DZIEŃ KOBIET – historia nieznana

Matrynolia w starożytnym Rzymie, źródło: patheos.com

Dzisiaj 8 marca obchodzimy Dzień Kobiet coroczne święto obchodzone jako wyraz szacunku dla ofiar walki o równouprawnienie kobiet. Ustanowione zostało w Kopenhadze w 1910 roku. Jednak jego korzenie sięgają dawnego święta Matronaliów obchodzonego w starożytnym Rzymie. 

Niektórzy uważają, że za pierwowzór Dnia Kobiet możemy przyjąć, obchodzone w starożytnym Rzymie, Matronalia. Było to święto przypadające na pierwszy dzień marca, związane z początkiem nowego roku (tego samego dnia zaczynał się nowy rok rzymski według kalendarza stosowanego w imperium rzymskim), macierzyństwem i płodnością.

Najpierw przez miasto wędrowała procesja z dwunastoma świętymi tarczami na cześć Marsa. Na ulicach Saliowie (członkowie jednego z najstarszych kolegium kapłanów w antycznym Rzymie) wykonywali staroitalskie tańce i pieśni kultowe, ze spiżowymi tarczami tańczyli i śpiewali ku czci boga wojny.

Marzec był uważany nie tylko za czas rozpoczynania prac polowych, ale także planowania operacji wojskowych. W tym czasie kobiety opuszczały swoje domy i z kwiatami udawały się do świątyni Junony. Składały je w ofierze boskiemu uosobieniu cnót żony, matki i niewiasty. Tu należy wyjaśnić, że słowo matrona w języku łacińskim oznaczało kobietę zamężną, posiadającą dzieci.

Święto przypominało trochę dzisiejszy dzień kobiet, gdyż zwyczajem było, żeby mąż obdarował swoją żonę, jakimś miłym prezentem. Świętowały nawet niewolnice i prostytutki. Liczyła się kobiecość. To ona była wyniesiona na piedestał tego dnia. Matronalia po części nawiązywały do porwania Sabinek, a głównie do jego pokojowego zakończenia wynegocjowanego przez kobiety. To one zmusiły ojców, braci i mężów do zakończenia bezsensownych walk.

Przede wszystkim jednak Matronalia były świętem religijnym. Kolorowa i zarazem dostojna procesja kobiet przyodzianych na ten dzień w najlepsze szaty, niosła naręcza kwiatów i kadzidła do świątyni Junony Luciny na Eskwilinie (jednym z 7 wzgórz rzymskich), by złożyć je w ofierze boskiemu uosobieniu wszelkich cnót niewieścich. Radosny tłum przemierzał całe miasto śpiewając pieśni na cześć bogini. Tego dnia składano w ofierze królowej niebios krowę i modlono się o zdrowie, opiekę nad rodziną, szczęście w małżeństwie, potomstwo i poród bez komplikacji.

Matronalia były hołdem dla płodności i urodzaju, a więc tego, co symbolizowała kobiecość, zresztą nie tylko w kulturze śródziemnomorskiej. Wystarczy przypomnieć Wenus paleolityczną i neolityczne figurki przedstawiające boginię–matkę jako kobietę z obfitymi piersiami, dużymi udami, brzemiennym brzuchem, gdzie najbardziej znanym przykładem jest Wenus z Laussel.

Nordycką boginię urodzaju, Freyję, Nitu – boginię–matkę z Mezopotamii, Mama Oeloo, która nauczyła Inków sztuki, Ninhursag – sumeryjską boginię życia i płodności ziemi, frygijską Kybele czczoną w całej Azji Mniejszej jako Wielką Macierz. Ten kult dotarł także do Grecji, gdzie Kybele identyfikowano z Reą i Demeter, a potem do Rzymu, gdzie uosobieniem wszelkich cnót niewieścich była bogini Junona.

Junona (Iuno) – była małżonką Jowisza, co dawało jej „posadę” królowej niebios. Junona była opiekunką życia kobiet, w tym życia seksualnego i macierzyństwa, towarzyszyła im od chwili narodzenia aż do śmierci. Junona była również opiekunką nowo narodzonych dzieci, ale przede wszystkim wyrażała potęgę kobiecej płodności. Pod przydomkiem Matronalis uznawana była za opiekunkę matek i rodziny. Wraz z Jowiszem i Minerwą wchodziła w skład triady kapitolińskiej. W różnych etapach życia kobiety nosiła różne przydomki, np. w czasie zawierania związku małżeńskiego nosiła przydomek Iuga, kiedy natomiast o prośbę do niej zwracały się kobiety w ciąży, to modliły się do Junony o przydomku Lucina.

Ciekawostką może być informacja, że według niektórych źródeł dzień 8 marca w Rzymie był dniem bachanalii. W znaczeniu szerszym nazwą tą określano orgiastyczne obrzędy dokonywane na cześć Dionizosa (Bachusa) – stąd też wywodzi się przenośne określenie hulaszczej zabawy.

W właściwym znaczeniu starorzymskie obrzędy na cześć Bachusa, które rozpowszechniły się szczególnie w południowej Italii. Wiązały się z nimi liczne potępiane nadużycia, przez co przerodziły się z czasem w rozpustne orgie. Obrzędy te zostały zakazane przez senat w 186 r. p.n.e. Związku z upadkiem Rzymu zostało zapomniane.

 Geneza współczesne Dnia Kobiet

W Stanach Zjednoczonych po raz pierwszy Dzień Kobiet uczczono dnia 20 lutego 1909 roku. Do inicjacji i zatwierdzenia Międzynarodowego Dnia Kobiet przyczyniła się niemiecka socjalistka Klara Zetkin.

Dzień ten zatwierdzono na mocy uchwały Międzynarodowego Kongresu Kobiet Socjalistek w Kopenhadze w dniach 26-28 sierpnia 1910 r. W konferencji wzięło udział ponad 100 uczestniczek z 17 krajów.

Ustanowienie Dnia Kobiet zostało przyjęte w drodze anonimowego głosowania, bez ustalania dokładnej daty jego obchodów. Dzień ten miał być obchodzony na całym świecie i miał służyć krzewieniu idei praw kobiet oraz budowaniu społecznego wsparcia dla powszechnych praw wyborczych dla kobiet.

W Europie: w  Austrii, Danii, Niemczech i Szwajcarii po raz pierwszy dzień kobiet obchodzono 19 marca 1911 roku, organizując w tym dniu demonstracje i zebrania.

Data została wybrana przez niemieckie socjalistki i była nawiązaniem do wydarzeń z 1848 r., kiedy to król Prus, stojąc w obliczu zbrojnego powstania, złożył obietnicę przeprowadzenia szeregu reform m.in. przyznania praw wyborczych kobietom.

Protest sufrażystek w Krakowie, 1911 r., źródło: wikimedia commons

W dniu tym w tych krajach doszło do szeregu demonstracji i zebrań, w których wzięło udział około miliona kobiet i mężczyzn. W Krakowie w 1911 roku, też miało miejsce protest polskich sufrażystek, który domagały się m.in. prawa wyborczego. W Niemczech, przed Międzynarodowym Dniem Kobiet w 1911 r., rozprowadzono milion ulotek wzywających do działań na rzecz przyznania kobietom prawa głosu.

Demonstracja sufrażystek w Nowym Jorku, 6 maja 1912 r., źródło: wikimedia commons

Z innej strony dnia 8 marca 1913 roku, wbrew zakazowi policji, zastrajkowały kobiety w Rosji. Rok później w dniu 8 marca 1917 roku w S. Petersburgu rozpoczęły się masowe strajki i protesty kobiet pod hasłem „chleb i pokój”. Cztery dni później abdykował car, a rząd tymczasowy przyznał kobietom prawa wyborcze.

Po rewolucji październikowej, feministka bolszewicka Aleksandra Kołłontaj przekonała Lenina do ustanowienia tego dnia oficjalnym świętem w Rosji. Stało się tak, ale do 1965 roku był to normalny dzień pracy.

8 maja 1965 roku dekretem Prezydium ZSRR Międzynarodowy Dzień Kobiet ustanowiono dniem wolnym od pracy „w celu upamiętnienia zasług kobiet radzieckich w budowie komunizmu, w obronie ojczyzny podczas Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, ich heroizm i bezinteresowność na froncie i na tyłach, a także zaznaczyć duży wkład kobiet w umacnianie przyjaźni między narodami i walkę o pokój„.

Dzień Kobiet – 8 marca świętowany jest w imię uczczenia ofiar krwawo stłumionego strajku robotnic. Według jeszcze innych źródeł, dzień 8 marca łączy się z walką angielskich sufrażystek o prawa polityczne.

Jednym z istotnych punktów kampanii sufrażystek był dzień, w którym jeden z posłów uległ namowom działaczek kobiecych i zdecydował się przedstawić w parlamencie angielskim wniosek o przyznanie kobietom praw wyborczych.

Rok 1975 został ogłoszony przez ONZ Międzynarodowym Rokiem Kobiet. Dwa lata później, Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję, na mocy której Dzień Praw Kobiet i Pokoju na Świecie mógł być obchodzony w dowolnie wybranym przez Państwa Członkowskie dniu, zgodnie z tradycją danego kraju.

Przyjmując rezolucję Zgromadzenie Ogólne uznało znaczącą rolę kobiet w rozwoju społecznym oraz procesach pokojowych. Wezwało również do zakończenia dyskryminacji oraz udzielenia większego wsparcia kobietom, aby mogły w pełni i na równych prawach uczestniczyć w życiu społeczno-politycznym.

Dzień Kobiet jest obecnie oficjalnym świętem w Albanii, Algierii, Armenii, Azerbejdżanie, Białorusi, Bośni i Hercegowinie, Brazylii, Bułgarii, Burkina Faso, Kamerunie, Chinach, Kubie, Laosie, Kazachstanie, Kirgistanie, Macedonii, Mołdawii, Mongolii, Czarnogórze, Polsce, Rumunii, Rosji, Serbii, Tadżykistanie, Ukrainie, Uzbekistanie, Wietnamie, Włoszech i Zambii.

Mężczyźni wręczają wtedy znajomym kobietom – matkom, żonom, partnerkom, koleżankom kwiaty i drobne podarunki. W niektórych krajach (jak Rumunia) dzień ten jest równoważny z dniem matki, podczas którego dzieci ofiarują drobne prezenty swoim matkom i babciom.

W Armenii po upadku Związku Radzieckiego zaniechano świętowania MDK, zamiast tego 7 kwietnia wprowadzono święto Piękna i macierzyństwa. Nowe święto stało się popularne pośród Ormian i jest obchodzone jako upamiętnienie jednego z głównych świąt kościoła ormiańskiego, zwiastowania.

Ludzie świętują jednak również 8 marca. Dyskusja publiczna, której tematem były dwa Dni Kobiet przyniosła rezultat w postaci Miesiąca Kobiet, który trwa pomiędzy 8 marca i 7 kwietnia.

We Włoszech kobiety obdarowywane są gałązkami akacji srebrzystej[5][6]. Akacje srebrzyste i czekolada są także najczęstszym prezentem w Rosji.

W Bośni i Hercegowinie, Bułgarii, Brazylii, Chorwacji, Czarnogórze, Rumunii, Mołdawii, Macedonii, Słowenii, Serbii i Węgrzech kobiety najczęściej dostają kwiaty. Czasami prezenty ofiarują swoim pracownicom również pracodawcy. Często obdarowane przez swoich uczniów zostają nauczycielki.

W Portugalii i Rumunii często noc 8 marca grupy kobiet świętują na obiadach i przyjęciach „tylko dla pań”. W Tunezji Święto Kobiet obchodzone jest 13 sierpnia

W Polsce święto kobiet zostało zauważone dopiero po drugiej wojnie światowej. Było szczególnie popularne w okresie PRL-u. W latach 80. do popularnych podarunków dołączyły kwiaty, początkowo ofiarowywano goździki, później tulipany.

Dzień Kobiet w PRL, lata 70′.

Centralne obchody Międzynarodowego Dnia Kobiet zostały w Polsce zlikwidowane w 1993 r., co ciekawe zniosła je… kobieta – pani Premier Hanna Suchocka. Czyż nie warto obchodzić święta posiadającego tak długą tradycję?

W Dniu Kobiet mężczyźni wręczają znajomym kobietom – matkom, żonom, partnerkom, koleżankom kwiaty i drobne podarunki. Pomimo, że Dzień Kobiet niektórym się źle kojarzy, to jednak jest to dobra okazja, aby kupić swojej kobiecie coś ładnego. Kwiaty zawsze odgrywały ogromną rolę w kontaktach międzyludzkich, dzięki nim można było wyrażać wiele uczuć: miłość, przyjaźń, szacunek ale także ból, rozstanie, tęsknotę lub zazdrość.

Obecnie wiele z tej bardzo popularnej niegdyś „mowy kwiatów” odeszło w zapomnienie. Kolor kwiatów wiele mówi o ofiarodawcy. Różowy bukiet to oznaka szczerej sympatii i przyjaźni, niebieski od wieków jest kolorem wierności, biel jest barwą niewinności, szlachetnych zamiarów, biały i czerwień są kolorami miłości i uczuć o charakterze wyraźnie seksualnym, żółty to kolor zazdrości.


Literatura:

Rochelle Goldberg Ruthchild, “From West to East: International Women’s Day, the First Decade”, Aspasia: The International Yearbook of Central, Eastern, and Southeastern European Women’s and Gender History, vol. 6, 2012

Angela Howard Zophy, Handbook of American women’s history, Garland, 1991

źródła:

United Nations – History of the Interanational Women’s Day

 

Advertisements

2 thoughts on “DZIEŃ KOBIET – historia nieznana

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s