Bitwa pod Rąblowem 1944

SAMSUNG

Pomnik ku czci poległych partyzantów w Rąblowie. Rzeźba autorstwa Stanisława Strzyżyńskiego.

14 maja 1944 roku – oddziały Armii Ludowej, Armii Krajowej, Batalionów Chłopskich, partyzantki radzieckiej pod dowództwem ppłk Mieczysława Moczara, ps. „Mietek” stoczyły całodzienną bitwę pod Rąblowem z doborowymi oddziałami Wehrmachtu i 5. Dywizji Pancernej SS „Wiking”, które realizowały przeciwpartyzancką operację „Maigewitter”. Oddziałom polsko-radzieckim udało się wyjść z okrążenia. Bitwa przeszła do historii, jako rzadki przykład możliwości współdziałania na polu walki, pomiędzy AL i AK – formacjami różniącymi się, zarówno politycznie jak i ideowo.

SS-Gruppenführer Jakob Sporrenberg (1902-1952)

SS-Gruppenführer Jakob Sporrenberg (1902-1952)

Zaplanowana przez Niemców operacja militarna o kryptonimie Maigewitter (Burza Majowa) miała na celu zlikwidowanie wszelkich oddziałów partyzanckich działających na terenie Lubelszczyzny, zarówno komunistycznej- AL, jak i AK/BCh okręgu lubelskiego, które dokonywały ataków dywersyjnych na niemieckie transporty kolejowe.

W operacji Maigewitter uczestniczyło 2000 żołnierzy niemieckich dowodzonych przez SS-Gruppenführera Jakoba Sporrenberga. Jednostki te okrążyły oddziały partyzanckie przybyłe pod Rąblów z lasów parczewskich w sile 600 partyzantów Armii Ludowej dowodzonych przez ppłk. Mieczysława Moczara „Mietka” i 200 przyłączonych do nich partyzantów radzieckich pod dowództwem kpt. Czepigi.

Do pierwszych niemieckich ataków doszło jeszcze przed świtem, podczas przemarszu pod wsią Amelin. Rankiem 14 maja zgrupowanie AL i partyzanci radzieccy osiągnęli rejon Rąblowa, gdzie zatrzymali się na postój. W tym czasie nastąpił nalot samolotów niemieckich, które zbombardowały folwark Rąblów i wieś Grabówki.Spodziewając się niemieckiego uderzenia – partyzanci przesunęli oddziały do pobliskiego lasku, poprzecinanego głębokimi jarami.

mieczyslaw_moczar_al

Partyzanci Armii Ludowej, w środku ppłk Mieczysław Moczar ps. „Mietek” (1913-1986),fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Podjęto przygotowania do obrony okrężnej; odcinek południowy obsadził oddział radziecki (dca kpt. W. Kolesniczenko), a pozostałe odcinki – zgrupowanie AL w składzie trzech kompanii (dcy: J. Litko „Janek”, S. Gajuś „Stach”, J. Wójtowicz „Maciek”), czterech plutonów (w tym stacjonującego w rąblowskiej placówce – jednego plutonu AK, oraz jednego plutonu BCh). Oba te pododdziały skutkiem scalenia AK i BCH, podlegały pod Inspektorat Puławy AK. Ogółem, siły partyzanckie liczyły ok. 900 ludzi. Siły niemieckie to 2000 żołnierzy wspartych czołgami, wozami opancerzonymi oraz lotnictwem.

Obszar lasu został zbombardowany i ostrzelany. Atak piechoty niemieckiej nastąpił ok. południa. Główne uderzenie skierowano na północny i północno-wschodni odcinek obrony partyzantów. Do zaciętych walk doszło na odcinku obrony kompanii „Janka” i „Stacha”. Na tyły tych kompanii przedarła się większa grupa niemieckich żołnierzy, którzy w walce wręcz zostali rozbici. Również następne ataki kierowane na odcinki południowy i wschodni, zostały odparte przez partyzantów.

Bitwa trwała do późnych godzin. Nocą, zgrupowanie partyzanckie w trzech oddzielnych grupach wyszło poza pierścień okrążenia. Większość sił partyzanckich AL skierowana została do lasów parczewskich, natomiast dowódca Obwodu II AL wraz z grupą oficerów i oddziałem radzieckim ruszył do lasów janowskich.

Straty partyzanckie w bitwie pod Rąblowem wyniosły: ok. 40 poległych i od 40 do 50 rannych. Straty niemieckie według oceny partyzantów szacowano na około 300 zabitych i rannych. Zygmunt Mańkowski w wydanej w czasach PRL książce „Miedzy Wisłą a Bugiem” oszacował straty Niemców na około 100 zabitych i rannych.

Bitwa pod Rąblowem, z uwagi na olbrzymie dysproporcje liczebne i zbrojne walczących stron – stała się wielkim sukcesem walczących partyzantów. Umiejętne prowadzenie walki w systemie obronnym okrężnej, z doskonałym wykorzystaniem specyfiki terenu, pozwoliło ocalić przeważającą większość stanu osobowego oddziałów oraz sprzętu, przy jednoczesnym zadaniu wrogowi wielokrotnie dotkliwszych strat.

Bitwa pod Rąblowem przeszła do historii, jako rzadki przykład możliwości współdziałania na polu walki, pomiędzy AL i AK – formacjami różniącymi sie, zarówno politycznie jak i ideowo.

W 1954 roku położona został płyta upamiętniająca bitwę. W 1969 roku odsłonięto w miejscu bitwy monumentalny pomnik autorstwa Stanisława Strzyżyńskiego. Jednocześnie z odsłonięciem pomnika otworzono w Rąblowie Izbę Pamiątek, w której zgromadzono szereg eksponatów związanych z bitwą: broń, fotografie, szkice sytuacyjne i obrazy o tematyce partyzanckiej.

W 1986 w lesie w Rąblowie, na polu bitwy, pochowany został dowodzący w jej trakcie oddziałem AL ppłk. Mieczysław Moczar.


Bibliografia:

Sobczak K. i inni (red. nauk. Biegański W. i inni), Encyklopedia II wojny światowej, Wydawnictwo MON, Warszawa 1975.

Tuszyński W, Walki Partyzanckie w Lasach Lipskich i Janowskich i Puszczy Solskiej (Czerwiec 1944), Wydawnictwo MON, Warszawa 1954.

Mieczysław Wieczorek: Armia Ludowa Działalność bojowa 1944-1945. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1984.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s