2 Komentarze

Przekazanie Polsce Szczecina 5 lipca 1945 roku

5 lipca 1945 Szczecin

5 lipca 1945 roku – w Szczecinie odbyła się oficjalna uroczystość przekazania miasta administracji polskiej. Uroczystość odbyła w siedzibie radzieckiego wojennego komendanta miasta płk. Aleksander Fiedotowa, czyli w obecnym gmachu Urzędu Miasta. Pierwszy polski prezydent Szczecina Piotr Zaremba przejął miasto od niemieckiego burmistrza Ericha Wiesnera.

Decyzję, aby Szczecin traktować jako miasto polskie, Stalin podjął w lutym 1945 r. Jednak w rozmowach z zachodnimi aliantami Moskwa podkreślała, że to rozwiązanie tymczasowe, a ostateczny przebieg polsko-niemieckiej granicy zostanie ustalony na konferencji pokojowej.

Brak jasnych deklaracji utrudniał Polakom działanie. Gdy 28 kwietnia 1945 roku przybyła polska administracja miała ograniczona możliwości. Po pierwsze rzeczywisty zarząd sprawował radziecki komendant wojenny Szczecina płk Aleksander Fiedotow, po drugie grupa organizacyjna złożona z dwudziestu kilku osób nie była w stanie objąć kontrolą rozległych terenów miejskich. Zadanie postawione przed Zarembą było tym trudniejsze, że po przejściu frontu do Szczecina zaczęli powracać jego niemieccy mieszkańcy.

Piotr Zaremba (1910-1993 ) – pierwszy polski prezydent Szczecina w latach 1945–1950. Zdjęcie z 1969 roku.

W początkach maja tworzy się jednak administracja niemiecka, ograniczona pierwotnie do dzielnicy Niebuszewo, ale w kolejnych tygodniach poszerzająca swój obszar działania.

Postawa radziecka jest w tym przypadku niejednoznaczna. Z jednej strony wsparcie dla polskiej administracji, jakie pojawia się ze strony komendanta wojskowego miasta płk. Fiedotowa, z drugiej jednak akceptacja istniejącego stanu rzeczy.

19 maja władze polskie musiały po raz pierwszy opuścić miasto. 9 czerwca polski Zarząd Miasta powrócił  i przez krótki okres funkcjonowały obok siebie dwa ośrodki władzy cywilnej polski i niemiecki oraz radzieckie władze wojskowe. Ale 19 czerwca władze polskie musiały ponownie wyjechać.

Decyzja o przekazaniu Szczecina Polsce zapadła według Piotra Zaremby 28 czerwca. Miała zostać ogłoszona Polakom już 1 lipca. Jednak dopiero 3 lipca udało się w Berlinie zorganizować spotkanie z radzieckiego marszałka Gieorgija Żukowa z prezydentem Piotrem Zarembą. Doszło do niego w naczelnej Kwaterze Radzieckich Wojsk Okupacyjnych w Wendenschloss w Berlinie.

Prezydent Zaremba tak relacjonuje co powiedział mu radziecki marszałek:

„Żukow oznajmił: Szczecin jest polski. Polski Zarząd Miejski ma definitywnie przejąć miasto z rąk niemieckiego Zarządu Miejskiego, który z tą chwilą ulega rozwiązaniu. Jednocześnie likwiduje się radziecką Komendanturę Wojenną.”

4 lipca Zaremba omawiał w Berlinie szczegóły przejęcia miasta. Wrócił do Szczecina dzień później. 5 lipca w chwili przejęcia Szczecina mieszkało w nim oficjalnie 1578 Polaków i około 80 tysięcy Niemców. Przejecie miasta przez Polaków było gorzką pigułką do przełknięcia dla Niemców. 6 lipca prezydent wydał odezwę z okazji przyjęcie Szczecina przez Polskę.

Polska administracja przejęła miasto z wyjątkiem drogi wodnej na Odrze, portu i dzielnic północnych, które od marca 1946 r. zaczęto przekazywać stopniowo. Cały port przejęty został przez polskie władze portowe 19 września 1947 roku.

Jednak problem przynależności państwowej Szczecina nie skończył się 5 lipca. Jeszcze przez kilka lat NRD sondowała możliwość odzyskania miasta. Władze radzieckie traktowały zaś Szczecin jako kartę przetargową w rozmowach na temat zjednoczenia i neutralności Niemiec. Wątpliwości rozwiała dopiero wizyta Nikity Chruszczowa w Szczecinie w lipcu 1959 r., podczas której publicznie zapewnił on, że „Wrocław, Szczecin i Gdańsk” będą na zawsze polskie.


źródło: Tygodnik Przegląd – „Kiedy Stettin został Szczecinem”

Bibliografia:

K. Kozłowski, Pierwsze dziesięć lat władzy politycznej na Pomorzu Zachodnim (1945-1955), Warszawa 1994

Pomorze Zachodnie poprzez wieki, red. J.M. Piskorski, Szczecin 1999

P. Zaremba, Walka o polski Szczecin, Wrocław 1986

R. Techman, Armia Radziecka w gospodarce morskiej Pomorza Zachodniego w latach 1945-1956, Poznań 2003

Dzieje Szczecina, t. III, 1806-1945, red. B. Wachowiak, Wydawnictwo 13 Muz, Szczecin 1994

2 comments on “Przekazanie Polsce Szczecina 5 lipca 1945 roku

  1. […] Więcej na: Przekazanie Szczecina polskiej administracji 5 lipca 1945 roku […]

    Polubienie

  2. Podziękujmy Sowietom.

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: