Styczniowa Ofensywa 1945 r.

12 stycznia 1945 roku wojska radzieckie rozpoczęły operację wiślańsko-odrzańską zwana „Styczniową ofensywą”, mającą na celu wyparcie Niemców z ziem polskich i przeniesienie działań wojennych na teren Rzeszy. W ciągu trwających 23 dni działań Armia Czerwona przesunęła granicę frontu o 500 kilometrów na zachód.

W walkach brały udział jednostki 1 Frontu Białoruskiego oraz 1 Frontu Ukraińskiego, w skład tego pierwszego wchodziły polskie oddziały, 1. oraz 2. Armia Wojska Polskiego z 1. Korpusem Pancernym. Niemcy bronili się siłami Grupy Armii „A” oraz „Środek”.

Początkowo plany wielkiej ofensywy zimowej zakładały błyskawiczne uderzenie siłami czterech frontów i dotarcie do Berlina w czasie nie dłuższym niż 60 dni, jednak konieczność wcześniejszego rozpoczęcia działań wojennych (o co zabiegali alianci zachodni odpierający ataki niemieckie w Ardenach) i zacięty opór stawiany przez jednostki niemieckie zmusiły Armię Czerwoną do weryfikacji założeń.

12 stycznia 1945 roku liczące ponad 2 miliony żołnierzy oddziały radzieckie przerwały linię frontu ustabilizowanego od jesieni 1944 roku na linii Wisły i Narwi. 1. Front Białoruski pod dowództwem marszałka Gieorgija Żukowa atakował na linii Warszawa-Poznań. Armie 1. Frontu Ukraińskiego marszałka Iwana Koniewa prowadziły ofensywę w dwóch kierunkach – część z nich ruszyła na Kielce, Częstochowę i Wrocław, pozostałe kierowały się na Kraków i Górny Śląsk, manewrem oskrzydlającym zmuszając oddziały niemieckie od szybkiego odwrotu.

Silny atak z nadwiślańskich przyczółków zdezorganizował niemiecką linię obrony. Przewaga liczebna jaką dysponowały oddziały marszałków Żukowa i Koniewa (2,2 miliona żołnierzy radzieckich i polskich wobec ok. 500 tysięcy Niemców) pozwalała na rezygnację z oblężeń i długotrwałego zdobywania poszczególnych miast. Korpusy pancerne Frontów Białoruskiego i Ukraińskiego parły na zachód oskrzydlając silniejsze zgrupowania przeciwnika, przecinając ich linie zaopatrzenia i pozostawiając ich zniszczenie jednostkom drugiego rzutu.

Niekiedy oddziały niemieckie, chcąc uniknąć okrążenia, rezygnowały z obrony miast i decydowały się na szybki odwrót. Tak stało się w przypadku Krakowa, zdobytego 18/19 stycznia przez radzieckie dywizje strzeleckie czy tzw. Festung Oberschlesien, czyli terenów Górnego Śląska, z których Niemcy wycofali się, zagrożeni okrążeniem przez 59. i 60. armie radzieckie.

Wojska niemieckiej Grupy Armii „A” oddawały kolejne polskie miasta: 15 stycznia Armia Czerwona wyzwoliła Kielce, 16 stycznia – Radom i Częstochowę, 17 stycznia 1. Armia Wojska Polskiego wkroczyła do Warszawy, w kolejnych dniach wyzwolone zostały Kraków i Łódź. 27 stycznia wyzwolony zostałoby zagłady Auschwitz, 24 stycznia oddziały 1. Frontu Białoruskiego dotarły do Poznania, a kilka dni później dywizje 1. Frontu Ukraińskiego stanęły na przedpolach Wrocławia i rozpoczęły forsowanie Odry.

W tym samym czasie 2. i 3. Front Białoruski przeprowadzały wielką operację rozbicia sił niemieckich operujących na terenie Prus Wschodnich. I tu Rosjanie przyjęli taktykę szybkich zmasowanych ataków, przesuwających linię frontu i odcinających armie niemieckie od linii zaopatrzeniowych i komunikacyjnych. W ciągu dwóch pierwszych tygodni ofensywy Rosjanie dotarli do Zalewu Wiślanego, 22 stycznia zdobyli Olsztyn, a 10 lutego Elbląg. Niezdobyte pozostawały Królewiec i Gdańsk, ale zamknięte tam w oblężeniu oddziały niemieckie skazane już były tylko na rozpaczliwą obronę, nie będąc w stanie zagrozić przebiegowi radzieckiej ofensywy.

Oddziały niemieckie stawiały coraz twardszy opór – walki toczyły już się przecież nie na terenach okupowanych, ale na ziemiach należących do Rzeszy.

Mimo zaciętych walk 1. Frontowi Ukraińskiemu udało się zamknąć pierścień okrążenia wokół Wrocławia i kontynuować masz w kierunku Nysy Łużyckiej. 1. Front Białoruski uchwycił przyczółek na Odrze w Kostrzynie (walki w mieście trwały do marca i przyniosły niemal całkowite jego zniszczenie), przełamał niemiecką obronę na Wale Pomorskim i rozpoczął likwidację punktów niemieckiego oporu na Pomorzu Zachodnim.

Broniły się jeszcze niemieckie garnizony w kilku zamienionych w twierdze niemieckich miastach (Królewiec, Gdańsk, Wrocław –  Poznań został wyzwolony 23 lutego 1945 roku), ale główne cele ofensywy zostały osiągnięte – front przesunął się o 500 kilometrów na zachód, niemieckie Grupy Armii „Środek” i „A” zostały rozbite, a wojska radzieckie i polskie były gotowe do forsowania Odry. Koniec wojny był już tylko kwestią tygodni.


Literatura:

Bolesław Dolata: Wyzwolenie Polski 1944-1945. Warszawa: Wydawnictwo MON, 1974.

Czesław Grzelak, Henryk Stańczyk, Stefan Zwoliński: Armia Berlinga i Żymierskiego. Neriton, 2002.

Mała Encyklopedia Wojskowa t. 2 i 3 wyd. MON Warszawa 1970 i 1971

Advertisements

2 thoughts on “Styczniowa Ofensywa 1945 r.

  1. Pingback: Bitwa pod Studziankami 9-16 sierpnia 1944 r. |

  2. Pingback: Ofensywa w Ardenach – ostatni zryw III Rzeszy na zachodzie |

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s