Dodaj komentarz

Incydent z 15 maja. Niedoszły zamach na Charliego Chaplina

1932-Kobe-14-maja-Charlie-Chaplin-z-bratem-Sydney-oraz=japonska-aktorka-Shizue-Natsukawa

1932 roku, wizyta Charliego Chaplina w japońskim porcie Kobe. Na zdjęciu razem ze swoim bratem Sydnem oraz z japońską aktorką Shizue Natsukawą, fot.discoveringchaplin.com

15 maja 1932 roku – w Tokio doszło do nieudanej próby zamachu stanu. Grupa 11 japońskich młodych oficerów marynarki, wspierana przez nacjonalistów z „Ligi Krwi” wtargnęła do domu premiera Tsuyoshiego Inukaia, który został zastrzelony. Zamachowcy planowali zamordować także przebywającego z wizytą w Japonii Charliego Chaplina, który jednak cudem uniknął śmierci. Co było powodem przeprowadzeniu zamachu? Jak Chaplin uniknął śmierci? 

Sytuacja wewnętrzna w Japonii na początku 1932 roku była dość skomplikowana. W kraju formalnie będącym demokracją z tytularną władzą cesarza o władzę zabiegali wojskowi. Jak bardzo armia nie liczyła się z rządem pokazuje samowolny atak na Szanghaj przeprowadzony w styczniu przez admirałów floty.

Dodatkowe napięcie wprowadzał uchwalony dwa lata wcześniej Traktat Londyński. Nakładał on znaczne ograniczenia na flotę wojenną Japonii co nie podobało się dowódcom marynarki hołdującym ideom militarystycznym (silne państwo to silna armia). W takiej atmosferze doszło do próby zamachu stanu.

Oficerowie marynarki nawiązali kontakt z ultranacjonalistycznym politykiem Inoue Nissho i jego organizacją „Liga Krwi” ( (血盟団事件 Ketsumeidan Jiken). Celem zamachów mieli być ważnie osobistości polityczne i biznesowe. W marcu 1932 roku Liga Krwi zdołała zabić byłego ministra finansów i szefa partii Rikken Minseito, Inoue Junnosuke oraz dyrektora generalnego Mitsui Holding Company, Takuma Dan. Następnym celem ataku był rząd japońskim.

Inukai_Tsuyoshi_and_cabinet_1931

1931 rok, gabinet premiera Inukaia Tsuyoshi, fot. wikimedia commons

Pierwotny plan zakładał zabójstwo premiera Inukaia Tsuyoshi i amerykańskiego aktora Charliego Chaplina, który wraz bratem Sydneyem wizytowali akurat Japonię. Celem wizyty Chaplina była promocją jego filmu pt. „Światła wielkiego miasta” (City Lights).

1932-Kobe-14-maja-Charlie-Chaplin-z-bratem-Sydney-oraz-japonska-aktorka-Shizue-Natsukawa-2

1932 rok, Kobe, wizyta Chaplina w Japonii, obok niego japońska aktorka Shizue Natsukawa, fot. discoveringchaplin.com

Był on przyjmowany z wielkimi honorami i entuzjazmem społeczeństwa, ale jednocześnie spotkał się z agresywnymi i prowokacyjnymi zachowaniami grupy przygotowującej zamach. A więc zamach stanu miał mieć wydźwięk międzynarodowy oraz ułatwiłoby wywołanie wojny z USA.

Jednak w niedzielę wieczorem 15 maja Charlie Chaplin wybrał się wraz synem premiera Inukai Takeru, aby obejrzeć zawody sumo, w ten sposób uniknął śmierci.

Charlie Chaplin wraz z bratem Sydneyem i synem premiera Inuaki Tsuyoshi, Inuaki Takeru, na zawodach sumo, fot. discoveringchaplin.com

Inukai Tsuyoshi nie miał tyle szczęścia. 15 maja 1932 roku grupa jedenastu młodych oficerów marynarki m.in. Shūmei Okawa, Mitsuru Toyama i Kosaburo Tachibana (większość z nich to byli dwudziestolatkowie) wtargnęła do domu premiera, gdzie został zastrzelony. Jego ostatnie słowa brzmiały:

“Gdybym mógł przemówić, zrozumielibyście”, odpowiedzią zabójców było: “Dialog jest bezużyteczny”.

Zamachowców wspomagały inne grupy nacjonalistów. Dokonano jednoczesnych ataków na urzędników państwowych m.in. Makino Nobuakiego, liderów rządzącej partii Kimmochi Saionji oraz obrzucono granatami bank Mitsubishi w Tokio. Mimo udanego zamachu na premiera przewrót się nie powiódł. Jego uczestnicy udali się taksówką do kwatery głównej policji i poddali bez walki.

Po jakimś syn japońskiego premiera został ezwany na zewnątrz sali i powrócił na miejsce dopiero po dłuższym czasie. Wyglądał tak źle, że Chaplin zapytał go, czy nie czuje się chory. Ken Inukai, trzymając głowę w dłoniach, powiedział mu: „Mój ojciec został właśnie zamordowany”.

Obaj udali się natychmiast do rezydencji szefa rządu, gdzie podłoga nadal była zalana krwią zastrzelonego premiera. Chaplin, który miał się z nim spotkać następnego dnia, został otoczony przez dziennikarzy, ale zaszokowany sytuacją miał trudności z odpowiedzią. W tym momencie nie wiedział jeszcze, że również on był celem umieszczonym na liście zabójców

incydent-15 maja--prasa-japonska

Opis incydentu w ówczesnej prasie, fot. Osaka Asashi Shimbun, źródło: city-okayama.ed.jp

Zamachowców jako oficerów marynarki sądził sąd wojskowy. Młodzi ludzie wzbudzili sympatię obecnej na sali publiczności – ale także sędziów – płomiennymi przemówieniami, w których wyrażali poparcie dla cesarza oraz żądali reform politycznych i gospodarczych.

incydent 15 maja zamachowcy przed sadem

Proces zamachowców Inuaki Tsuyoshi, fot. wikimedia commons

Podczas procesu wpłynęła petycja z prośbą o łagodny wyrok. Została ona podpisana krwią przez 350 000 osób. Sąd otrzymał również prośbę od jedenastu młodych mężczyzn z prefektury Nigata, aby karę śmierci wykonano na nich zamiast na zamachowcach. Aby udokumentować swoją szczerość i determinację przysłali pudełko z jedenastoma obciętymi palcami.

Nic zatem dziwnego, że wobec protestów społecznych sąd wojskowy wydał wyjątkowo łagodne wyroki. Większość z oficerów została skazana na 4 lata więzienia. Przywódcy dostali 15 lat więzienia ale nikt nie miał wątpliwości, że nie odbędą całej kary.

Łagodne potraktowanie zamachowców dało wyraźny sygnał innym grupom społecznym niezadowolonym z sytuacji politycznej w Japonii. Doprowadziło to do kolejnych zamachów a w konsekwencji wzrostu znaczenia armii w kraju oraz rozwoju japońskiego militaryzmu.


Bibliografia:

W.G. Beasley, The Rise of Modern Japan, 3rd Edition: Political, Economic, and Social Change since 1850. Palgrave Macmillan, 2000

Mark Borkwith, Pacific Century: The Emergence of Modern Pacific Asia. Westview Press, 1989

Yoshitake Oka, Five Political Leaders of Modern Japan: Ito Hirobumi, Okuma Shigenobu, Hara Takashi, Inukai Tsuyoshi, and Saionji Kimmochi. University of Tokyo Press, 1984

Richard Sims, Japanese Political History Since the Meiji Renovation 1868-2000. Palgrave Macmillan, 2001

Ronald Spector, Eagle Against the Sun: The American War With Japan. Vintage, 1985

John Toland, The Rising Sun: The Decline and Fall of the Japanese Empire, 1936-1945 (reprint ed.). Modern Library, 2003

Jolanta Tubielewicz: Historia Japonii. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, 1984,

Ewa Pałasz-Rutkowska, Katarzyna Starecka: Japonia. Warszawa: Trio, 2004, s. 399, seria: Historia państw świata w XX wieku.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: