Odžak – ostatnia bitwa II WŚ w Europie

 

odzak petar rajkovac

Petar Rajkovacić jeden z dowódców Ustaszy, fot.Vojna povjest

25 maja 1945 roku – zakończyła się bitwa w bośniackim mieście Odžak. Trwała od 19 kwietnia i toczyła się pomiędzy chorwackimi Ustaszami a Narodową Armią Wyzwolenia Jugosławii marszałka Josipa Broz Tito. Zakończyła się zwycięstwem Jugosławii. Była to ostatnia bitwa II wojny światowej z odmawiającymi kapitulacji siłami jednego z państw Osi w Europie.

Główne siły NDH (Niezależnego Państwa Chorwackiego) usiłowały wycofać się wraz z Niemcami do Austrii, a wraz z nimi masowo uciekali dygnitarze i aktywiści NDH. Jednak nie wszyscy ustasze w panice uciekali z NDH . W północnej Bośni w rejonie miasta Odžak skoncentrowało się 10-12 tysięcy Ustaszów i Domobranów. Nieopodal znajdowało się także zgrupowanie 1500 czetników, którymi dowodził Bože Matić, w obliczu śmiertelnego zagrożenia nawiązano współpracę.

Ustaszowskim zgrupowaniem dowodzili Petar Rajkovacić wraz z bratem Ivanem, Ivan Calusić, ustaszowski pułkownik Avdaga Hasić, pułkownik Ibragim Pjanić i inni. Rajkovacić liczył na powrót sił głównych NDH w rejon walk. Sporo było muzułmanów-Bośniaków wiernych NDH jak np. wspomniany pułkownik Hasić.

Battle_of_Odžak_1945

IV batalion XIV Brygady muzułmańskiej w rejonie Odzak, fot. wikimedia commons

Centrum obrony ustaszów stanowiło miasto Odžak i okoliczne wioski, silnie umocnione: Vlaska Mala, Mrka, Ada, Prud, Gornja Dubica, Balegovac. Ogółem ustasze kontrolowali 24 miejscowości. Okolice pod nadzorem inżyniera Jurkicia ufortyfikowano (część umocnień istniała kilka lata wcześniej). Do dyspozycji obrońców było kilkadziesiąt schronów betonowo-ziemnych, okopy, zasieki, pola minowe, podziemne tunele. Ustasze i Domobrani dysponowali 2 bateriami artylerii, 9 ciężkimi moździerzami i 162 kaemami. Obrońcy mieli duże zapasy broni, amunicji, żywności.

Operacja likwidacji tego ustaszowsko-domobrańskiego zgrupowania przez siły jugosłowiańskie miała II etapy. W I etapie 19-28 kwietnia Titowcy osiągnęli tylko częściowe sukcesy. Nie udało im się jednak zlikwidować zgrupowania, ani zdobyć Odžaka i kilku pobliskich węzłów oporu.

II decydujący etap operacji likwidacji zgrupowania ustaszów i domobranów rozpoczął się 3 maja 1945 roku siłami 3. Korpusu NOVJ/JA w składzie 3 dywizji i innych mniejszych jednostek, wspieranych przez artylerię (w tym także ciężką), 240 moździerzy, a od pewnego momentu także lotnictwa. Zaangażowano eskadry jugosłowiańskiego lotnictwa i radzieckie szturmowce Ił-2, zdobyczne Messerschmitty, DO-17, CA-313 oraz prawdopodobnie także Stukasy. W ustaszowskim zgrupowaniu pozostało około 4,5 tys. ludzi tuż przed końcem walk i ta liczba stopniała do 2-3 tysięcy. 24 maja około godziny 23 po zaciekłej obronie padł Odžak.

25 maja zdobyto najsilniej umocniony punkt ustaszowskiego oporu wieś Vlaska Mala i inne ostatnie ośrodki oporu. Około 170 obrońców z pułkownikami Hasiciem i Pjaniciem na czele tuż przed zakończeniem walk zdołało wyrwać się z okrążenia i uniknąć schwytania lub śmierci. Walki z regularnymi formacjami ustaszów zakończyły się, zaś całe terytorium zostało opanowane przez siły jugosłowiańskie. Przeczesywanie terenu trwało jeszcze kilka dni. Była to ostatnia bitwa II wojny światowej z odmawiającymi kapitulacji siłami jednego z państw Osi w Europie.


Bibliografia i źródła:

Janusz Piekałkiewicz: Wojna na Bałkanach 1940-1945. 2007.

hu-benedikt.hr – chorwackie źródło o bitwie

Ahmet Ðonlagić. 27. ISTOČNOBOSANSKA DIVIZIJA. Beograd: Vojnoizdavački zavod, 1983

Ahmet Đonlagić; Ćamil Kazazović, ŠESNAESTA MUSLIMANSKA NOU BRIGADA. Sarajevo: Istorijski arhiv, 1981

Stevo Samardžija, 14. SREDNJOBOSANSKA NOU BRIGADA. Banja Luka: Skupština opštine Prnjavor, 1983

Mladen Vukosavljević, Drago Karasijević, . 53. SREDNJOBOSANSKA NOU DIVIZIJA. Sarajevo: Zadrugar, 1969

Bruno Bušić, Vinko Lasić,   Jedino Hrvatska!: Sabrani spisi (in Croatian). ZIRAL, 1983

Marjan Đorić,  Bosanska Posavina: povijesno-zemljopisni pregled (in Croatian). Polion, 1996

Mato  Marčinko, U Odžaku se branila Hrvatska Država (in Croatian). Hrvatski obrambeni red., 2004

Reklamy

One thought on “Odžak – ostatnia bitwa II WŚ w Europie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s