpoczęli umacnianie linii Wisły, w odpowiedzi na to dowództwo radzieckie utworzyło 4. Front Ukraiński (w składzie 18. Armii, 1. Armii Gwardyjskiej i 8. Armii Lotniczej), w celu jej przełamania.

29 lipca 1. Armia Gwardyjska rozbiła zgrupowanie niemieckie w rejonie Annopola, ale wskutek kontrataku zmuszona była się wycofać. Natomiast 1. Armii Pancernej i 13.Armii udało się uchwycić przyczółki za Wisłą. 31 lipca niemiecka 17. Armia kontratakowała w kierunku Majdanu, ale natarcie udało się zatrzymać.

3 sierpnia Niemcy podjęli kolejne natarcie, w kierunku Baranowa. Zostało ono rozbite przez pozostającą w rezerwie radziecką 5. Armię Gwardyjską. 11 sierpnia z kolei Niemcy atakowali w kierunku Staszowa, dokonując wyłomu głębokości 8-10 km. 13 sierpnia Niemcy zaatakowali w kierunku Stopnicy. Właśnie tutaj pierwszy raz zostały użyte czołgi Panzerkampfwagen VI B Königstiger, jednak użycie nowego rodzaju broni nie było udane – Niemcy stracili 12 czołgów, w tym 3 zostały zdobyte przez żołnierzy radzieckich. 14 sierpnia wojska radzieckie otoczyły i wyzwoliły Sandomierz.

Dowództwo niemieckie przygotowało nowy plan – otoczenie i zniszczenie wojsk radzieckich w rejonie Łagowa. Po ciężkich walkach jednostkom niemieckim udało się uchwycić pasmo wzgórz na północny zachód od Opatowa, i przerwać obronę radzieckiej 13. Armii na odcinku 6-7 km. W wyniku kontrataku trzech radzieckich armii większość sił niemieckich została otoczona i zniszczona. Na tym zakończyły się niemieckie próby wypchnięcia wojsk radzieckich z przyczółka zwanego baranowsko-sandomierskim.

Wojska radzieckiego lewego skrzydła w składzie 60 i 38 Armii próbowały rozwinąć natarcie na zachód, ale nie osiągnęły większych sukcesów. 23 sierpnia wojska 60 Armii i 5 Armii Gwardyjskiej wyzwoliły Dębicę. 29 sierpnia wojska 1. Frontu Ukraińskiego przeszły do obrony.

Drugim kierunkiem operacji był atak na południe, w kierunku Karpat, wojsk 4. Frontu Ukraińskiego. Z powodu trudnego terenu oraz silnych umocnień tempo radzieckiego ataku było tutaj dość wolne: 5 sierpnia wojska 1. Armii Gwardyjskiej zdobyły Stryj, a 6 sierpnia Drohobycz. 15 sierpnia wstrzymano natarcie. Kolejną operacją na tym froncie miała być operacja wschodniokarpacka.


źródło: Operacja Bagration

Bibliografia:

Bolesław Dolata: Wyzwolenie Polski 1944-1945. Działania wyzwoleńcze Armii Radzieckiej i Ludowego Wojska Polskiego. Warszawa: 1971.

G. Niepold: Soviet Blitzkrieg: The Battle for White Russia. Lynne Rienner Publishers, 2000.

S. Zaloga: Bagration 1944: The Destruction of Army Group Centre. Osprey Publishing, 1996.

Advertisements

One thought on “Operacja lwowsko-sandomierska 13 lipca – 29 sierpnia 1944 r.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s